Bệnh sốt Q

1. Khái niệm:

           Bệnh sốt Q (Q fever) là một bệnh từ thú vật lây nhiễm sang cho người (zoonose hay zoonosis: tên gọi bệnh chung của người và động vật ).

           Tác nhân chính là vi khuẩn Coxiella burnetii thuộc họ Rickettsiae.

           Vi khuẩn này sống bắt buộc bên trong tế bào (intracellulaire) của cơ thể nên chúng có sức đề kháng và chịu đựng rất cao đối với tác dụng của các chất sát khuẩn.

           Lúc đầu người ta không biết bệnh này là gì nên gọi nó là bệnh sốt Q (Q có nghĩa là query, question hay vấn hỏi ?)

2. Triệu chứng:

           Ở người, bệnh được biểu lộ qua những triệu chứng tương tự bệnh cúm, như sốt nóng, khó chịu trong người, nhức mỏi bắp cơ, chán ăn, nôn mửa, nhức đầu dữ dội, ho và viêm phổi.

           Bệnh có thể khỏi sau vài tuần mà không cần chữa trị hay trở thành mãn tính nếu kéo dài trên 5-6 tháng. Ở dạng này có thể có viêm gan (hépatite granulomateuse), viêm não và màng não tủy (méningo encéphalite) cùng với viêm nội tâm mạc (endocardite).

           Thể mãn tính nguy hiểm hơn thể cấp tính.

3. Đặc tính của  vi khuẩn Coxiella burnetii:

           * Sống rất dai trong điều kiện môi sinh nghiệt ngã. Chịu đựng sự khô hạn cao.

           * Rất dễ gây bệnh ở người. Sức lây nhiễm mạnh.

           * Chu trình phát triển của vi khuẩn phải thông qua một con ve (tique). Vi khuẩn sống và tăng số trong ruột của con ve và sau đó theo phân ve ra ngoài.

           * Ve có thể bám trên thân các loại thú như mèo và các thú nhai lại (bò,dê, cừu).

           * Lúc đẻ, các thú trên sẽ phóng thích vi khuẩn C. Burnetti ra theo nưới ối, màng nhau và phôi thai.

           * Vi khuẩn cũng có thể được thấy trong phân, trong nước tiểu và trong sữa.

4. Cơ chế lây nhiễm:

           * Hít thở bụi bặm có chứa vi khuẩn C. burnetii.

           * Sờ mó súc vật và dụng cụ đã bị nhiễm phân. Nên nhớ là ở những thú bệnh, các tiết vật (thai, nhau, nước ối) có chứa rất nhiều vi khuẩn C.burnetii. Mầm bệnh vẫn được tiếp tục thải ra ngoài sau khi đẻ trong một thời gian rất lâu dài có thể đến một hai năm.

           * Mầm bệnh cũng có thể nhiễm vào nguồn nước uống hoặc nhiễm qua da.

           * Uống sữa tươi không được hấp khử trùng rất nguy hiểm.

5. Điều trị:

           Thể cấp tính có thể dùng kháng sinh như Doxycycline để chữa. Rất hiệu nghiệm nếu được sử dụng sớm trong ba ngày đầu khi bệnh vừa phát ra.

           Úc Châu có sản xuất vaccin để chủng ngừa các công nhân làm việc tại lò sát sanh.

* Coi chừng mèo:

           Mèo có thể bị nhiễm C.burnetii từ những thú nhỏ mà mèo săn bắt. Những thú này có nhiều nguy cơ chứa sẵn mầm bệnh. Tuy bị nhiễm vi khuẩn C. burnetii nhưng mèo lại không bị bệnh nhưng chúng vẫn có thể lây sang cho người. Đây là điểm rất quan trọng về phương diện dịch tễ học. Tại các vùng nông thôn mèo hay có thói quen ăn thai nhau của gia súc vừa mới đẻ nên cũng có thể bị nhiễm C.burnetii.