1 Khái niệm
Sự ứ dịch lòng tử cung (UDLTC) là tình trạng trắc trở ở giai đoạn hậu sản, mặc dù không nghiêm trọng đến tính mạng như bệnh lý UDLTC làm người mẹ khó chịu cần giải quyết dứt điểm bằng hút thoát dịch lòng tử cung.
Một lý do nào đó, sự thoát sản dịch không xảy ra hay sự thoát không hoàn toàn gây nên tình trạng UDLTC.
2 Dịch lòng tử cung sau sinh được hình thành như thế nào?
Sau khi bé sinh ra và nhau được thoát ra ngoài, tử cung của người mẹ sẽ co lại tạo thành một khối cầu an toàn, tử cung co hồi tốt giúp khả năng cầm máu sinh lý, hạn chế được sự mất máu sau sinh. Những ngày tiếp theo khả năng co hồi tử cung giảm đi.
Tử cung ban đầu ta có thể sờ thấy ngay dưới rốn, mỗi ngày sự co hồi nhỏ dần khoảng 1 – 1,5cm, đến ngày thứ 13 tử cung co hồi nằm trong tiểu khung của người mẹ ta sẽ không còn sờ thấy nữa. Sau mỗi ngày tử cung co hồi là sự thoát chất dịch từ lòng tử cung ra ngoài theo đường âm đạo.
Chất dịch từ lòng tử cung sau sinh ta gọi là sản dịch. Sản dịch được cấu tạo bởi những mảnh vụn của lớp nội mạc tử cung (màng rụng), những cục máu đông nhỏ từ vết thương nơi nhau bám, phần sót lại nước ối và những chất dịch tiết từ vết thương ở cổ tử cung, âm đạo do sự sinh đẻ gây ra.
3 Tại sao có ứ dịch lòng tử cung?
Các nguyên nhân gây ra UDLTC sau sinh: tử cung co hồi chậm do mẹ mất máu nhiều, mẹ suy kiệt, có sót nhau, trương lực cơ tử cung của người mẹ kém do tử cung bị căng giãn quá mức, gặp trong các trường hợp thai to, đa thai, đa ối, chuyển dạ trong lúc sinh kéo dài, do mẹ vận động kém sau sinh.
Nguyên nhân thứ hai, trên thực tế hay gặp là do cổ tử cung đóng kín làm sản dịch không thoát ra ngoài được, nguyên nhân này thường gặp trong những trường hợp sinh mổ mà chưa vào giai đoạn chuyển dạ, nên cổ tử cung không có hiện tượng xóa mở. Trong lúc mổ sinh, bác sĩ phải nong cổ tử cung để cho cổ tử cung mở ra, giúp cho sản dịch thoát ra ngoài.
4 Nhận biết như thế nào?
Quá trình thoát dịch sau sinh, diễn tiến đến ngày thứ 12 – 13 trở đi là sản dịch nhợt dần và đáy tử cung ta không sờ thấy được nữa.
Nhưng trong một số trường hợp UDLTC có kèm theo nhiễm trùng thì có thể phát hiện được ngay sau 3 – 4 ngày sau sinh, biểu hiện tử cung co hồi chậm, tử cung còn to khi sờ thấy rõ trên thành bụng, ấn vào cảm giác đau, sản dịch ra có mùi hôi và người mẹ có sốt cao, lạnh run. Lúc đó phải nhập viện ngay.
Còn lại đa số UDLTC không có nhiễm trùng đi kèm thì thường kéo dài trên 3 tuần, với các dấu hiện, ra huyết âm đạo có màu sậm loãng, có lúc nhiều lúc ít. Nếu vệ sinh kém có thể có mùi hôi. Ban đầu có thể toàn thân không sốt, nhưng về sau có thể sốt nhẹ rồi chuyển sang sốt cao.
Thời điểm người mẹ có sốt cũng có thể trùng lắp với sốt kèm hiện tượng cương sữa, trong trường hợp này khi ta nặn hết sữa ra, hai vú không căng, nếu có sốt xảy ra thì đó là nguyên nhân của UDLTC, khi dùng thuốc hạ sốt có thể giảm sốt, nhưng khi hết thuốc lại xuất hiện sốt trở lại.
5 Cách điều trị
Khâu chăm sóc: mẹ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng.
Mẹ vận động sớm, sang ngày thứ 2 trở đi, có thể đi lại trong nhà, tránh nằm lâu. Cho bé bú mẹ sớm.
Có thể dùng thuốc hạ sốt, khi đo nhiệt độ 38,50C trở đi, lau mát và uống nhiều nước.
Kết hợp mát-xa bụng giúp cho tử cung co bóp để tống sản dịch ra.
Đi khám bệnh ngay, trường hợp ứ dịch nhiều, bác sĩ sẽ nong cổ tử cung bằng tay hay bằng dụng cụ và có thể dùng ống hút Karman để hút chất dịch ra. Dùng thuốc co hồi tử cung như Oxytocin tiêm bắp hay pha loãng với dung dịch Natrichlorua 0,9% truyền tĩnh mạch. Kết hợp uống hay ngậm Misoprostol, giúp tử cung co hồi được tốt hơn. Dùng thuốc kháng sinh toàn thân, ngừa nhiễm trùng. Thuốc kháng sinh: Augmentin, Cifixim, Zinnat.
