1. Khái niệm

            Viêm khớp là một dạng rối loạn tại khớp được đặc trưng bởi hiện tượng viêm. Viêm khớp thông thường được hiểu là viêm một hay nhiều khớp. Viêm khớp thường có kèm triệu chứng đau khớp

            Có nhiều dạng viêm khớp khác nhau (trên 100 dạng). Các dạng viêm khớp có thể có liên quan đến hiện tượng “mòn và rách” sụn khớp (viêm xương khớp) hoặc hiện tượng đáp ứng miễn dịch quá mức (viêm khớp dạng thấp).

2. Nguyên nhân

Các nguyên nhân bao gồm:

−        Chấn thương (dẫn đến viêm xương khớp)

−        Bất thường về chuyển hóa (Bệnh gout, giả gout)

−        Di truyền, nhiễm trùng, hoặc không rõ nguyên nhân (bệnh viêm khớp dạng thấp, bệnh lupus ban đỏ thệ thống)

3. Triệu chứng

Các triệu chứng của viêm khớp thường là sưng, nóng, đỏ, đau, cứng khớp. Nhiều dạng của viêm khớp thuộc bệnh lý thấp có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác không có liên quan trực tiếp đến khớp. Do đó ở một số dạng viêm khớp có thể có sốt, sụt cân, mệt, và thậm chí xuất hiện các triệu chứng ở phổi, tim hay thận.

4. Điều trị

−        Việc điều trị viêm khớp tùy thuộc vào nguyên nhân cụ thể gây nên viêm khớp, độ nặng và mức độ ảnh hưởng đến hoạt động hàng ngày. Tuổi tác và nghề nghiệp cũng là những khía cạnh cần được xem xét để bác sĩ có thể đưa ra những kế hoạch điều trị phù hợp.

−        Có thể cải thiện đáng kể các triệu chứng của viêm xương khớp và các dạng viêm khớp mạn tính khác mà không cần dùng thuốc. Thực tế, việc thay đổi lối sống mà không cần dùng thuốc là phương pháp điều trị được ưa chuộng đối với bệnh viêm xương khớp và các dạng viêm khớp khác. Khi cần thiết thì có thể sử dụng thuốc cùng với việc thay đổi lối sống.

−        Tập thể dục: Đối với viêm khớp thì tập thể dục là cần thiết để duy trì khớp khỏe mạnh, giảm đau, giảm hiện tượng cứng khớp, cải thiện sức mạnh của cơ và xương. Mỗi cá nhân cần được thiết kế chương trình tập riêng bởi bác sĩ vật lý trị liệu, bao gồm: các bài tập vận động về độ mềm dẻo, tăng trương lực cơ, các bài tập về sức bền. Các nhà vật lý trị liệu cũng có thể áp dụng những liệu pháp nóng, lạnh khi cần thiết và có thể cố định bạn bằng những thanh nẹp hay các thiết bị chỉnh hình khác để giúp nâng đỡ và điều chỉnh khớp. Điều này đặc biệt cần thiết đối với viêm khớp dạng thấp. Các nhà vật lý trị liệu cũng có thể áp dụng các liệu pháp bằng nước, mát-xa bằng nước đá, hoặc kích thích các dây thần kinh qua da.

−        Nghỉ ngơi: cũng quan trọng như tập thể dục. Nên ngủ 8 – 10 tiếng mỗi đêm và ngủ trưa.
Uống glucosamine và chondroitin: Đây là những chất giúp tạo sụn khớp, một lớp chất đệm của mặt khớp. Những chất này an toàn và có thể sử dụng thử. Nhiều bệnh nhân nhận thấy các triệu chứng của họ được cải thiện.

−        Ăn chế độ ăn nhiều vitamin và khoáng chất đặc biệt là những chất chống ôxy hóa như vitamin E. Các chất này có trong rau và trái cây.

−        Điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ : Các dạng viêm khớp khác nhau do nhiều nguyên nhân khác nhau sẽ có những cách thức điều trị riêng biệt. Do đó không được tự ý dùng thuốc mà phải theo sự hướng dẫn của bác sĩ.

−        Tiêm vào trong khớp một loại dịch khớp nhân tạo giúp trì hoãn nhu cầu phẩu thuật ít nhất là tạm thời và giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân viêm khớp.

−        Trong một số trường hợp, việc tiến hành phẫu thuật để tái tạo hoặc thay thế khớp mới có thể giúp bệnh nhân duy trì cuộc sống bình thường hơn. 

5. Chế độ ăn

5.1. Thực phẩm cải thiện bệnh viêm khớp

−        Chế độ ăn cho các bệnh nhân bao gồm các loại hoa quả có chứa hàm lượng phần trăm vitamin C cao như: cam, dâu tây, mâm xôi, đào, xoài…

−        Táo là loại quả rất quan trọng vì nó có khả năng chống lại các phản ứng viêm.

−        Một số thực phẩm khác cũng có tác dụng chống viêm như:tảo bẹ, nghệ, nấm và trà xanh.

−        Rau củ nên được xem như là thành phần chính trong chế độ ăn của bệnh nhân. Một số loại như: cải bắp, cải xanh, tỏi, gừng, các loại đậu xanh, rau bina, tỏi tây, cây ô liu.

−        Các  loại cá như cá hồi, cá ngừ, sò, cá mòi, cá có thịt trắng… rất giàu a-xít béo ômêga 3 – chất quan trọng để hạn chế viêm.

−        Một nhóm thực phẩm không thể thiếu là ngũ cốc: gạo lứt, lúa mỳ, lúa mạch đen… Các lương thực này chứa nhiều carbohydrate phức, mang lại nguồn năng lượng tuyệt vời cho người bệnh.

