Bệnh xơ phổi

1. Định nghĩa

Xơ phổi là một bệnh nghiêm trọng gây sẹo tiến triển của mô phổi. 

2. Triệu chứng

Các dấu hiệu và triệu chứng của chứng xơ phổi bao gồm:

–        Khó thở.

–        Ho khan.

–        Mệt mỏi.

–        Không giải thích được giảm cân.

–        Đau nhức bắp thịt và khớp 

3. Nguyên nhân

–        Lao động và môi trường: thường xuyên tiếp xúc với một số chất độc và các chất ô nhiễm có thể gây hại phổi. Trong số đó có bụi silic và sợi amiăng. Phơi nhiễm kinh niên đối với một số chất hữu cơ, bao gồm cả bụi ngũ cốc, mía đường, phân chim và động vật, cũng có thể gây xơ hóa.

–        Bức xạ: Một tỷ lệ nhỏ những người nhận được trị liệu bức xạ đối với phổi hoặc ung thư vú có dấu hiệu tổn thương phổi. Các mức độ nghiêm trọng của tổn thương tùy thuộc vào phổi được tiếp xúc với bức xạ, tổng số lượng bức xạ trị, hóa trị liệu cũng được sử dụng và sự hiện diện của bệnh phổi nằm bên dưới.

–        Thuốc men: Nhiều loại thuốc có thể gây hại phổi, đặc biệt là các loại thuốc hóa trị (methotrexate, cyclophosphamide); thuốc dùng để điều trị rối loạn nhịp tim và các vấn đề tim mạch khác (amiodarone, propranolol); một số thuốc tâm thần và một số thuốc kháng sinh (nitrofurantoin, sulfasalazine).

–        Trào ngược dạ dày thực quản: Acid reflux, xảy ra axit dạ dày trở lại thành ống thực quản, xuất hiện một vai trò quan trọng trong chứng xơ phổi.

–        Nhiễm trùng phổi nghiêm trọng như bệnh lao và viêm phổi có thể gây tổn thương phổi vĩnh viễn. 

Xơ hóa phổi tự phát: Khi nguyên nhân không được biết đến.

Xơ phổi không rõ nguyên nhân được gọi là xơ hóa phổi tự phát. Các nhà nghiên cứu có một số lý thuyết về những gì có thể gây ra chứng xơ phổi tự phát, bao gồm virus và phơi nhiễm với khói thuốc lá. Và bởi vì một loại xơ hóa phổi tự phát hành trong gia đình, di truyền cũng được cho là đóng vai trò, ngay cả ở những người không trực tiếp thừa hưởng căn bệnh này. 

4. Các biến chứng

Các biến chứng của chứng xơ phổi có thể bao gồm:

–        Mức độ ôxy máu thấp: bởi vì phổi xơ làm giảm lượng oxy đi vào máu, có khả năng phát triển oxy trong máu thấp hơn bình thường. Thiếu oxy có thể phá vỡ cơ bản hoạt động cơ thể, và ở mức độ thấp nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng.

–        Cao huyết áp ở phổi: không giống như cao huyết áp hệ thống, tình trạng này chỉ ảnh hưởng đến các động mạch trong phổi. Nó bắt đầu khi các động mạch và mao mạch nhỏ nhất được nén bằng các mô sẹo, gây ra sức kháng lưu lượng máu trong phổi tăng. Điều này sẽ làm tăng áp suất trong động mạch phổi. Tăng huyết áp động mạch phổi là một bệnh nghiêm trọng trở nên tồi tệ dần dần và cuối cùng có thể gây tử vong.

–        Suy tim phải: tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi tâm thất phải đã phải bơm mạnh hơn bình thường để di chuyển máu qua động mạch phổi bị chặn.

–        Suy hô hấp: điều này thường là giai đoạn cuối của bệnh phổi mãn tính. Nó xảy ra khi mức độ oxy trong máu giảm thấp nguy hiểm. Thấp oxy máu cấp có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim và bất tỉnh. 

5. Các xét nghiệm và chẩn đoán

–        Chụp X – quang: điều này thường sẽ hiển thị các mô sẹo điển hình của chứng xơ phổi và rất hữu ích cho sau quá trình chẩn đoán bệnh và điều trị.

–        Chụp cắt lớp vi tính (HRCT) quét độ phân giải cao: điều này cung cấp nhiều chi tiết hình ảnh sắc nét của phổi hơn là quét CT thông thường hay X-quang ngực thường xuyên.

