1. Khái niệm:
Bướu cổ đơn thuần là 1u lành giáp trạng, do phì đại và quá sản tuyến sinh ra.
2. Nguyên nhân:
Thiếu I ốt.
3. Triệu chứng:
Tuyến giáp sưng to, bướu to ít hoặc nhiều, da không dính vào bướu. Bướu nằm dưới sụn, nhẫn, trên hố ức, di động theo nuốt rõ rang. Không nóng và không bao giờ có rung khi sờ vùng bướu.
|
Phân loại độ lớn của tuyến giáp theo Tổ chức Y tế Thế giới. |
||
|
Độ |
Đặc điểm |
|
|
0 |
Không có bướu tuyến giáp |
|
|
IA |
Mỗi thùy tuyến giáp to hơn đốt 1 ngón cái của người bệnh nhân |
|
|
Sờ nắn được. |
||
|
IB |
Khi ngửa đầu ra sau nhìn thấy tuyến giáp to. Bướu sờ nắn được. |
|
|
II |
Tuyến giáp to, nhìn thấy ở tư thế bình thường và ở gần. |
|
|
Bướu nhìn thấy được. |
||
|
III |
Bướu tuyến giáp rất lớn, nhìn thấy dù ở xa. |
|
|
Bướu lớn làm biến dạng cổ. |
||
|
Phân loại độ lớn của tuyến giáp theo Viện hàn lâm Y học Liên Xô (cũ) |
||
|
Độ |
Đặc điểm |
|
|
0 |
Tuyến giáp không sờ thấy được |
|
|
I |
Tuyến giáp to sờ được khi nuốt đặc biệt vùng eo tuyến. |
|
|
II |
Tuyến giáp to sờ được, nhìn thấy được khi nuốt. |
|
|
III |
Tuyến giáp to nhìn thấy được. |
|
|
IV |
Tuyến giáp to vượt qua cơ ức – đòn – chũm. |
|
|
V |
Tuyến giáp rất to chèn ép vào các tổ chức xung quanh. |
|
4. Các thể bệnh :
Bướu cổ lẻ tẻ:
Bướu sinh ra do tăng yêu cầu của cơ thể trong các giai đoạn sinh lý xảy ra thường ở nữ. Bướu này không do thiếu Iod thường thấy ở các thành phố và chiếm tỉ lệ thấp dưới 10 % trong tổng số dân số vùng đó
Bướu cổ địa phương:
Là loại bướu cổ gặp ở những vùng mà địa tầng, nước và thực phẩm không cung cấp đủ Iod trong thức ăn của người. Do đó dân ở vùng này mắc bướu cổ tỉ lệ cao.
5. Biến chứng:
Bướu cổ đơn thuần thường ít gây biến chứng nhưng khi bướu rất to có thể gây các biến chứng sau:
– Chèn ép khí phế quản: Gây khó thỏ, khó nuôt.
– Chèn ép thần kinh quặt ngược: Gây nói khan, giọng đôi, biến chứng này ít gặp.
– Các rối loạn về chức năng: Cường giáp trạng, suy giáp trạng.
– Biến chứng tại tuyến: Chảy máu ở tổ chức kẽ, viêm giáp trạng cấp, bán cấp, đau vùng bướu gây khó nuốt, ung thư giáp trạng
6. Ðiều trị:
Nội khoa:
Với các bướu cổ độ 1, cách tốt nhất là dùng hooc môn giáp trạng với liều sinh lý. Dùng I ốt có thể làm bướu to thêm nếu dùng liều quá mạnh. Có thể cho 1 trong các loại sau T4 0.1 mg/ ngày, T3 20 µg/ ngày, Thyroidin 0.05g/ ngày. Thyroidin và T4 tác dụng chậm và kéo dài, thời gian bán hủy là 7-8 ngày, do đó thường dùng 4-5 ngày mỗi tuần. Phải dùng 2-3 tháng mới có kết quả.
Với loại bướu cổ lẻ tẻ, dùng T3 có kết quả hơn. Loại này không nên dùng I ốt.
Khi bướu đã to ở độ 2, 3 hoặc bướu nhân dùng nội khoa không có kết quả, phải phẫu thuật khi bướu quá to gây chèn ép các tạng lân cận
Ngoại khoa:
Với các bướu cổ độ 2, 3, các bướu nhận, điều trị nội khoa ít có kết quả.
Với các bướu nhân có thể cắt bỏ nhân một cách dễ dàng, ít biến chứng sau mổ.
Với các bướu to, có thể cắt bỏ và cũng ít gây biến chứng sau mổ.
Các biến chứng sau mổ:
Cắt phải dây quặt ngược gây nói khàn hoặc mất tiếng hoàn toàn.
Cắt phải tuyến cận giáp gây hạ canxi máu và cơn Têtani.
Cắt gần hết tuyến gây suy giáp.
7. Chế độ dinh dưỡng:
Bướu cổ địa phương thường do ăn uống thiếu iod gây nên, vì thế cần bổ sung thêm thức ăn có hàm lượng iod cao như hải sản sò, ngao, hải đới… và quan trọng nhất là muối iod cần dùng thường xuyên.
Trong các thời kỳ kinh nguyệt, thời kỳ mang thai, giai đoạn dậy thì… thường phát sinh bệnh, do đó trong thời kỳ này cần bảo đảm cung cấp đủ iod cho cơ thể qua các thức ăn có nhiều iod nhất là hải sản và sử dụng muối iod thường xuyên.
