Bệnh nấm tóc

1. Nấm tóc do Microsporum (Nấm xén tóc)

1.1-Triệu chứng cơ năng: Thường không ngứa hoặc ngứa nhẹ.

1.2-Triệu chứng thực thể(tổn thương da).

          – Mảng trụi tóc lớn, màu xám, hình tròn, bầu dục, ranh giới rõ, có thể có nhiều mảng nhỏ liên kết lại thành mảng lớn. Trong đám thương tổn tóc bị xén đều cách mặt da 3-6mm, các chân tóc được bao một chất trắng như nhúng vào bột.

          – Thường gặp ở trẻ em từ 6-10 tuổi.

1.3-Triệu chứng cận lâm sàng.

          – Soi tươi: thấy bào tử nấm màu xanh lơ như hạt tấm bọc chung quanh sợi tóc.

          – Nuôi cấy xác định chủng nấm do Micorsporum ferugineum, M.audiouinii, M.canis.

          – Đèn Wood: Tóc bị bệnh và vùng da đầu có màu vàng xanh Nhiễm nấm M.canis, M.audouinii, M.rivalieri và M.ferrugineum phát ánh sáng màu xanh lá cây sáng tới màu vàng xanh lá cây khi soi đèn wood

2. Nấm tóc do Trichophyton (Nấm làm trụi tóc)

2.1-Triệu chứng cơ năng: Thường không có triệu chứng gì.

2.2-Triệu chứng thực thể (tổn thương da).

          – Những mảng trụi tóc nhỏ, ranh giới không rõ, không có hiện tượng viêm, thường kèm ít vảy ở da đầu. Trong mảng rụng tóc, tóc bị gãy cách mặt da 1-2mm. Tóc gãy không đều, chỉ thấy tóc thưa, các mảng nhỏ liên kết thành mảng lớn.

          – Thường gặp ở trẻ nhỏ. Vị trí thường gặp ở mang tai và vùng chẩm có những mảng bong vảy xen kẽ teo da.

2.3-Triệu chứng cân lâm sàng.

          – Soi tươi: thấy bào tử nấm xếp thành chuỗi trong lòng sợi tóc.

          – Nuôi cấy xác định chủng nấm do T.soudanense, T.violaceum, T.tonsurans.

          – Đèn Wood: Tóc bị bệnh và vùng da đầu không có màu vàng xanh khi soi đèn wood.

3. Nấm tóc do Favus (Nấm gây mùi hôi)

3.1-Triệu chứng cơ năng: Thường có mùi hôi chuột chù.

3.2-Triệu chứng thực thể (tổn thương da).

          – Chấm đỏ phủ vảy tiết vàng, ở giữa lõm xuống, các chấm có thể liên kết thành mảng lớn. Tóc thường không rụng, vẫn mọc dài nhưng khô và không bóng. Nếu có rụng tóc thì trụi vĩnh viễn.

          – Thường gặp ở trẻ em. 

3.3-Triệu chứng cận lâm sàng.

          – Soi tươi: bào tử nấm thành chuỗi sợi và các bóng hơi trong lòng sợi tóc.

          – Nuôi cấy xác định chủng nấm do T.schoenleini.

          – Đèn Wood: có huỳnh quang dưới đèn Wood.

4. Nấm tóc thể thâm nhiễm và mưng mủ Kerion de celse (Nấm tổ ong)

4.1-Triệu chứng cơ năng: đau, không sốt trừ khi có bội nhiễm vi khuẩn.

4.2-Triệu chứng thực thể (tổn thương da).

          – Bắt đầu xuất hiện ở chân tóc những mụn mủ nhỏ, các mụn mủ này lan rộng dần ra và tạo thành một mảng lớn hình tròn hay bầu dục, ranh giới rõ, bờ gờ cao lên mặt da.

          – Các mụn mủ dần dần ăn sâu xuống tạo thành các apxe. Bề mặt thương tổn đóng vảy tiết, tóc trong đám thương tổn rụng hết. Nếu cạy hết vảy tiết bề mặt sẽ lõm lỗ chỗ như tổ ong nên có tên mới là Kerion de celse.

          – Thường gặp ở trẻ em.  

4.3-Triệu chứng cận lâm sàng.

          – Soi tươi: Bào tử nấm như những hạt tấm lớn xếp thành chuỗi bọc xung quanh sợi tóc.

