Bệnh stress

1. Nguyên nhân:

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra stress nhưng thông thường bao gồm 4 nguyên nhân cơ bản sau.
            – Môi trường bên ngoài: Thiên tai, thời tiết, tiếng ồn, giao thông, bụi, và sự ô nhiễm.
            – Những căng thẳng từ xã hội và gia đình: Thời hạn của công việc phải hoàn thành, các vấn đề tài chính, công việc gây áp lực, quá tải, môi trường làm việc không thuận lợi, thay đổi về thời gian làm việc, phong cách quản lý độc đoán, tập trung quá nhiều sức lực vào nhiệm vụ, hiệu quả đem lại, … hay do sự mất mát của người thân, mâu thuẫn trong gia đình (ly hôn, tranh chấp, xích mích, bất hòa…), quan hệ bạn bè không tốt, tình yêu tan vỡ hay bị phụ bạc…
            – Các vấn đề về thể chất: Thay đổi cơ thể, không đủ chất dinh dưỡng, ốm đau, bệnh tật…
            – Suy nghĩ của bản thân: Đôi khi, cách chúng ta suy nghĩ hay phiên giải những điều đã, đang hoặc sẽ xảy ra đem đến cho chính mình rất nhiều căng thẳng. Thường đó là những suy nghĩ tiêu cực. Ví dụ: nếu trượt đại học, tương lai thật mù mịt; nếu không hoàn thành công việc thì sẽ bị sa thải. 

2. Triệu chứng của stress: 

            – Dễ dàng mệt mỏi và thường rất khó dậy vào buổi sáng. 

            – Có cảm giác làm việc ngày càng nhiều hơn nhưng kết quả ngày càng tồi tệ. 

            – Có cảm giác rằng những nỗ lực trong công việc của bạn không được mọi người chú ý. 

            – Thỉnh thoảng quên những cuộc hẹn.

            – Hay cáu giận.

            – Ít gặp người thân và bạn bè thân thiết.

            Những dấu hiệu này có thể là chưa đầy đủ để bạn nhận ra mình bị stress và biểu hiện stress có thể không giống nhau ở mỗi người. Điều quan trọng là chúng ta hãy biết lắng nghe cơ thể mình.

3. Biến chứng:

Stress có thể gây ra nhiều căn bệnh:

            – Bệnh tâm thần kinh: mất ngủ, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, buồn phiền, cáu gắt, loạn trí nhớ, trầm cảm…

            – Bệnh tim mạch: tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, loạn nhịp tim, hồi hộp đánh trống ngực…

            – Stress làm da xuất hiện nhiều dấu hiệu xấu, thậm chí các biểu hiện của bệnh tật, ví dụ như mụn sưng đỏ, phồng rộp lên hay là bênh zona. Ngoài ra, stress còn khiến da bạn dễ bị mẩn ngứa, phát ban, chàm… hay các chứng bệnh về da có tính kinh niên, mãn tính rất khó chữa trị.
            – Bệnh tiêu hóa: viêm loét dạ dày- tá tràng, chảy máu tiêu hóa, thủng dạ dày, tiêu chảy, khô miệng, chán ăn, ăn không tiêu, hơi thở hôi, rối loạn chức năng đại tràng…

            – Bệnh tình dục: giảm ham muốn, di tinh, mộng tinh, xuất tinh sớm, giao hợp đau…
            – Bệnh phụ khoa: rối loạn kinh nguyệt, rối loạn nội tiết…

            – Bệnh cơ khớp: co cứng cơ, đau lưng, đau khớp, cảm giác kiến bò ở ngón tay, máy mắt, chuột rút, run rẩy…

            – Toàn thân: suy sụp, mệt mỏi, dễ mắc các bệnh dị ứng hay bệnh truyền nhiễm

4. Biện pháp điều trị:

            Để thoát khỏi căn bệnh này, không có cách nào hiệu quả hơn là phải biết tự cứu mình. Liệu pháp này luôn được đánh giá rất cao. Để thoát khỏi stress, người bệnh cần có thời gian để quay trở về với con người mình lúc trước đây.

            Điều quan trọng là chúng ta hãy phòng tránh stress  bằng cách giữ cho mình một cuộc sống cân bằng về thể chất và tinh thần trong công việc và đời sống cá nhân.

