1. Khái niệm

Mạch máu ngoại biên dùng để chỉ hệ động mạch, ngoại trừ mạch máu  về tim và mạch máu não. Bệnh mạch máu ngoại biên là Bệnh động mạch ngoại biên. 

           Bệnh động mạch ngoại biên (ĐMNB) là biến chứng mà động mạch dẫn máu đến nuôi hai chân (hiếm xảy ra ở hai tay) bị hẹp hay tắc gây ra sự rối loạn lưu thông máu.

BĐMNB không chỉ là bệnh lý ở vị trí tay hay chân mà còn là dấu hiệu báo trước những nguy cơ cao về vấn đề sức khỏe trong tương lai, như là cơn đau tim và đột quỵ.

2. Nguyên nhân

Nguyên nhân thông thường nhất dẫn đến BĐMNB là sự tắc nghẽn ở động mạch (còn gọi là chứng xơ vữa động mạch). Lâu dần, sự tắc nghẽn này tạo nên những mảng mô cứng ở động mạch chân, sự tắc nghẽn từng bước làm giảm lượng máu giàu ôxy từ tim dẫn đến cơ chân và da.

3. Nguy cơ

Khi được chẩn đoán mắc BĐMNB có nghĩa không những bị bệnh ở vị trí chân và tay mà còn có nguy cơ bị tắc nghẽn ở những động mạch khác trong cơ thể. Điều này có nghĩa là những người mắc BĐMNB có nguy cơ bị cơn đau tim và đột quỵ rất cao. Những người mắc BĐMNB có nguy cơ bị tử vong cao vì cơn đau tim và đột quỵ.

4. Những triệu chứng của bệnh BĐMNB

Chỉ có 1/3 trường hợp bệnh nhân có BĐMNB xuất hiện triệu chứng, triệu chứng thường gặp nhất là đau chân – đau hoặc cảm thấy khó chịu ở bắp chân (thỉnh thoảng ở đùi hoặc ở mông) sau khi đi bộ một đoạn đường nào đó. Cơn đau này được gọi là cơn đau cách hồi và cơn đau ngừng ngay sau khi nghỉ ngơi. 
           Những triệu chứng khác của BĐMNB là ngứa, tê, biến đổi màu da và rụng lông ở bàn chân và ngón chân. Nếu bị mắc BĐMNB và bị đau chân điều này cho thấy rằng các động mạch bị hẹp ít nhất 60%.

5. Dưới đây là những yếu tố dẫn đến BĐMNB

–        Đang hút thuốc hoặc trước kia có hút thuốc.

–       Bệnh tiểu đường

–       Trước đây có cơn đau tim

–       Trước đây đã bị đột quỵ hay cơn thiếu máu não thoáng qua.

–       Cholesterol cao.

–       Cao huyết áp

–        Độ tuổi từ 70 tuổi trở lên

 6. Chẩn đoán BĐMNB

Một trong những xét nghiệm đâu tiên bác sĩ thường làm là đặt vài câu hỏi về sức khỏe và những bệnh lý trước đây .  Bác sĩ sẽ khám và cho làm một số xét nghiệm có thể:

Chỉ số ABI là phương pháp hiệu quả, chính xác, thực tế nhất để chẩn đoán BĐMNB. Kiểm tra ABI tương tự như đo huyết áp, chỉ hơi khác là bác sĩ sử dụng y cụ gọi là đầu dò doppler thay vì dùng ống nghe. Bệnh nhân có thể được đề nghị làm thêm một số xét nghiệm cần thiết khác nếu bị mắc bệnh tiểu đường hoặc bạn là những người cao tuổi.

* Những xét nghiệm khác hỗ trợ cho việc chẩn đoán chính xác hơn như:

Siêu âm doppler là cách sử dụng những sóng có tần số âm thanh cao để phát hiện những vị trí bị tắc nghẽn trong động mạch.

Chụp mạch máu là phương pháp cho phép bác sĩ tiêm một lượng thuốc cản quang vào máu và theo dõi sự chuyển động của chúng dưới màn hình X quang.

Phương pháp chụp mạch máu cộng hưởng từ: Sử dụng sóng từ trường mạnh để quan sát những bộ phận bên trong cơ thể. Cách này xác định được động mạch có bị tắc nghẽn hay không.

7. Điều trị

a. Thuốc chống tập kết tiểu cầu

Bác sĩ sẽ kê một loại thuốc uống gọi là thuốc chống tập kết tiểu cầu. Việc uống thuốc này thường xuyên là cần thiết cần thực hiện theo lời khuyên của bác sĩ khi bạn dùng thuốc này.

Thuốc chống tập kết tiểu cầu có tác dụng ngăn cản sự hình thành cục máu đông trong máu, cục máu đông này gây ra sự tắc nghẽn do vậy có thể gây ra những cơn đau tim hay đột quỵ. Thuốc này được sử dụng rộng rãi do lợi ích và khả năng giảm các biến cố do bệnh mạch máu ở những bệnh nhân có BĐMNB.

b. Các can thiệp khác

Một số trường hợp BĐMNB cần phải chữa trị bằng tạo hình mạch máu (là thủ thuật làm giảm độ hẹp của lòng động mạch) hay phẫu thuật mổ bắc cầu động mạch ngoại biên (là phẫu thuật tạo một đường dẫn máu mới tránh chỗ động mạch bị tắc).

8. Phòng tránh

–       Bỏ hút thuốc

–       Giảm cân nếu bạn thừa cân

–       Ăn thức ăn bổ dưỡng, ít béo.

–       Năng vận động và tập thể dục thường xuyên. Đi bộ nhanh, làm công việc nhà, bơi lội là những hình thức vận động tốt. Hãy xin ý kiến của bác sĩ để chọn hình thức thể dục phù hợp với sức khỏe.

      –        Uống thuốc đầy đủ theo toa bác sĩ như thuốc hạ huyết áp, thuốc giảm mỡ trong máu, thuốc chữa bệnh tiểu đường, thuốc chống tập kết tiểu cầu (làm cho máu không bị vón cục) thường xuyên.