Nguyên nhân bệnh bướu cổ đơn thuần, Đông y cho rằng đó là sự ngưng kết của đờm ẩm, cách chữa nên tiêu đờm, làm mềm khối rắn, tan kết, thức ăn như hải tảo, sò biển, mẫu lệ, xuyên bối…
Thói quen ăn nhiều thức ăn chứa chất làm cản trở sự hấp thu iod có thể gây ra bướu giáp và suy giáp (trong bắp cải, củ cải, rau cải trắng, đậu nành…). Không nên ăn nhiều loại thức ăn này khi không được nấu chín. Việc dùng vitamin E không ảnh hưởng đến bướu giáp.
8. Phòng bệnh:
Chủ yếu là tìm cách đưa lượng I ốt cần thiết theo nhu cầu hàng ngày cho toàn dân vùng bị bướu cổ địa phương. Có nhiều cách đưa I ốt cho người bệnh:
Tốt nhất và sinh lý nhất là trộn muối I ốt.
Cung cấp tỷ lệ kali iodua trong muối ăn là 0,01% là biện pháp dự phòng tốt.
Ở vùng nhiệt đới: Lượng I ốt cần nhiều hơn: 15-26 mg/ kg muối.
Viên IK: 5mg, tuần lễ uống 1 viên.
I ốt dưới dạng dầu: Tiêm bắp 3 tháng 1 lần hoặc 6 tháng 1 lần tùy theo hàm lượng ống thuốc. Dưới dạng dầu, I ốt có thể ở trong người hàng 3-6 tháng.
Câu hỏi :Đang điều trị bướu cổ có cho con bú được không?
Trả lời:
Các thuốc diều trị nội khoa bệnh lý tuyến giáp nói chung có chống chỉ định khi đang cho con bú.
Điều trị ngoại khoa phẫu thuật (nếu có) chỉ định thì sau khi ổn định và không phải dùng thêm thuốc chế phẩm của tuyến giáp mới có thể cho con bú trở lại đuợc.
Thời gian điều trị phụ thuộc vào từng loại bướu và phương pháp điều trị. Bạn nên đi khám và xét nghiệm xem bướu thuộc loại nào, từ đó bác sĩ có sẽ hướng dẫn cụ thể.
Đặt lịch phẫu thuật nhanh – chọn bác sĩ theo yêu cầu
👉 Hỗ trợ tại Lạc Việt & kết nối bác sĩ từ Bạch Mai, Việt Đức, 108, Đại học Y, Nội tiết TW, BV K
Chuyên khoa Tai – Mũi – Họng
ThS.BS Nội trú Đặng Thị Hồng Ánh là bác sĩ trẻ, chuyên môn vững vàng trong lĩnh vực Tai – Mũi – Họng, hiện đang công tác tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương – một trong những đơn vị đầu ngành về chuyên khoa này tại Việt Nam.
Bác sĩ có kinh nghiệm thực tế trong khám và xử trí các bệnh lý cấp cứu Tai – Mũi – Họng, đồng thời đang tham gia khám và điều trị tại các cơ sở y tế uy tín.
Chuyên gia Nội tổng hợp – Hô hấp – Tim mạch
PGS.TS.BS Trần Hoàng Thành là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Hô hấp, Tim mạch và Nội tổng hợp, với hơn 45 năm kinh nghiệm trong khám và điều trị bệnh lý nội khoa.
Bác sĩ từng công tác tại các đơn vị đầu ngành như Trung tâm Hô hấp và Khoa Tim mạch – Bệnh viện Bạch Mai, đồng thời là Giảng viên cao cấp tại Đại học Y Hà Nội. Đây đều là những môi trường chuyên sâu, giúp bác sĩ có nền tảng chuyên môn vững vàng và kinh nghiệm lâm sàng phong phú.
Chuyên gia Nội thần kinh đầu ngành | Hơn 35 năm kinh nghiệm
Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ cao cấp Lê Văn Thính là một trong những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Nội thần kinh tại Việt Nam, với hơn 35 năm kinh nghiệm khám, điều trị và nghiên cứu chuyên sâu các bệnh lý thần kinh.
Hiện bác sĩ đang tham gia khám và điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Lạc Việt.
Thầy thuốc ưu tú | Chuyên gia Nội thận – Hồi sức cấp cứu | Hơn 35 năm kinh nghiệm
Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc ưu tú Bùi Văn Mạnh là chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Nội thận – Lọc máu – Hồi sức cấp cứu – Ghép tạng, với hơn 35 năm kinh nghiệm điều trị, nghiên cứu và giảng dạy.
Chuyên gia Ung bướu – Ung thư Vú | Hơn 35 năm kinh nghiệm
Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Định là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Ung bướu, đặc biệt chuyên sâu về Ung thư Vú, với hơn 35 năm kinh nghiệm khám, điều trị và phẫu thuật.
Chuyên gia đầu ngành Nội tiết – gần 40 năm kinh nghiệm
TS.BSCC Ngô Thị Phương là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực Nội tiết – chuyển hóa, với gần 40 năm kinh nghiệm trong khám và điều trị các bệnh lý nội khoa phức tạp.
Bác sĩ từng giữ chức vụ Chủ nhiệm Khoa Nội tiết – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đồng thời tham gia nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học chuyên sâu, đóng góp lớn cho ngành Nội tiết tại Việt Nam.
Hiện nay, bác sĩ đang tham gia khám và điều trị tại Bệnh viện Quốc tế Thăng Long Lạc Việt.