            Những người bị stress kinh niên do công việc gây nên sẽ bị kiệt sức. Họ luôn có cảm giác phải hoàn thành mục tiêu không khả thi và thực hiện những nhiệm vụ không thể vượt qua. Họ có cảm giác như vừa vướng vào căn bệnh stress nhưng trên thực tế căn bệnh này là hậu quả của một quá trình lâu dài của sự căng thẳng triền miên.

5. Chế độ ăn uống, sinh hoạt giúp giảm stress: Stress có thể được loại bỏ dần nếu bạn biết cân bằng lịch sinh hoạt, nhịp sống và quan tâm nhiều đến chế độ dinh dưỡng hằng ngày. Không nên ăn nhiều đường tinh chế, đồ ăn nhanh hay thực phẩm chế biến sẵn vì những thực phẩm này có thể làm bạn căng thẳng thêm.

Nghỉ ngơi, thư giãn

Tạm dừng công việc và thả lỏng cả tâm hồn và cơ thể trong không gian yên tĩnh. Hãy tuân theo đòi hòi nghỉ ngơi của cơ thể để tinh thần sảng khoái thay vì phải kiềm chế, làm tăng thêm sự căng thẳng hay thất vọng về công việc.

Dành thời gian cho ngày nghỉ

Tạm thời gác lại những công việc và bổn phận hàng ngày và có một ngày nghỉ trọn vẹn, thoải mái không phải là đơn giản nhưng hãy nhớ nó thực sự là một liều thuốc bổ lý thú và rất có lợi cho sức khoẻ của bạn, đặc biệt nếu có thể ngủ được.Tham gia những cuộc đi chơi xa hay có một kỳ nghỉ dài để thư giãn.

Ngủ đủ giấc

Bất kỳ ai từng bị stress đều hiểu rằng ngủ đẫy giấc là việc đầu tiên cần phải làm. Người trưởng thành cần 8 tiếng mỗi ngày để ngủ. Khi ngủ sâu, hơi thở, nhịp tim và cả huyết áp đều sẽ ở mức thấp nhất.
Cơ thể cần ngủ để tái tạo và hồi phục vì thế, tránh uống chất cồn, ăn nhiều vào buổi tối và ngủ trưa vừa phải. Uống 1 ly sữa ấm trước khi ngủ sẽ giúp giấc ngủ đến dễ dàng hơn.

Thực phẩm có lợi

– Tinh bột: Gạo lức, bột mì, bột ngũ cốc, yến mạch, lúa mì… chứa các chất dinh dưỡng rất quan trọng cho nhu cầu hằng ngày của cơ thể. Chúng cung cấp magiê, kẽm, vitamin B, canxi, carbon-hydrat hỗn hợp và acid amino.

– Các loại hạt: Cung cấp thêm lượng acid béo cần thiết cho cơ thể, magiê, vitamin B, kẽm, selen, canxi, vitamin E.

– Gan: Là một nguồn cung cấp dồi dào protein, vitamin B, chất sắt, kẽm, selen.

– Rau xanh: Giàu chất xơ, magiê, vitamin B, canxi.

– Cá và các loại tôm cua: Chứa kẽm, vitamin B, selen, acid béo, acid amino.

– Các sản phẩm từ bơ sữa ít béo: Vitamin B, kẽm, canxi.

– Quả mâm xôi: Chứa nhiều vitamin C, beta-carotene.

– Khoai tây: Cung cấp kali, vitamin C, acid amino.

– Chuối: Giàu magiê, vitamin B6, kali và serotonin.

– Quả bơ: Cung cấp vitamin B và E, acid amino tryptophan.

– Cam, quýt, kiwi: Nhiều vitamin C.

– Các loại đậu hạt: Nguồn cung cấp acid amino, vitamin B, canxi, magnesium, carbon-hydrat hỗn hợp.

– Uống nước 1.5 đến 2 lít/ ngày.

Ăn nhiều thực phẩm “lành mạnh”

Đừng bỏ bữa, điều này sẽ chỉ gây hạ đường huyết, trong khi glucose trong máu lại có tác dụng rất lớn đối với stress. Nhiều người chọn cách ăn các thực phẩm giàu năng lượng hay kẹo ngọt để “tăng tốc” suy nghĩ. Tuy nhiên, sữa chua, hoa quả, nước quả, rau xanh, phô mai và các loại ngũ cốc giàu chất xơ mới là thực phẩm tốt nhất nên ăn. Nó sẽ giúp duy trì đường huyết.