Kết hợp dùng thuốc trợ sức, nâng sức đề kháng như vitamin C, Enervon.
6 Phòng ngừa
Cần loại trừ các nguyên nhân gây ra UDLTC.
Sau sinh người mẹ cần ăn uống đầy đủ chất, tăng lượng đạm và canxi trong bữa ăn hàng ngày. Vận động sớm, tránh nằm lâu một tư thế nằm ngửa trên giường, có thể nằm sấp khoảng 20 – 30 phút mỗi ngày giúp cho sản dịch được thoát ra ngoài. Sau sinh không nên nằm ngửa chéo chân lâu, vì sản dịch khó thoát ra ngoài.
Cho con bú mẹ sớm là một cách giúp cho tử cung co hồi được tốt nhất, vì khi người mẹ cho bé bú, cơ thể mẹ tiết ra chất Oxytocin, đây là chất nội tiết giúp cho khả năng co hồi tử cung được tốt, để tống sản dịch ra ngoài.
Ứ dịch lòng tử cung không được xử lý bằng cách giúp cho thoát dịch ra ngoài có thể dẫn đến nhiễm trùng hậu sản, nếu đi kèm vệ sinh kém. Do dịch ứ đọng, vi trùng xâm nhập qua cổ tử cung vào lòng tử cung gây nhiễm trùng hậu sản. Khi ứ đọng dịch trong lòng tử cung mức độ nhiều có thể là rối loạn chức năng đông máu ở người mẹ, điều này cũng rất nguy hiểm.
Đặt lịch phẫu thuật nhanh – chọn bác sĩ theo yêu cầu
👉 Hỗ trợ tại Lạc Việt & kết nối bác sĩ từ Bạch Mai, Việt Đức, 108, Đại học Y, Nội tiết TW, BV K
Chuyên khoa Tai – Mũi – Họng
ThS.BS Nội trú Đặng Thị Hồng Ánh là bác sĩ trẻ, chuyên môn vững vàng trong lĩnh vực Tai – Mũi – Họng, hiện đang công tác tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương – một trong những đơn vị đầu ngành về chuyên khoa này tại Việt Nam.
Bác sĩ có kinh nghiệm thực tế trong khám và xử trí các bệnh lý cấp cứu Tai – Mũi – Họng, đồng thời đang tham gia khám và điều trị tại các cơ sở y tế uy tín.
Chuyên gia Nội tổng hợp – Hô hấp – Tim mạch
PGS.TS.BS Trần Hoàng Thành là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Hô hấp, Tim mạch và Nội tổng hợp, với hơn 45 năm kinh nghiệm trong khám và điều trị bệnh lý nội khoa.
Bác sĩ từng công tác tại các đơn vị đầu ngành như Trung tâm Hô hấp và Khoa Tim mạch – Bệnh viện Bạch Mai, đồng thời là Giảng viên cao cấp tại Đại học Y Hà Nội. Đây đều là những môi trường chuyên sâu, giúp bác sĩ có nền tảng chuyên môn vững vàng và kinh nghiệm lâm sàng phong phú.
Chuyên gia Nội thần kinh đầu ngành | Hơn 35 năm kinh nghiệm
Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ cao cấp Lê Văn Thính là một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Nội thần kinh tại Việt Nam, với hơn 35 năm kinh nghiệm khám, điều trị và nghiên cứu chuyên sâu các bệnh lý thần kinh.
Hiện bác sĩ đang tham gia khám và điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt.
Thầy thuốc ưu tú | Chuyên gia Nội thận – Hồi sức cấp cứu | Hơn 35 năm kinh nghiệm
Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc ưu tú Bùi Văn Mạnh là chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Nội thận – Lọc máu – Hồi sức cấp cứu – Ghép tạng, với hơn 35 năm kinh nghiệm điều trị, nghiên cứu và giảng dạy.
Chuyên gia Ung bướu – Ung thư Vú | Hơn 35 năm kinh nghiệm
Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Định là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Ung bướu, đặc biệt chuyên sâu về Ung thư Vú, với hơn 35 năm kinh nghiệm khám, điều trị và phẫu thuật.
Chuyên gia đầu ngành Nội tiết – gần 40 năm kinh nghiệm
TS.BSCC Ngô Thị Phương là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Nội tiết – chuyển hóa, với gần 40 năm kinh nghiệm trong khám và điều trị các bệnh lý nội khoa phức tạp.
Bác sĩ từng giữ chức vụ Chủ nhiệm Khoa Nội tiết – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đồng thời tham gia nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học chuyên sâu, đóng góp lớn cho ngành Nội tiết tại Việt Nam.
Hiện nay, bác sĩ đang tham gia khám và điều trị tại Bệnh viện Quốc tế Thăng Long Lạc Việt.
