U nang ống mật

1. Định nghĩa

Đây là tình trạng bất thường bẩm sinh của ống mật khiến nó phình to ra. Những nang này có thể ở trong gan (xuất hiện ở phần ống bên trong gan) hoặc ngoài gan (xuất hiện ở phần ống bên ngoài gan). Những dạng khác nhau của u nang ống mật tùy thuộc vào vị trí và dạng phì đại của ống mật.

Có 5 dạng u nang ống mật:

          –          Dạng 1 – dạng phổ biến nhất, chiếm khoảng phân nửa các ca u nang ống mật. Nó là sự giãn nở nang của ống mật.

          –          Dạng 2 – một túi hoặc một bao nang nhỏ mở ra từ ống mật.

          –          Dạng 3 – nằm bên trong thành ruột tá (phần đầu của ruột non)

          –          Dạng 4 – giãn nở nang của cả các ống bên trong lẫn bên ngoài gan mật.

          –          Dạng 5 – có sự tích tụ các nang, còn được biết đến với tên gọi: bệnh Caroli.

1. Dấu hiệu và chẩn đoán

Bệnh nhân bị chứng vàng da do việc thiếu dẫn lưu mật vì cấu tạo bất thường của ống mật. Tình trạng này gây nhiễm trùng ống mật, một số bệnh nhân bị viêm tụy tái đi tái lại nhiều lần do ống tụy có thể đã chảy vào trong ống mật bất thường này.

Hầu hết bệnh nhân có biểu hiện bệnh ngay từ tuổi sơ sinh hoặc thiếu nhi, nhưng cũng có trường hợp phát hiện những triệu chứng đầu tiên ở tuổi thiếu niên hoặc trưởng thành.

Siêu âm được áp dụng để chẩn đoán các u nang loại này. Siêu âm thường cho thấy rất rõ phần ống mật bất thường này.

Một ca Nội soi X-quang Tụy mật (ERCP) sẽ được tiến hành để cho thấy chỗ phình lên bất thường của ống mật.

ERCP là phương pháp đặt một đèn nội soi từ miệng vào thẳng dạ dày và định vị ở phần trên của ruột non. Sau đó một chất lỏng màu xanh được bơm vào ống mật chủ – tất cả sẽ thể hiện rõ trên tia X.

Gần đây, phương pháp chụp CT đa diện thường được chọn để theo dõi căn bệnh này vì nó thể hiện chi tiết hơn về mặt giải phẩu học.

2. Điều trị

Chọn lựa điều trị thường là phẫu thuật cắt bỏ túi nang. Phần bất thường của ống dẫn mật được cắt bỏ hoàn toàn; ruột non được đẩy lên và khâu vào chỗ ống mật bình thường nhờ đó mật tiết ra sẽ chảy ngược vào ruột.

Theo cách làm xưa nay, phần túi nang của ống mật có cấu tạo bất thường, thường được đặt ở phía sau và được khâu dính với ruột non để loại bỏ chứng vàng da. Tuy nhiên, cách làm này không còn được áp dụng vì có thể gây biến chứng nghiêm trọng.

Phẫu thuật được gọi là phẫu thuật ruột tá – túi nang là dạng phẫu thuật mà trong đó nang ống mật được để lại tại chỗ và người ta sẽ nối nó với ruột tá. Phương pháp này cũng không còn được sử dụng vì bệnh nhân được điều trị theo phương pháp này thường phát sinh các biến chứng như viêm túi mật và sau đó dẫn đến xơ gan.

Một phương pháp khác cũng đặt túi nang ở phía sau là phương pháp phẫu thuật Roux-en-Y ruột – túi nang. Đây là sự dẫn lưu túi nang vào trong một tổ chức ruột có cấu trúc đặc biệt. Phương pháp này được thực hiện cho số ít bệnh nhân nhưng nó có nguy hiểm lâu dài là sẽ dẫn tới ung thư vì túi nang tự nó vẫn tồn tại ở đó. Kiểu phẫu thuật này cũng không còn được áp dụng.

Theo các chuyên gia, 70% bệnh nhân chưa được cắt bỏ túi nang cần được theo dõi phẫu thuật để sau đó loại bỏ túi nang. Một điều đáng lo khác nữa là bệnh nhân có thể mắc chứng ung thư ống mật trong thành túi nang.

Cách làm tốt nhất hiện nay là cắt bỏ hoàn toàn phần ống mật bị giãn nở bên ngoài gan và dẫn lưu ống mật khi đi qua gan vào một búi ruột đã được sắp xếp sao cho không bị trào ngược. Cách làm này được tiến hành thông qua phẫu thuật nội soi ổ bụng cho một số bệnh nhân đã được sàng lọc.

Giáo sư Pierce Chow, bác sĩ phẫu thuật cao cấp của Bệnh viện Đa khoa Singapore nói rằng phẫu thuật lỗ khoá vẫn còn trong giai đoạn thử nghiệm. Điều đáng quan ngại là với cách làm này, khối u ác tính có thể đã thực sự phát triển và việc gia tăng các áp lực cần thiết để thực hiện những ca mổ loại này ở ổ bụng có thể khiến ung thư lan nhanh hơn.

Ông giải thích: “ Việc viêm ống dẫn mật tái đi tái lại có nghĩa là có nguy cơ rách tĩnh mạch trong quá trình cắt bỏ túi nang. Đây là nguyên nhân tại sao các bác sĩ phẫu thuật không có chuyên môn về phẫu thuật gan thường rất do dự khi cắt bỏ túi nang. Việc cắt bỏ u nang là công việc phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

3. Người bệnh hỏi Bác sĩ trả lời

Câu hỏi:

          Kính chào Bác sĩ. Con tôi  6,5 tháng tuổi , cháu bị giãn ống mật chủ ,đã phẫu thuật theo Roux en Y và đã xuất viện được một tháng . Từ lúc xuất viện cháu bị  bón, 10 ngày  sau khi xuất viện tôi có mang cháu đi tái khám thì được Bác sĩ kê toa thuốc DUPALAC, liều dùng mỗi ngày 01 lần, mỗi lần 1/4 gói trong 03 tháng .Bác sĩ có dặn nếu cháu vẫn còn bị  bón thì có thể tăng lên ngày uống 02 lần.Khi thấy cháu vẫn còn bị bón tôi đã cho cháu uống ngày 02 lần nhưng cháu vẫn chưa thể tự đi ngoài được mà tôi phải giúp bằng cách bơm thuốc vào hậu môn, cháu đi ngoài mỗi ngày 01 lần, phân  không cứng, cháu đang uống sữa Similac . Xin hỏi Bác sĩ là tôi nên mang cháu đi khám lại ngay hay  có cách nào để cải thiện tình trạng trên không ạ?.  Xin cảm ơn Bác sĩ.

Trả Lời

Sau một phẫu thuật ở đường tiêu hóa, nhu động ruột sẽ dễ bị rối loạn, gây bón ở trẻ. Con của chị đã được phẫu thuật giãn ống mật chủ, như vậy là có cắt nối ruột nên bé rất dễ bị táo bón. Chị có thể điều chỉnh bằng chế độ ăn giàu chất xơ: rau, trái cây nếu bé đã có thể ăn cháo, cho bé uống loại sữa có bổ sung chất xơ… Nếu bé vẫn còn bị bón thì sẽ được điều trị thêm các loại thuốc nhuận trường như Sorbitol, Duphalac…Hiện tại nếu tình trạng bé không cải thiện nhiều thì chị nên đưa con đến bệnh viện để khám và tư vấn rõ hơn.