−        Thảo dược và các loại gia vị giúp chống lại những phản ứng có hại đối cơ thể như húng quế, húng tây, ớt, quế, bạc hà, mùi tây và cây đinh hương.

−        Các nguồn thức ăn giàu ma-giê cũng được khuyên nên ăn như: chuối, quả mơ, đậu, rau có lá.

5.2. Những thực phẩm cần tránh

−        Giảm lượng phốt-pho đưa vào cơ thể. Vì nếu lượng phốt-pho cao sẽ dẫn đến giảm canxi. Canxi bị mất đi nhiều sẽ làm bệnh tiến triển xấu đi. Thực phẩm giàu phốt-pho là thịt, phủ tạng, thịt đã qua chế biến. Thịt đỏ cũng chứa nhiều a-xít uric không tốt cho bệnh nhân.

−        Thịt đỏ và các sản phẩm bơ sữa cần giảm mặc dù  những thực phẩm này rất giàu protein, vitamin và khoáng chất bởi vì chúng chứa nhiều chất béo bão hòa làm tăng viêm.

−        Nói không với đồ ăn nhanh, thức ăn sẵn, thức ăn chiên quá kỹ và nhiều dầu . Những loại thực phấm hấp dẫn này chứa quá nhiều dầu và chất béo.

−        Tránh các thực phẩm có thể gây ra dị ứng vì chúng càng làm cho tình trạng viêm trở nên tồi tệ hơn như ngô, sản phẩm bơ sữa đã qua chế biến, quả thuộc họ cam quýt.

−        Giảm muối, đường và rượu vì chúng làm giảm sự hấp thu can-xi của cơ thể. Ngoài ra, các đồ uống ngọt cũng nên tránh bởi chúng chứa rất nhiều đường và hàm lượng phốt-pho cao.

−        Thực phẩm giàu a-xít oxalic như nam việt quất, mận, củ cải cũng không nên ăn.

−        Một chế độ ăn hợp lý chắc chắn sẽ giúp giảm viêm ở các khớp và giảm đau do viêm khớp. Ngoài ra bệnh nhân cần kiểm soát cân nặng, bởi có những nghiên cứu chỉ ra rằng các mô mỡ sản xuất ra các hormone trực tiếp dẫn đến viêm và đau.

6. Hỏi đáp

Câu hỏi

Sau viêm khớp có nên tập thể thao?

Trả lời:

−        Tôi có thói quen thường xuyên tập thể dục thể thao từ nhiều năm nay, khoảng 3 tháng trở lại đây, tôi bị viêm khớp nên phải nghỉ tập.

−        Đối với người bệnh viêm khớp trong thời gian điều trị cần phải nghỉ ngơi hoặc hạn chế vận động để tạo điều kiện cho khớp mau lành. Trái lại, việc luyện tập trong thời gian này sẽ làm bệnh nặng thêm. Từ thực tế đó nhiều bệnh nhân viêm khớp cho rằng tập thể thao sẽ làm cho bệnh viêm khớp nặng thêm. Vì vậy, sau khi đã khỏi bệnh, họ vẫn e ngại chưa dám tập luyện.

−        Tuy nhiên, câu trả lời đúng đắn là luyện tập thể dục thể thao có tác dụng rất tích cực để cải thiện bệnh viêm khớp vì: tập luyện giúp giảm cứng khớp nhất là vào buổi sáng; cử động nhẹ nhàng làm giảm đau do viêm khớp; tập luyện giúp cơ bắp khỏe mạnh, dẻo dai tăng sự vững chắc giữa các khớp xương giúp bệnh nhân đi lại thuận lợi; giảm nguy cơ bị loãng xương; duy trì cân nặng hợp lý, giảm gánh nặng thừa cân tác động lên khớp; giảm stress, có lợi cho sức khỏe, giúp tinh thần sảng khoái…

−        Vì các lợi ích trên, bạn nên tập luyện nhẹ nhàng phù hợp với tình trạng khớp và sức khỏe hiện nay của bạn để có sức khỏe tốt và cải thiện tình trạng viêm khớp.

Câu hỏi:

Những mẹo hay giúp giảm đau khớp?

Trả lời:

            Dùng nửa thìa bột nghệ pha với nước ấm uống hằng ngày là một trong những cách trị chứng đau khớp hiệu quả.

−        Dưới đây là các mẹo hay khác giúp bạn giảm đau khớp, chứng bệnh hay hoành hành trong những ngày lạnh giá.

−        Massage: Giúp kích thích máu lưu thông và có công dụng giảm đau khớp hiệu quả. Khi mát xa có thể sử dụng thêm những loại tinh dầu nóng. Hoặc có thể dùng rượu gừng để xoa bóp và mát xa vùng khớp bị đau.

−        Tắm nước ấm: Giúp kích thích máu lưu thông – nguyên tắc quan trọng hàng đầu với bệnh nhân khớp.  Ngoài ra cần mặc quần áo dài và giữ ấm cơ thể trong ngày đông.

−        Chườm lạnh: Dùng đá để chườm lạnh xung quanh vùng khớp bị sưng đau. Chườm lạnh sẽ hạn chế quá trình lưu thông máu và làm giảm sưng phồng tại chỗ . Nếu bạn bị đau khớp và sưng khớp sau khi luyện tập 48 – 72 giờ thì bạn nên chườm lạnh khoảng 7 – 10 phút.

−        Dùng tỏi: Chứa nhiều dưỡng chất, đặc biệt là có khả năng đẩy lùi những căn bệnh gây viêm nhiễm hoặc ung thư. Nên thêm tỏi vào trong bữa ăn ngày đông. Ngoài ra, có thể dùng tỏi đắp lên vùng khớp đau, rồi dùng gạc cuốn lại khoảng 20 – 30 phút cũng giúp giảm đau, sưng khớp.