Thực phẩm có hại

Đó là các loại thực phẩm có khả năng làm gia tăng tình trạng căng thẳng, mệt mỏi do hấp thu các năng lượng và chất dinh dưỡng dự trữ trong cơ thể, hoặc sản sinh ra các hoóc môn gây stress, làm cho hệ thần kinh bị kích thích,

– Caffeine: Có trong trà, cà phê, chocolate và một số loại thức uống có ga. Caffeine hoạt động như một chất kích thích thúc đẩy quá trình trao đổi chất và giải phóng các hoóc môn gây stress như adrenaline, cortisol… dẫn đến kết quả là hệ tiêu hóa hoạt động kém, huyết áp cao, nhịp tim tăng, cơ thể bị mệt mỏi kéo dài.

– Đường tinh chế và carbon-hydrat: Việc ăn quá nhiều bánh kẹo ngọt, bánh biscuit, đồ uống có đường… không chỉ làm tiêu hủy hết các chất dinh dưỡng đang tồn tại mà còn tăng hàm lượng đường trong máu, tạo thêm áp lực cho gan, đồng thời phá vỡ sự cân bằng hàm lượng insulin trong cơ thể. Tất cả gây nên sự bất ổn định về mặt tâm lý, hay lo lắng, mệt mỏi.

– Thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn: Thường được thêm một số hóa chất có tác dụng bảo quản, nhiều đường và mỡ bão hòa nhưng lại ít chất dinh dưỡng cần thiết. Vì thế, chúng làm cho hệ thần kinh bị kích thích mạnh.

– Mỡ không bão hòa: Việc ăn nhiều thứ có hàm lượng mỡ không bão hòa cao như món rán, bánh nướng, fastfood, thịt và thực phẩm chế biến từ bơ sữa… sẽ gây khó khăn cho cơ thể trong việc tiêu hóa, hấp thụ các chất dinh dưỡng và carbon-hydrat.

– Alcohol: Các loại thức uống chứa cồn thường có tác dụng lợi tiểu nhưng lại nhanh chóng tiêu thụ hết các chất dinh dưỡng dự trữ đóng vai trò sống còn trong việc phòng chống stress như vitamin B, magiê và kẽm.

Giảm lượng muối trong thức ăn

Khi ăn mặn, lượng muối hấp thụ vào cơ thể lâu dài sẽ gây rối loạn sự vận chuyển các chất dinh dưỡng vào từng tế bào trong cơ thể.
Ăn quá nhiều muối và trong một thời gian dài sẽ làm tăng huyết áp và gây nguy hiểm cho tim. Nếu huyết áp quá cao, có thể dẫn tới cảm giác mệt mỏi. Và nếu thường xuyên như vậy thì cơ thể sẽ không đủ sức chống chọi với stress.

Bỏ thuốc lá

Chất nicotin trong thuốc lá sẽ khiến nồng độ serotonin trong não tăng nhẹ. Khi tình trạng này kéo dài sẽ gây ra stress. Hơn thế, nó còn có thể dẫn tới ung thư, mất ngủ, rối loạn cương dương, mụn, bệnh tim, nếp nhăn, ung thư phổi….
Khói thuốc gây hại cho từng tế bào trong cơ thể bởi nó cướp mất dưỡng khí từ đó làm phản ứng với stress trở nên chậm chạp.

6. Phòng tránh và hạn chế tác hại của stress:

            – Cải thiện điều kiện sinh hoạt và lao động: cần loại trừ tác động của stress trường diễn, cải thiện mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, tập thể, cơ quan, giảm kích thích xấu trong đời sống hàng ngày; lao động trí óc xen kẽ với lao động chân tay.

            – Rèn luyện nhân cách: một nhân cách mạnh thì sang chấn tâm thần ác liệt đến đâu cũng mất tính gây bệnh, ngược lại một nhân cách yếu có thể bị bệnh dưới tác động của một sang chấn nhẹ. Cha, mẹ cần biết cách giáo dục con cái ngay từ bé để hình thành một nhân cách vững mạnh có nhiều tính cách tốt như: chịu đựng gian khổ, kiềm chế bản thân, có ý chí và tinh thần trách nhiệm, có khả năng thích nghi mềm dẻo.

            – Bồi dưỡng cơ thể khỏe mạnh để tăng cường sức đề kháng của cơ thể chống đỡ với stress: luyện tập hàng ngày, ăn uống điều độ, điều hòa hợp lý giữa lao động và giải trí… để luôn luôn khỏe mạnh về thể chất và tinh thần