Bệnh lang ben

1. Khái niệm

           – Bệnh lang ben do loại nấm Malassezia furfur gây nên. không có triệu chứng và kéo dài dai dẳng.

           – Bệnh lang ben có khắp nơi trên thế giới, nhiều nhất ở miền nhiệt đới. Bệnh thường gặp ở độ tuổi từ 20 đến 35 tuổi.

2. Nguyên nhân gây lang ben

           – Yếu tố để gây bệnh : phụ nữ mang thai, yếu tố di truyền, đổ mồ hôi nhiều, bệnh nhân có một bệnh nặng ở nội tạng, bệnh nhân có lượng cortisone trong người nhiều hơn người bình thường, bệnh nhân được điều trị corticoides lâu ngày.

           – Điều kiện thuận lợi để phát bệnh: làn da nóng ẩm do khí hậu, hoạt động thể lực, mặc quần áo bít kín, tiết nhiều mồ hôi nhờn. Bệnh Cushing (một loại bệnh nội tiết), sự suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng cũng là những yếu tố làm bệnh dễ phát sinh.

3. Biểu hiện của bệnh lang ben

           – Vùng phơi ra ánh sáng: là một đốm hay một mảng có màu trắng.

           – Vùng không phơi ra ánh sáng : đốm hay mảng có màu cà phê sữa, màu hồng, màu nâu, màu đất. Vì thế bệnh lang ben còn có tên bệnh nấm nhiều màu (TINEA versicolor). Trên bề mặt của sang thương có vảy mịn, cạo ra như phấn.

           – Bệnh lang ben không ngứa hay ngứa ít, nhưng khi ra nắng, đổ mồ hôi thì ngứa nhiều.

           – Lang ben thường chỉ gây cảm giác châm chích khi nóng nực, ngứa ít hoặc không ngứa. Do đó, người bệnh ít khi chữa trị sớm, nhất là khi tổn thương ở vùng da khó nhìn thấy (vùng lưng). Nếu không ngứa, thương tổn chỉ gây mất thẩm mỹ nên bệnh nhân thường không chữa sớm mà để cho lang ben lan rộng, trở nên khó trị và có thể là nguồn lây cho người khác. Bệnh rất hay tái phát, nhất là khi không biết cách phòng ngừa và điều trị đúng.

           – Nhiều bệnh cũng có thương tổn tương tự như lang ben. Do đó, bệnh nhân cần đến khám ở bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác. Thường bác sĩ chỉ cần khám lâm sàng là đủ. Một số trường hợp phải làm thêm xét nghiệm tìm vi nấm.

4. Cơ chế lây nhiễm

           – Bệnh lang ben do loại nấm Malassezia furfur gây nên. Bệnh lây nhiễm từ người này sang người khác trực tiếp hoặc gián tiếp qua khăn lau, giường chiếu…

           – Bệnh lây mạnh khi có các điều kiện thuận lợi như đổ mồ hôi nhiều nhất là mùa hè nắng nóng lao động nặng như các bạn làm công nhân xây dựng…Bệnh còn có yếu tố di truyền tức là cha mẹ bị bệnh thì con cái cũng dễ bị bệnh.

           – Tổn thương chủ yếu ở nửa người phía trên như mặt, cổ, lưng, ngực…; hiếm gặp ở đùi và cẳng chân. Vùng da bị bệnh đổi màu trắng, hồng, vàng hoặc nâu phụ thuộc vào sắc tố da, sự tiếp xúc ánh sáng mặt trời và mức độ bệnh.

5 . Điều trị lang ben

           – Nếu những đốm nhỏ và ít, ta có thể dùng thuốc thoa tại chỗ  có hiệu quả nhưng đôi khi bệnh nhân khó chịu vì đau rát và tróc da.

           – Điều trị bệnh lang ben phải điều trị mọi người trong gia đình. Quần, áo, mùng, mền nên thay đổi thường xuyên. Giặt giũ đồ dùng cá nhân nên giặt bằng nước nóng. Không nên mặc quần áo ẩm ướt.

           – Đề phòng bệnh phát trở lại, sau khi điều trị bệnh nhân nên tắm ngày một lần với dầu gội Nizoral (Nizoral sampoo) trong năm ngày liên tiếp.

6. Điều trị theo dân gian

           – Củ riềng ngâm rượu chữa lang ben

           – Lang ben và hắc lào là hai bệnh thường gặp và đều do nấm gây ra. Kinh nghiệm dân gian trị liệu hết sức phong phú, trong đó có cách dùng củ riềng ngâm rượu để chữa. Cụ thể: lấy 100g riềng già, rửa sạch, giã nát rồi ngâm với 200ml rượu trắng hoặc cồn 90o để càng lâu càng tốt. Khi dùng lấy bông y tế thấm dịch thuốc bôi đều lên vùng tổn thương, mỗi ngày vài lần.

Ngoài ra, tùy theo điều kiện cụ thể có thể dùng một số bài thuốc sau đây:

           – Quả chuối tiêu non, cắt đôi, xát vào vị trí tổn thương.

           – Mảnh gáo dừa đốt cháy ra nhựa, lấy nhựa đó bôi hằng ngày.

           – Lá muồng trâu 100g, muối ăn một thìa cà phê, giã nát, bọc vào gạc xát vào nơi bị bệnh.

           – Lá và củ chút chít 100g, củ riềng 100g, chanh một quả, hai thứ giã nát rồi vắt nước chanh đun nóng, bôi vào tổn thương.

