Thoát vị bẹn

I. Khái niệm :

           Thoát vị bẹn là tình trạng một tạng trong ổ bụng rời khỏi vị trí chui qua ống bẹn xuống bìu, là loại hay gặp trong các loại thoát vị thành bụng.

II. Phân loại thoát vị

2.1 Theo giải phẫu

2.1.1 Thoát vị chéo ngoài

           – Tạng chui ra ở hố bẹn ngoài vào ống phúc tinh mạc để xuống bìu.

        – Tuyệt đại đa số là thoát vị bẩm sinh.

        – Túi thoát vị nằm trong bao thớ của thường tinh.

2.1.2 Thoát vị trực tiếp

           – Tạng chui ra ở hố bạn giữa.

        – Là thoát vi mắc phải ( không bao giờ có thoát vị bẩm sinh ở vị trí này.

        – Túi thoát vị nằm ngoài bao thớ của thừng tinh.

2.1.3 Thoát vị chéo trong

           – Tạng chui ra ở hố bẹn trong.

        – Hiếm gặp

2.2 Theo nguyên nhân

2.2.1 Thoát vị bẩm sinh

           – Do còn ồn tại ống phúc tinh mạc.

        – Luôn là thoát vị chéo ngoài

        – Thường gặp trong lâm sàng.

        – Hay ở trẻ nhỏ và vị thành niên.

2.2.2 Thoát vị mắc phải

           – Docân cơ thành bụng quá nhẽo, yếu, cộng thêm tác động tăng áp lực đột ngột – ổ bụng

        – Ít gặp, thường gặp ở tuổi già.

        – Tạng thoát vị chui ra ở hố bạn giữa, là thoát vị trực tiếp.

        – Ít bị nghét vì túi thoát vị hình chỏm, mổ hay tái phát.

III. Triệu chứng

3.1 Cơ năng

           Xuất hiện khối phồng vùng bẹn – bìu, to ra khi đi lại, lao đông. Nghỉ ngơi mất có thể tự đẩy lên được. Toàn trạng bình thường.

3.2 Thực thể

3.2.1 Khối phồng vùng bẹn khám có những đặc điểm:

           – Trên nếp lằn bẹn, chạy theo hướng của ống bẹn. Khối phồng xuống thấp làm bìu to lên nhưng điểm xuất phát vẫn nằm trên nếp lằn bẹn.

        – Khối phồng mềm, không dau, căng to hơn khi rặn, ho.

        – Dùng tay đẩy nhẹ nhàng từ từ lên khối phồng mất, khi bn rặn hoặc ho khối phồng xuất hiện theo hướng từ trên xuống dưới từ ngoài vào trong.

        – Gõ thấy vang khi khối thoát vị là ruột, gõ đặc tạng thoát vị là mạc nối.

3.2.2 Lỗ bạn nông rộng

3.2.3 Có cảm giác khối ruột chạm vào đầu ngón tay khi luôn tay vào lỗ bạn nông và bao bệnh nhân ho.

IV. Chẩn đoán

           Dựa vào triệu chứng ở trên, nhìn chung chẩn đoán thoát vị bẹn dễ. Những trường hợp khó cần phân biệt với một số bệnh sau:

– Tràn dịch màng tinh hoàn:

        + Da bìu căng, có dấu hiệu ba động.

        + Không sờ được mào tinh hoàn, không bấm được màng tinh hoàn.

        + Soi đèn pin ánh sáng xuyên qua khối dịch màu hồng nhạt xung quang, giữa tối.

– Giãn tĩnh mạch thừng tinh:

        + Sờ bìu có cảm giác như sờ vào búi giun dưới tay.

        + Dồn khối phồng lên hết, bịt lỗ bẹn nông, cho bệnh nhân đứng dậy thả tay thấy khối phồng xuất hiện từ dưới lên (nếu từ trên xuống là trong thoát vị bẹn).

– Tinh hoàn lạc chỗ:

        + Không sờ thấy tinh hoàn cùng bên.

        + Gianh giới rõ, mật đọ chắc ấn đau tức.

* Chẩn đoán phân biệt giữa thoát vị chéo ngoài và thoát vị trực tiếp

V. Tiến triển và biến chứng.

Thoát vị bẹn khi không được khắc phục bằng các biện pháp thì ngày càng to ra, ảnh hưởng ít nhiều đến đi lại sinh hoạt của người bệnh và có thể gặp các biến chứng nguy hiểm là:

           – Bị nghẹt

        – Viêm dính tạng thoát vị với bao thoát vị

        – Chấn thương khối thoát vị làm tốn thương các tạng trong khối thoát vị.

V. Điều trị

Hai phương pháp là đeo băng và phẫu thuật

5.1. Đeo băng

           Phương pháp tạm thời không cho tạng sa xuống thêm và chờ phẫu thuật. Đối với trẻ nhỏ đôi khi đeo băng làm khối thoát vị không sa xuống tạo điều kiện cho ống phúc tinh mạc bị bịt lại, cân cơ phát triển có thể khỏi.

