Bệnh chốc mép là gì ?

Chốc mép do nhiều nguyên nhân, trong đó hay gặp nhất là chốc mép do virut, hay còn gọi là mụn rộp ở mép. Vậy cần làm gì để tránh tổn thương lan rộng là vô cùng quan trọng.

1.     Khái niệm:   

Herpes simplex còn gọi là “mụn rộp” hoặc “herpes giản đơn”, dân gian thường gọi là “chốc mép” để chỉ bệnh này. Herpes giản đơn do virut gây nên, có tên là herpesvirus hominis thuộc loại virut chứa DNA. Virut này hay gây bệnh ở vùng bán niêm mạc như môi, sinh dục, hậu môn. Tuy nhiên vùng da bất kỳ nào trên toàn bộ cơ thể, kể cả trong lưỡi, miệng, họng, thanh quản cũng có thể bị bệnh.  ​2.     Triệu chứng: Virut herpes simplex có hai týp: týp 1 và týp 2.

 * Týp 1 hay gây bệnh ở vùng miệng:

– Khi phát bệnh ở vùng viền môi, mép thì được gọi là chốc mép.

–  Khởi đầu bệnh nhân thấy hơi nóng rát hoặc cảm giác rấm rứt, khó chịu ở vùng mép, môi. Sau vài giờ thì thấy da ở vùng này đỏ lên rồi nhanh chóng xuất hiện các mụn nước nhỏ li ti sắp xếp thành hình chùm, nền da phù nề nhẹ. Lúc này cảm giác nóng rất khó chịu tăng lên.

– Đôi khi hơi ngứa. Đó là biểu hiện của dây thần kinh cảm giác bị tổn thương. Thường thì tổn thương da chỉ khu trú ở một bên cơ thể, có một số trường hợp tổn thương da có rải rác vài đám.

– Các mụn nước lúc đầu nhỏ li ti nhưng sau có thể liên kết với nhau tạo thành những bọng nước lớn. Mụn nước thường chứa dịch trong nhưng nếu bệnh nhân chà xát, bôi đắp các loại thuốc, các loại lá không đúng chỉ định thì sẽ làm cho dịch hóa mủ có màu vàng đục. Nặng hơn thì các mụn nước này vỡ ra và có thể để lại vết loét lâu liền hoặc sẹo. Thông thường các mụn này tiến triển trong 3-4 ngày rồi vỡ ra, tiết dịch, đóng vảy tiết, sau 1-2 ngày vảy tiết này bong đi, để lại nền da có màu hồng nhạt.

– Thông thường bệnh khỏi sau 1 tuần, vết hồng nhạt sẽ trở lại màu da bình thường trong vòng 1-2 tuần tiếp theo. Tuy nhiên, ở một số bệnh nhân thì sau khi khỏi tại chỗ có tổn thương da để lại vết thâm kéo dài vài tháng, thậm chí sau nửa năm mới hết hoàn toàn. Không nhiều nhưng cũng có những bệnh nhân để lại vết giãn mạch gây đỏ da kéo dài. Có thể bị sưng hạch vùng cổ hoặc dưới hàm. Virut này rất dễ lây lan khi tiếp xúc trực tiếp như từ mẹ sang thai nhi và gây bệnh herpes simplex sơ sinh. Virut có thể lây nhiễm từ vị trí nọ sang vị trí kia ở trên cùng một bệnh nhân do tiếp xúc trực tiếp với vùng da bị bệnh.

* Týp 2 hay gây bệnh vùng sinh dục.

– Tổn thương khu trú ở vùng sinh dục hậu môn thì bệnh nhân rất đau khi đại tiểu tiện hoặc sinh hoạt tình dục.

– Bệnh nhân cần tránh quan hệ tình dục trong lúc bệnh đang tiến triển và sau đó khi bệnh đã lui mà chưa hết hẳn thì phải dùng bao cao su.

– Bệnh hay tái phát, có thể một năm bị nhiễm bệnh vài lần nhưng có những người tháng nào cũng bị.

– Các yếu tố thuận lợi để phát sinh bệnh ở nhiều trường hợp có liên quan đến các sang chấn tinh thần, bỏng nắng, chu kỳ kinh nguyệt, suy giảm miễn dịch, chấn thương tại chỗ…3. Bệnh chốc mép rất khó trị vì vậy để đề phòng bệnh này, nên:

– Không sờ tay vào vùng bị tổn thương, không gãi, chà xát hoặc chọc vỡ mụn.

– Đặc biệt không đắp gạo nếp, đỗ xanh hoặc các thuốc bột, thuốc lá lên tổn thương.

– Rửa nhẹ nhàng ngày 2 lần. Không nên bôi ngay các loại thuốc mỡ khi tổn thương còn ướt vì sẽ làm tăng phù nề tại tổn thương.

– Nên bôi các loại dung dịch sát khuẩn, hút dịch như jarish, dalibour, dung dịch kháng sinh, xanh methylen, castelani…, sau độ 3-4 ngày tổn thương da khô hơn thì có thể bôi kem acyclovir.

 + Không cần gãi hoặc cạo ra trước khi bôi thuốc.

 + Đối với các bệnh nhân tổn thương lần đầu hoặc thi thoảng vài năm mới bị một lần thì chỉ cần chăm sóc da đúng cách và bôi thuốc là đủ.

– Những trường hợp bệnh nhân bị tái phát nhiều lần hoặc mỗi lần phát bệnh tổn thương nặng có nhiều mụn nước, bọng nước thì bắt buộc phải uống đủ liều kháng sinh acyclovir diệt virut dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa da liễu.

– Thuốc có thể có tác dụng phụ là nôn hoặc tiêu chảy ở 3-4% các trường hợp.

 + Khi có tác dụng phụ bệnh nhân phải đến khám lại ngay.

 + Thuốc uống acyclovir không nên dùng cho bệnh nhân suy thận.

– Thường thì điều trị như trên đa số bệnh nhân sẽ khỏi, cá biệt có một số trường hợp có tình trạng suy giảm miễn dịch, hay bị các sang chấn tinh thần hoặc ở bệnh nhân viêm da cơ địa thì sau uống thuốc đủ liều, đủ thời gian nhưng bệnh vẫn có thể tái phát, tuy nhiên mức độ nhẹ hơn và tần suất tái phát thưa hơn.

– Những người có mẫn cảm với ánh nắng mặt trời thì nên tránh nắng thời gian từ 11-14 giờ, đi ra đường nên đội mũ nón rộng vành. Không nên làm các động tác gây sang chấn tại các vùng da hay bị bệnh.

– Với phụ nữ thì nên tránh trang điểm son môi vài tuần sau khi khỏi bệnh để cho da phục hồi hẳn.

– Một số bệnh nhân có tình trạng miễn dịch không tốt như bệnh nhân viêm da cơ địa, suy giảm miễn dịch kéo dài… thì có thể uống một đợt thuốc tăng cường kháng thể và điều hòa miễn dịch thymomodulin (modulin) trong 1-2 tháng dưới sự theo dõi của bác sĩ.

– Trong giai đoạn cấp tính có thể tiêm gama globulin 16% để hỗ trợ tăng cường miễn dịch cũng mang lại kết quả tốt cho nhiều trường hợp.

– Khi vết thâm tồn tại kéo dài thì có thể bôi despiment trong 1-3 tháng, da sẽ trở lại màu sắc bình thường.