Bệnh song thị

I.  Nguyên nhân

           Song thị là một triệu chứng mà bệnh nhân nhìn thấy hai hình ảnh của một sự vật.Nó có thể xảy ra khi một mắt đã nhắm lại (song thị một bên), hay chỉ khi cả hai mắt đều mở ra (song thị hai bên).

        Song thị một bên có thể do các nguyên nhân bao gồm tật về khúc xạ không được điều chỉnh, rối loạn giác mạc, bệnh đục thủy tinh thể và các rối loạn võng mạc.

        Các nguyên nhân khiến cho ảnh của 2 mắt không hợp được làm 1 là do các rối loạn ảnh hưởng 1) Các dây thần kinh 2) Các cơ 3) Sự kết nối thần kinh-cơ 4) Xương bao quanh mắt.

II.  Các nguy cơ

1. Các vấn đề thần kinh

        Hoạt động của mắt bao gồm sự vận động của cơ và thần kinh mắt. Hình ảnh được tiếp nhận sau đó sẽ được chuyển đến não qua dây thần kinh thị giác. Trong trường hợp thần kinh thị giác bị tổn thương sẽ ảnh hưởng tới cơ chế hoạt động của mắt, hai mắt không hợp thị được (mỗi mắt nhìn một hướng) trong y học gọi là Song thị. Vài trường hợp có thể đe dọa đến tính mạng như bệnh phình mạch và các u trong não. Bệnh nhân cũng có thể bị sụp mi mắt ở bên mắt có vấn đề, cũng như vị trí mắt bất thường và một đồng tử sẽ to hơn phía bị ảnh hưởng. Nếu có triệu chứng nhức đầu và cứng vai, nên đi kiểm tra với bác sĩ ngay lập tức.

        Một nguyên nhân khác gây nên chứng song thị là khối u xuất hiện ở phía sau mũi (ung thư mũi –hầu). Các nguyên nhân phổ biến khác như như tiểu đường, huyết áp cao, lipid trong máu cao và hút thuốc. Trong những trường hợp này, vấn đề thần kinh có khuynh hướng chỉ xảy ra tạm thời, với một vài trường hợp bệnh nhân sẽ tự bình phục trong vòng sau 4 – 6 tháng. Một số tiểu tai biến ảnh hưởng đến thần kinh và các bệnh lý như tiểu đường, huyết áp cao, lipid trong máu cao là cũng các nguy cơ gây chứng song thị. Hiện tại chưa có hướng điều trị cụ thể nào có tính chất khả quan cho những trường hợp trên ngoại trừ việc nâng cao nhận thức về bệnh nhằm giảm thiểu nguy cơ tiềm ẩn. Các nguyên nhân khác bao gồm viêm, nhiễm trùng và chấn thương.

2. Rối loạn chức năng cơ

        Các bệnh ảnh hưởng đến các cơ vận động của mắt có thể gây ra chứng song thị. Bệnh lý hốc mắt – tuyến giáp là một nguyên nhân quan trọng mà khi bệnh tiến triển theo chiều hướng xấu đi khiến cho các mô mắt giãn nở ra và trở nên co cứng làm cản trở cơ chế hoạt động của cơ mắt. Các triệu chứng khác có thể là chảy nước mắt nhiều, sụt cân mặc dù ăn ngon miệng, hồi hộp, tay run và khi một hay cả hai mắt dần dần lồi ra. Đôi khi còn thấy có bướu ở cổ.

        Các bệnh về cơ mang tính chất di truyền bao gồm các tình trạng khác nhau gây ảnh hưởng đến các nhóm cơ khác nhau trên cơ thể. Các tình trạng này cũng ảnh hưởng đến các cơ mắt. Sinh thiết cơ và xét nghiệm máu có thể giúp chẩn đoán chính xác bệnh.

3. Các bệnh lý về thần kinh – cơ

        Chứng nhược cơ (myasthenia gravis) là chứng suy nhược hệ thống miễn dịch khi kháng thể tấn công đến chỗ nối của thần kinh – cơ của các nhóm cơ khác nhau trên cơ thể. Nếu mắt bị ảnh hưởng, bệnh nhân bị sụp mi mắt và/hay nhìn thấy hai hình ảnh. Đặc điểm tiêu biểu là những triệu chứng thường giảm hơn khi thức dậy sau một khoảng thời gian nghỉ ngơi, và tệ hơn suốt thời gian trong ngày.

        Chứng nhược cơ có thể ảnh hưởng đến các bộ phận khác trên của cơ thể, và các triệu chứng như là ngưng thở, khó nuốt, nói ngọng, cơ tay và cơ chân bị suy yếu là một vài triệu chứng của chứng nhược cơ. Nếu nghiêm trọng, chứng nhược cơ có thể trở thành bệnh hiểm nghèo, khi đó việc thở và nuốt càng trở nên khó khăn hơn dẫn đến nghẹt thở, viêm phổi và suy hô hấp.

4. Các vấn đề về xương

        Các bệnh trong phạm vi hốc mắt như các khối u hay viêm nhiễm có thể lan rộng ra cầu mắt và gây các triệu chứng của chứng song thị.

III. Hỏi đáp:

Câu hỏi: Mắt song thị, khi nào cần phẫu thuật?

Trả lời:

Cần phải phân biệt đây là song thị một mắt hay song thị hai mắt.

           – Song thị một mắt là hiện tượng song thị vẫn còn khi ta nhắm một mắt lại và chỉ nhìn bằng một mắt. Hiện tượng song thị này do mắt đó có tổn thương nội nhãn.

           – Song thị hai mắt là hiện tượng song thị chỉ xảy ra khi ta nhìn bằng hai mắt. Hiện tượng này mất đi khi ta nhắm một mắt lại và chỉ nhìn bằng một mắt. Song thị hai mắt xảy ra do hai mắt không còn cân xứng hay nói khác đi là mắt bị lác.

           Ở đây bạn không cho tôi biết rõ là bạn bị song thị hai mắt hay song thị một mắt vì hai trường hợp này hoàn toàn khác nhau về bệnh lý và dĩ nhiên tiên lượng và cách điều trị cũng hoàn toàn khác nhau.

           Giả sử là bạn bị song thị hai mắt đi thì chắc chắn là bạn phải bị lác mắt mà bạn không biết đấy. Khi mới bị song thị hai mắt bệnh nhân rất khó chịu nên các BS thường khuyên nên che một mắt luân phiên. Việc điều trị cần tìm nguyên nhân gây lác mắt ở hốc mắt hay do não bộ. Phẫu thuật chỉnh lác chỉ được đặt ra khi song thị kéo dài trên 6 tháng.