áp xe vú

1. Giới thiệu:

      –  Áp xe vú là một bệnh hay gặp ở phụ nữ, rất ít gặp ở nam giới.

2. Nguyên nhân:

      –  Vi khuẩn gây viêm mủ ở vú thường là tụ cầu và liên cầu, hiếm gặp hơn là các loại phế cầu, lậu cầu, trực khuẩn thương hàn, vi khuẩn kỵ khí.

      –  Sức đề kháng của cơ thể ,điều kiện sống và quá trình ứ đọng sữa trong tuyến vú là các yếu tố đóng vai trò quan trọng trong bệnh sinh áp xe vú.

3. Triệu chứng:

      –  Các triệu chứng lâm sàng phụ thuộc vào vị trí, giai đoạn và tiến triển của quá trình viêm. Có thể chia ra: Giai đoạn viêm và giai đoạn tạo thành áp xe.

a. Giai đoạn viêm:

      –  Bệnh thường khởi phát đột ngột: sốt cao, mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ.

      –  Đau nhức sâu ở trong tuyến, đau tăng khi khám, khi cử động cánh tay.

      –  Vú bị viêm to ra, chắc, hạch nách cùng bên to và đau.

      –  Vùng da ở phía trên ổ viêm có thể bình thường nếu ổ viêm ở sâu trong tuyến, hoặc có thể nóng , đỏ, phù nề nếu ổ viêm nằm ngay dưới da hoặc trên bề mặt của tuyến.

      –  Xét nghiệm thấy bạch cầu tăng cao, công thức bạch cầu chuyển trái, tốc độ máu lắng tăng cao.

b. Giai đoạn tạo thành áp xe:

      –  Áp xe vú là những túi mủ khư trú ở vú được hình thành do sự hoại tử các mô. Có thể có một hoặc nhiều ổ áp xe nằm ở một hoặc nhiều thuỳ khác nhau của tuyến vú. Ở giai đoạn tạo thành áp xe, tất cả các triệu chứng của giai đoạn viêm đều tăng lên.

      –  Toàn thân: Biểu hiện bằng hội chứng nhiễm trùng, nhiễm độc: sốt cao kèm theo rét run, rùng mình. Môi khô, lưỡi bự bẩn, đau đầu, khát nước. Da xanh, cơ thể gầy yếu, mất ngủ.

      –  Cơ năng: Đau nhức nhối, đau sâu trong tuyến vú. Đau tăng khi vận động cánh tay, khi cho con bú.

      –  Tại chỗ: Vú xưng to, vùng da phía trên ổ áp xe thường nóng, căng, xung huyết đỏ hoặc phù tím. Da cũng có thể vẫn bình thường nếu ổ áp xe nằm ở sâu. Các tĩnh mạch dưới da nổi rõ, có hiện tượng viêm bạch mạch, núm vú tụt. Sờ có thể thấy dấu hiệu ba động. Nếu ổ áp xe thông với các ống dẫn sữa thì có thể thấy sữa lẫn mủ chẩy qua đầu núm vú. Chọc hút đúng ổ áp xe có thể hút được mủ.

4. Biến chứng

          Áp-xe vú nếu không được điều trị hoặc điều trị không đúng có thể gây biến chứng: viêm xơ tuyến vú mạn tính, do dùng kháng sinh kéo dài ở giai đoạn áp-xe hoặc là hậu quả của việc tiêm trực tiếp kháng sinh vào tuyến vú để điều trị áp-xe vú.

          Lúc này biểu hiện toàn thân khá hơn: không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ. Có thể sờ thấy một vùng thâm nhiễm rắn như sụn, bề mặt lổn nhổn, ranh giới không rõ ràng, không dính da, ít đau.

          Viêm tấy tuyến vú là quá trình viêm mủ tuyến vú khi dịch tiết lẫn mủ nằm giữa các lớp da, mô lỏng lẻo dưới da, mô liên kết và mô tuyến vú. Vùng viêm khuếch tán lan rộng và thấm vào các mô. Bệnh nhân có biểu hiện bằng hội chứng nhiễm khuẩn, nhiễm độc nặng, vùng thâm nhiễm không có ranh giới rõ ràng. Biến chứng nặng nhất là hoại thư vú do vi khuẩn có độc tính cao hoặc do trực khuẩn hoại thư gây ra. Hội chứng nhiễm khuẩn, nhiễm độc nặng, tụt huyết áp, toàn thân suy sụp.

          Vú căng to, phù nề, da trên ổ áp-xe có màu vàng nhạt hay bị hoại tử. Hạch bạch huyết sưng đau.

          Bệnh ở giai đoạn áp-xe hoặc viêm tấy cần phân biệt với ung thư vú thể cấp dạng viêm, có thể bị ung thư cả hai vú cùng một lúc, vú to ra rất nhanh nhưng không đau, toàn thân suy sụp nhanh, xét nghiệm tế bằng chọc hút hoặc làm sinh thiết thấy tế bào ung thư.
          Lưu ý:
          Khi mẹ bị áp xe vú. Khi đó vú sẽ bị sưng tấy lên và ở trong đó có mủ. Áp xe vú ăn rất sâu nên mủ có thể lan đến tuyến sữa, do đó khi trẻ bú có thể bú cả sữa lẫn mủ apxe, rất có hại cho trẻ. Trường hợp này nên cho trẻ ăn tạm sữa ngoài, cháo sữa, bột sữa… chờ cho mẹ khỏi mới bú trở lại.

5. Điều trị:

      Tuỳ theo vị trí và kích thước của ổ ap xe mà có thái độ điều trị khác nhau. Về nguyên tắc: khi đã tạo thành áp xe thì cần phải chích rạch, tháo mủ. Tuân thủ các chỉ định của Bác sỹ.

6. Phòng bệnh:

      Để tránh áp xe vú trong thời kỳ cho bú cần: giữ gìn vệ sinh tốt vùng vú trước và sau khi cho con bú; tránh làm xây sát, rạn nứt đầu núm vú, tránh ứ đọng sữa, tắc sữa.