           – Lá và củ chút chít 100g, muối ăn một thìa, củ riềng 100g, chanh một quả. Hai thứ trên giã nát, vắt nước chanh vào đun nóng rồi bôi vào tổn thương.

           – Hạt muồng 100g, khế chua 40g, lá trầu không mười lá. Tất cả giã nát, vắt nước chanh vào rồi đun nóng, bôi vào tổn thương.

           – Muối ăn tán nhỏ, gừng tươi lượng vừa đủ. Gừng tươi thái lát đắp vào nơi tổn thương, sau đó dùng gừng tươi tẩm một chút muối ăn tiếp tục xát vào vị trí bị bệnh.

           – Dùng tỏi vỏ tím giã nát, xát vào vị trí tổn thương.

           – Gừng núi 20g, giấm chua 100ml, gừng giã nát ngâm với giấm chua trong 12 giờ rồi dùng bông thấm dịch thuốc bôi vào vị trí bị bệnh.

           – Tỏi vỏ tím lượng vừa đủ, giã nát, đắp lên vùng tổn thương.

           – Lá cây mướp đắng lượng vừa đủ giã nát, cho thêm một chút muối rồi đắp lên vùng tổn thương.

7. Hỏi đáp:

Câu hỏi: Bị lang ben không nên tắm xà phòng. Vậy phải tắm bằng gì ?

Trả lời:

            Lang ben là bệnh ngoài da, nguyên nhân do nấm Malassezia furfur. Bệnh phổ biến ở các vùng có khí hậu nóng, ẩm, hay gặp ở người trẻ.

            Lang ben ít ảnh hưởng tới sức khỏe của bệnh nhân nhưng lại gây ngứa ngáy, khó chịu, vị trí tổn thương hay gặp ở nửa người phần trên (mặt, cổ, ngực, lưng), hiếm gặp ở đùi và cẳng chân.

            Điều trị bệnh không khó nhưng dai dẳng, rất dễ tái phát. Đúng là trong quá trình điều trị không nên dùng xà phòng, sữa tắm. Tuy nhiên, bạn có thể dùng xà phòng thuốc trị lang ben như: Nizoral hoặc Sastid, nhưng tốt nhất bạn nên đi khám chuyên khoa Da Liễu để BS khám trực tiếp và tư vấn cụ thể.

Câu hỏi: Vì sao bị lang ben không được dùng vitamin C?

Trả lời:

            Vitamin C là một vi chất quan trọng duy trì sự sống của cơ thể. Vitamin C còn là thuốc dưỡng sinh bồi bổ, làm tăng sức đề kháng của cơ thể. Tuy nhiên, những người bị bệnh lang ben không nên dùng vitamin C, vì lang ben là loại bệnh ngoài da do việc trao đổi sắc tố mang tính giới hạn bị trục trặc.

            Nguyên nhân gây bệnh lang ben không có gì phức tạp. Đó là do hoạt tính của một loại men tyrosinase trong tế bào sắc tố da bị suy giảm hoặc mất tác dụng. Sắc tố trên da dần dần bị suy giảm, dẫn đến hình thành những mảng đốm trắng, gọi là lang ben. Chỉ sau một thời gian ngắn, những mảng lang ben sẽ lan nhanh khắp nơi trên da, tạo thành nhiều vết loang; lông, tóc ở những chỗ mất sắc tố cũng bị bạc theo. Trong trường hợp này, nếu dùng vitamin C sẽ làm gián đoạn việc tạo ra sắc tố của da, đồng thời làm cho hàm lượng đồng trong huyết thanh giảm thấp, ảnh hưởng đến hoạt tính của men tyrosinase, làm cho nó không thể tổng hợp được sắc tố đen, từ đó tăng nhanh sự phát triển của lang ben.

            Những người bị bệnh lang ben không những phải kiêng dùng vitamin C dạng thuốc, mà ngay cả thức ăn có vitamin C như táo, cam quýt, cà chua, bưởi… cũng phải cân nhắc xem có nên ăn hay không. Nếu có cũng chỉ nên dùng ở mức tối thiểu.

Câu hỏi: Em bị đốm trắng trên cổ không ngứa, là lang ben hay bạch biến ạ?

Em bị đốm trắng trên cổ ra nắng không ngứa, đổ mồ hôi không ngứa. Em có đi khám BS nói bị nhiễm nấm da. Vậy em bị lang ben hay bạch biến?

Trả lời:

            Bạch biến là do tề bào sinh sắc tố ở da bị phá hủy, làm da trở nên màu trắng. Tổn thương là các dát trắng, nhỏ lớn khác nhau, có viền sắc tố chung quanh, không ngứa, bề mặt phẳng. Thường xuất hiện ở mặt, cổ, cẳng tay, cẳng chân, lưng, vùng sinh dục. Lông tóc ở vùng này có thể bạc màu.

            Điều trị có thể dùng quang hóa trị liệu, thuốc ức chế miễn dịch, cấy ghép da, cấy tế bào hắc tố…

            Lang ben là do da bị nhiễm nấm P.ovale. Tổn thương cũng là những đốm trắng, thường ở mặt, cổ, lưng…khi ra nắng sẽ có màu hồng, vàng, nâu.

            Lang ben cũng ít gây ngứa, có thể ngứa khi ra nắng, đổ mồ hôi nhiều.

            Em bị đốm trắng trên cổ ra nắng không ngứa, đổ mồ hôi không ngứa, có đổi màu khi ra nắng không?

            Em nên đi khám chuyên khoa da liễu để bác sĩ khám trực tiếp, có thể chiếu đèn Wood lên da, soi trực tiếp vảy da để chẩn đoán phân biệt lang ben.