          – Nuôi cấy xác định chủng nấm do M.mentagrophyte, M.verrucosum, M.gypseum, M.canis

          – Đèn Wood: không có huỳnh quang dưới đèn Wood.

5. Tóc hột (trứng tóc)

          – Do chủng nấm piedra hortai gây nên.

          – Bệnh lành tính, không gây ảnh hưởng gì đáng kể.

          – Dọc thân tóc từ 2-3 cm cách da đầu trở lên có những hạt tròn bằng hạt kê, màu nâu sẫm hoặc đen, có thể dùng ngón tay tuốt ra như trứng chấy.

          – Bệnh không gây rụng tóc, vì nấm chỉ bám ngoài thân tóc, chỉ gây khó chịu vì tâm lý.

6. Chẩn đoán

          – Chẩn đoán xác định: Triệu chứng lâm sàng, soi tươi.

          – Chẩn đoán nguyên nhân dựa vào: soi tươi, nuôi cấy nấm.

          – Chẩn đoán phân biệt: Tật hay nhổ tóc, Vảy nến da đầu, Chốc, apxe và nhiễm khuẩn khác. Rụng tóc vùng(pelade areata). Giả nấm. Trụi tóc do sẹo. Giả rụng tóc. Lichen phẳng. Viêm da cơ địa. LupusLang ben. Nấm candida ở da đầu.

7. Điều trị

          – Nấm tóc là bệnh có nhiều nguyên nhân nên cần được điều trị theo đơn của bác sĩ. Bệnh nhân cần hiểu rõ về bệnh tật để dùng thuốc một cách phù hợp, không tự dùng các loại thuốc kháng nấm vì có thể gây ảnh hưởng tới gan, thận.

          – Các thuốc sử dụng trong điều trị bệnh nấm tóc:

            + Thuốc bôi tại chỗ: dung dịch BSI, kem nizoral, kem clotrimazol…Tuy nhiên, các thuốc bôi tại chỗ thường ít tác dụng vì nấm theo sợi tóc ăn xuống sâu.

            + Toàn thân: có thể dung một trong các loại thuốc sau đây: griseofulin, itraconazol, ketoconazol. Điều trị theo từng nguyên nhân và từng thể bệnh.

            + Riêng với nấm tổ ong (Kerion de celse): chích rạch mủ, bôi thuốc chống nhiễm khuẩn, phối hợp thuốc chống nấm. Có thể cho kháng sinh chống nấm đường toàn thân.

8. Phòng bệnh nấm tóc

          – Các loại nấm này thường gặp ở người tóc hay ẩm ướt, ít chú ý lau khô tóc sau khi tắm gội, gội đầu buổi tối rồi đi ngủ ngay, hoặc gội đầu xong, tóc chưa khô đã đội mũ lâu. Có thể lây do dùng chung lược, mũ, nằm chung gối, dụng cụ cắt tóc với người bệnh. Trong tập thể vườn trẻ, mẫu giáo, trường học, bệnh có thể lây hàng loạt. Do đó cần lưu ý để phòng tránh lây lan nấm tóc.

          – Không gội quá nhiều, không dùng nước gội có độ tẩy gầu cao, không cào gãi mạnh làm xây xước da đầu. Luôn giữ tóc khô, sạch. Nên xả nhiều nước sau khi gội đầu, làm khô tóc sau khi gội hay đi ngoài trời mưa. Không đội mũ quá chật và ủ quá lâu, sẽ làm cho tóc ẩm, dễ bị bệnh. Tránh gội đầu quá nhiều và dùng chung khăn, lược, mũ với người khác, đặc biệt là những người tóc có nhiều gàu hoặc các biểu hiện của bệnh nấm tóc.

          – Khi thấy ngứa và nổi sẩn ở da đầu, cần kịp thời đến khám bệnh ở thầy thuốc chuyên khoa Da liễu. Việc tự ý bôi thuốc không những không có tác dụng mà còn làm bệnh trở nên nặng thêm.

          – Nếu được phát hiện và điều trị sớm, đúng phương pháp, có chế độ gội đầu hợp lý, bệnh viêm chân tóc có thể chữa khỏi.

          – Nấm tóc là bệnh lây, nên cần lưu ý để phòng tránh lây nhiễm cho các thành viên trong gia đình.