        Đối với những trường hợp có chống chỉ định phẫu thuật (quá già yếu, suy tim mạch..) thì đeo băng liên tục để tránh thoát vị không lớn hơn và tránh nghẹt.

5.2. Phẫu thuật

Là phương phát triệt để, nhằm hai mục đích:

        – Tìm khâu cổ túi và cắt túi thoát vị

                       + Khâu túi thoát vị ở lỗ bẹn càng cao càng tốt nhưng không được khâu buộc vào ống dẫn tinh.

                       + Cắt túi thoát vị nếu bóc tách dễ. Nếu dích nhiều không bóc được thì lộn mặt trong ra và khâu ôm lấy thừng tinh (lộn bao thoát vị)

        – Tái tạo thành bụng: Là thì quan trọng tránh tái phát về sau.

        Có nhiều phương pháp tái tạo thành bụng, thành bụng được tái tạo theo hai bình diện nông và bình diện sâu. Tùy vị trí thừng tinh so với hai bình diện ta có các nhóm phương pháp sau:

                       + Thừng tinh nằm trước hai bình diện: Phương pháp Halsteck

                       + Thừng tinh nằm giữa hai bình diện: Phương pháp Bassini

                       + Thừng tinh nằm sau hai bình diện: Phương pháp Forgue, Kimba-rov-ski …

VI . Câu hỏi liên quan :

Hỏi 1:

           Cháu trai nhà tôi hiện được 1 tháng tuổi.Ở bìu của cháu xuất hiện 1 khối thụt thò nhỏ. Tuy nhiên cháu vẫn bú bình thường, ko quấy khóc, nôn ói.Gia đình chúng tôi đã cho cháu đi khám ở Bệnh viện tỉnh.Các bác sĩ kết luận cháu bị “Thoát vị bẹn”, nhưng nó thụt lên thụt xuống được, cháu lại bú bình thường, ko quấy nên cứ để theo dõi cháu đến khi 1 tuổi.Nếu thấy cháu có biểu hiện bỏ bú, nôn ói, khóc quấy thì đưa đi bênh viện ngay. Chúng tôi đang theo dõi được 2 tuần rồi, và thấy khối thoát vị càng ngày càng phát triển. Trước thì bằng 1/2 ngón út, nhưng giờ bằng ngón út. Trong thời gian theo dõi cháu, chúng tôi rất lo lắng, vậy mong bác sĩ cho biết gia đình tôi có thể cho cháu đi phẫu thuật sớm được không ?

Đáp 1:

           Thoát vị bẹn là 1 tình trạng bệnh lý không thể tự khỏi mà cần phải phẫu thuật. Khuynh hướng hiện nay là mổ sớm nhất có thể cho bé nhằm tránh biến chứng nghẹt (do ruột sa xuống và không trở lại ổ bụng được ) xảy ra. Tuy nhiên, khi phẫu thuật cũng cần cân nhắc các yếu tố đi kèm như bé có sinh non, có bệnh lý gì đặc biệt hay không…mà thời gian mổ có thể sớm hay muộn. Trường hợp con chị khối thoát vị phát triển to nhanh như vậy chứng tỏ ống thông thương khá lớn, ruột thường hay sa xuống nên có thể mổ sớm hơn 1 tuổi, thông thường ở bệnh viện Nhi Đồng 2 thường để qua 3 tháng tuổi là thời điểm thích hợp để mổ. Do đó, trường hợp con chị, nếu không có gì đặc biệt (bé bú tốt, lên cân, khối phồng to nhưng tự xẹp, không căng cứng, sờ bé không khóc) thì qua 3 tháng là có thể phẫu thuật được.

Hỏi 2 :

           Xin hỏi người bị ruột thòng thì có phải kiêng cữ quan hệ tình dục không? Tôi nghe nói nếu mình làm mạnh quá, ruột nó sẽ càng sa xuống bẹn, có đúng không?

Đáp 2:

           TS.BS Đặng Tâm, trưởng khoa ngoại tổng quát, bệnh viện Triều An, TP.HCM: Người bị ruột thòng (thoát vị bẹn) nếu chưa điều trị phẫu thuật thì các hoạt động thể lực như lao động nặng, chạy nhảy nhiều, các động tác gắng sức kể cả quan hệ tình dục là yếu tố thuận lợi làm cho khối thoát vị ngày càng to thêm và dễ gây biến chứng nghẹt. Biến chứng nghẹt rất nguy hiểm vì sẽ làm cho ruột bên trong túi thoát vị bị hoại tử, cần phải mổ khẩn cấp để cứu nguy. Người bị ruột thòng đã được phẫu thuật đúng quy cách thì sau hai đến ba tháng đã có thể hoạt động gắng sức bình thường, kể cả quan hệ tình dục.

Hỏi 3: Sau mổ thoát vị bẹn có tái phát lại không?.

 Đáp 3: Sau khi mỗ trẻ đã trở lại bình thường, sau này khi lớn trẻ có thể bị lại là do cách sinh hoạt, ăn uống không thích hợp, bị bón…(1088-111)