Bệnh chửa trứng

1. Khái niệm

Chửa trứng là kết quả của lỗi gen trong quá trình thụ thai dẫn tới sự lớn lên của các mô bụng trong dạ con. Chửa trứng hiếm khi kéo theo sự phát triển của phôi và lớn rất nhanh so với những thai nhi bình thường.

2. Phân loại

            Chửa trứng có hai loại, loại hoàn toàn và loại không hoàn toàn.

–        Chửa trứng một phần: Chỉ một số gai rau trở thành các nang nước, trong buồng tử cung có thể có thai nhi.

–        Chửa trứng hoàn toàn: Toàn bộ các gai rau trở thành nang nước, trong buồng tử cung không có thai nhi.

2. Nguyên nhân: Còn chưa rõ hoàn toàn.

Các yếu tố nguy cơ là: Có khuyết tật về nhiễm sắc thể của trứng; bất thường ở tử cung; thiếu dinh dưỡng (chế độ ăn ít protein, folic acid, carotene). Phụ nữ dưới 20 và trên 40 tuổi có nguy cơ cao.

Những ai có nguy cơ chửa trứng?

–        Phụ nữ da trắng có nguy cơ nhiều hơn phụ nữ da đen.

–        Những phụ nữ trên 40 tuổi.

–        Phụ nữ có tiền sử chửa trứng.

–        Phụ nữ có tiền sử sảy thai.

3. Triệu chứng

–        Chậm kinh.

–        Ra huyết bất thường, thường ra máu sớm trong 3 tháng đầu của thai kỳ, ra huyết lúc đầu ít một sau càng ngày càng ra nhiều. Khi tử cung co bóp để tống khối trứng ra sẽ có hiện tượng băng huyết.

–        Nghén nặng: Thường nôn nhiều (có thể do nội tiết tố nhau thai tăng tiết), đôi khi xuất hiện phù, protein niệu.

–        Nếu đã sinh đẻ có thể nhận thấy bụng to nhanh hơn bình thường.

–        Đau bụng: Có ở giai đoạn cuối (giai đoạn sắp sảy).

–        Siêu âm thấy kích thước của tử cung to, không tương xứng với tuổi thai, mềm, thấy hình lỗ chỗ trong khối rau như hình ảnh tuyết rơi.

–        Siêu âm không có âm vang thai trong tử cung.

–        Không nghe thấy tim thai (tim thai âm tính).

–        Khám âm đạo và phần phụ có thể thấy nhân di căn âm đạo, to bằng ngón tay, màu tím sẫm, dễ vỡ, gây chảy máu và có thể thấy nang hoàng tuyến (ở một hoặc hai bên buồng trứng) mọng, dễ di động.

–        Xét nghiệm nước tiểu thấy nồng độ HCG tăng cao, trên 30 000 đơn vị HCG.

4. Xử lý và điều trị chửa trứng

Nếu nghi ngờ bị thai trứng cần đi siêu âm để biết kết quả chắc chắn. Nếu đúng là thai trứng cần lấy trứng ra càng sớm càng tốt để đề phòng sảy trứng, chảy máu nhiều và phát triển thành ác tính. Nếu trứng chưa sảy có thể nạo, hút. Nếu đang sảy thì có thể hút hoặc gắp trứng ra thật sạch. Riêng đối với những phụ nữ trên 40 tuổi hoặc không muốn có con nữa bác sỹ thường chỉ định cắt bỏ tử cung, nhằm dự phòng biến chứng ác tính.

Ngay sau khi nạo trứng, cần gửi tổ chức nạo để xét nghiệm giải phẫu bệnh lý xem chửa trứng ác tính hay lành tính. Và cần theo dõi sự co hồi của tử cung, nang hoàng tuyến, nhân di căn. Nếu thấy tử cung vẫn to, nang hoàng tuyến không mất đi hoặc xuất hiện nhân di căn thì nguy cơ ác tính rất cao. Thời gian theo dõi trong 6 tháng đầu mỗi tháng một lần, sau một năm ba tháng một lần cho đến hết hai năm. Đặc biệt, sau nạo trứng cần theo dõi nồng độ HCG trong nước tiểu: 1-2 tuần một lần cho đến khi âm tính ba lần liên tiếp. Trong vòng một năm đầu cần thử hai tháng một lần.

Sau một lần bị chửa trứng, phụ nữ có thể bị chửa trứng trong lần mang thai tiếp theo. Song vẫn có nhiều trường hợp có thể mang thai bình thường trong những lần mang thai sau đó. Tuy nhiên, sau mỗi lần chửa trứng cần tránh có thai trong vòng hai năm, để có đủ thời gian theo dõi và tiên lượng nguy cơ chuyển thành ác tính. Khi muốn có thai trở lại, nhất thiết phải kiểm tra nồng độ HCG trong nước tiểu.

5. Biến chứng

Chửa trứng thường có những biến chứng khá nguy hiểm, như băng huyết do trứng bị sảy, hoặc khi trứng đã ăn sâu vào cơ tử cung sẽ làm thủng lớp cơ đó và chảy máu vào ổ bụng, nếu không được cấp cứu kịp thời dễ dẫn đến tử vong.

Một biến chứng ác tính nguy hiểm nữa của chửa trứng là ung thư tế bào nuôi (khoản 10% – 30% các ca chửa trứng). Ung thư nguyên bào nuôi thường xâm lấn sâu vào lớp cơ tử cung gây hoại tử chảy máu và di căn xa đến các phủ tạng khác của cơ thể, làm việc điều trị rất khó khăn.

6. Phòng ngừa chửa trứng

Cần ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, vệ sinh cơ quan sinh dục sạch sẽ, sinh đẻ có kế hoạch, không sinh quá gần nhau. Khi có thai, sản phụ nên đi khám thai định kỳ để phát hiện các bất thường nguy hiểm. Nếu đã điều trị thai trứng thì sau đó phải tuân theo mọi sự chỉ dẫn của bác sĩ.     

Có thể bị chửa trứng lại một lần nữa không?

–        Nếu bạn bị chửa trứng không cùng với các biến chứng khác thì nguy cơ bị lại là khoảng 1-2%.

7. Chăm sóc bệnh nhân

Ngay sau khi nạo trứng, cần gửi tổ chức nạo để xét nghiệm giải phẫu bệnh lý xem chửa trứng ác tính hay lành tính. Và cần theo dõi sự co hồi của tử cung, nang hoàng tuyến, nhân di căn. Nếu thấy tử cung vẫn to, nang hoàng tuyến không mất đi hoặc xuất hiện nhân di căn thì nguy cơ ác tính rất cao. Thời gian theo dõi trong 6 tháng đầu mỗi tháng một lần, sau một năm ba tháng một lần cho đến hết hai năm. Đặc biệt, sau nạo trứng cần theo dõi nồng độ HCG trong nước tiểu: 1-2 tuần một lần cho đến khi âm tính ba lần liên tiếp. Trong vòng một năm đầu cần thử hai tháng một lần.

Sau một lần bị chửa trứng, phụ nữ có thể bị chửa trứng trong lần mang thai tiếp theo. Song vẫn có nhiều trường hợp có thể mang thai bình thường trong những lần mang thai sau đó. Tuy nhiên, sau mỗi lần chửa trứng cần tránh có thai trong vòng hai năm, để có đủ thời gian theo dõi và tiên lượng nguy cơ chuyển thành ác tính. Khi muốn có thai trở lại, nhất thiết phải kiểm tra nồng độ HCG trong nước tiểu.