–        Xét nghiệm chức năng phổi: các xét nghiệm này xác định phổi làm việc chung như thế nào. Đánh giá bao nhiêu không khí phổi có thể nắm giữ, và nhanh có thể di chuyển không khí vào và ra khỏi phổi như thế nào.

–        Phương pháp đo oxy: điều thử nghiệm đơn giản này sử dụng một thiết bị nhỏ được đặt trên một trong những ngón tay để đo độ bão hòa oxy trong máu. Phương pháp đo oxy có thể phục vụ như là một cách dễ dàng để theo dõi quá trình của bệnh, đôi khi có thể chính xác hơn là chụp X – quang.

–        Thử nghiệm tập thể dục căng thẳng: một thử nghiệm thực hiện trên máy chạy bộ hoặc xe đạp có thể được sử dụng để theo dõi chức năng phổi khi đang hoạt động.

–        Sinh thiết phổi 

6. Điều trị

–        Sử dụng thuốc: theo chỉ định của bác sỹ

–        Cấy ghép phổi: cấy ghép phổi có thể là một lựa chọn cuối cùng cho những người trẻ tuổi bị xơ phổi nghiêm trọng đã không được hưởng lợi từ các lựa chọn điều trị khác. Người nào hút thuốc cần bỏ trước khi được cấy ghép phổi.

Các phương pháp điều trị: các phương pháp điều trị chứng xơ phổi tập trung nâng cao chất lượng cuộc sống. Chúng bao gồm:

–        Ôxy liệu pháp: sử dụng oxy không thể điều trị được tổn thương phổi, nhưng nó có thể làm cho hơi thở và tập thể dục dễ dàng hơn, ngăn ngừa hoặc làm giảm các biến chứng từ oxy thấp trong máu, cải thiện giấc ngủ và cảm giác được tốt. Nó cũng có thể làm giảm huyết áp ở phía bên tim phải. Có nhiều khả năng nhận được oxy khi ngủ hoặc tập thể dục, mặc dù một số người có thể sử dụng nó suốt ngày đêm.

–        Phục hồi chức năng phổi: đây là một chương trình chính thức cho những người bị bệnh phổi mãn tính. Mục đích của phục hồi chức năng phổi không chỉ để điều trị một bệnh hoặc thậm chí cải thiện hoạt động hàng ngày, mà còn để giúp đỡ những người bị xơ phổi sống đầy đủ, đáp ứng cuộc sống. Cuối cùng, chương trình phục hồi chức năng phổi tập trung vào việc tập thể dục, về giảng dạy làm thế nào để hít thở hiệu quả hơn, về giáo dục, hỗ trợ tinh thần và tư vấn dinh dưỡng.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục: tích cực tham gia điều trị và nghỉ ngơi càng khỏe mạnh càng tốt là rất cần thiết để sống chung với chứng xơ phổi. Vì lý do đó, điều quan trọng là:

–        Ngừng hút thuốc: nếu có bệnh phổi, điều tốt nhất có thể làm cho chính mình là dừng hút thuốc.

–        Tập thể dục thường xuyên: Tập thể dục là một thanh gươm hai lưỡi đối với người bị bệnh phổi. Nó có thể làm cho khó thở tạm thời, nhưng nó giúp duy trì chức năng phổi, giảm căng thẳng và cải thiện sức khỏe tổng thể và hạnh phúc. Nếu đã thực hiện, không dừng lại. Và trường hợp chưa tiến hành tập thì hỏ ý kiến bác sỹ để có bài tập phù hợp.

–        Ăn uống tốt: những người bị bệnh phổi có thể bị giảm cân do không thoải mái khi ăn uống và vì cần thêm năng lượng để hít thở. Vì vậy cần có 1 chế độ ăn uống đảm bảo đủ dinh dưỡng, có thể tham khảo ý kiến của bác sỹ.

–        Nghỉ ngơi nhiều: ít nhất tám giờ nghỉ ngơi chất lượng tốt mỗi đêm có thể tăng cường hệ miễn dịch và cảm giác hạnh phúc.

–        Kiểm soát chứng trào ngược dạ dày thực quản: nếu đã được chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản, cần thiết để giữ cho nó được kiểm soát. Có thể giúp làm giảm acid reflux, chờ đợi ít nhất 3 – 4 giờ sau khi ăn trước khi nằm xuống, ăn bữa ăn nhỏ, tránh bất kỳ loại thực phẩm gây ra các triệu chứng và duy trì một trọng lượng khỏe mạnh.