Bệnh tâm thần

1. Dấu hiệu báo trước các loại bệnh tâm thần

–        Buồn rầu, bi quan, mất tự tin.

–        Cảm thấy bất lực trước công việc hàng ngày.

–        Mất ngủ hay rối loạn giấc ngủ.

–        Lo âu, bồn chồn đứng ngồi không yên

–        Hốt hoảng khi phải đi  ra ngoài một mình. Hoặc không dám đi ra ngoài một mình.

–        Nghe thấy tiếng nói trong đầu nói chuyện với nhau hay chửi nắng mình, bình luận về việc làm của mình, hay ra lệnh cho mình phải làm việc này, việc khác…

–        Nhìn thấy những hình ảnh kì lạ có thể giống với thực tế hay không giống với thực tế  mà người khác không nhìn thấy.

–        Có những ý nghĩ kì lạ, bất thường.

–        Cho rằng có người đang làm hại và điều khiển mình.

–        Không chú ý đến vệ sinh cá nhân, từ chối ăn uống.

–        Cảm xúc không ổn định, khóc cười vô duyên cớ.

–        Nói lẩm bẩn một mình, cười một mình…

–        Ngại tiếp xúc với mọi người, ngồi một mình trong phòng kín.

–        Đập phá đồ đạc, hoặc tấn công người khác  mà không có nguyên nhân rõ ràng.

–        Có ý định và hành vi tự sát mà không phải do bế tắc trước cuộc sống.

2. Các loại bệnh tâm thần

            Các căn bệnh tâm thần có những loại và mức độ trầm trọng khác nhau. Một trong số những loại chính yếu là bệnh trầm cảm, chứng lo âu, tâm thần phân liệt, chứng loạn tâm thần hưng-trầm cảm, chứng rối loạn nhân cách và chứng rối loạn ăn uống.

           Các căn bệnh tâm thần thường gặp là chứng lo âu và bệnh trầm cảm. Trong khi mỗi người thỉnh thoảng đều trải qua các cảm giác căng thẳng, sợ hãi, hay buồn rầu mạnh mẽ, căn bệnh tâm thần hình thành một khi các cảm giác này trở nên quá xáo trộn và mãnh liệt đến nỗi những người này gặp nhiều khó khăn đối phó với những sinh hoạt hàng ngày, như công việc làm, vui hưởng giây phút giải trí và duy trì những mối quan hệ.

            Các căn bệnh tâm thần ít gặp hơn có thể gắn liền với chứng loạn tâm thần. Các chứng này bao gồm bệnh tâm thần phân liệt và chứng loạn tâm thần hưng trầm cảm.

3. Chữa trị bệnh tâm thần

            Hầu hết các căn bệnh tâm thần đều có thể được chữa trị hiệu quả. Nhận biết các dấu hiệu và các triệu chứng sớm ban đầu và điều trị sớm và hiệu quả là điều quan trọng. Việc chữa trị càng bắt đầu sớm chừng nào thì kết quả mới càng tốt đẹp chừng nấy.

            Các cơn bệnh tâm thần có thể đến rồi qua đi trong các thời kỳ khác nhau trong quãng đời con người. Một số người chỉ bị một cơn bệnh và bình phục hoàn toàn. Đối với những người khác, bệnh có thể tái diễn trong suốt quãng đời của họ.

            Các chữa trị hiệu quả có thể bao gồm thuốc men, các liệu pháp tâm lý về hành vi và nhận thức, hỗ trợ về mặt tâm lý và xã hội, phục hồi thiểu năng tâm thần, tránh những yếu tố rủi ro như dùng rượu và các chất ma túy khác độc hại và học hỏi các kỹ năng tự lo liệu cho bản thân.

            Rất hiếm khi mà ai đó mắc bệnh tâm thần có thể chỉ dùng sức mạnh của ý chí thôi để làm tan biến đi triệu chứng của căn bệnh. Đề nghị làm chuyện này chẳng giúp ích được tí nào.

            Những người mắc bệnh tâm thần cần sự thông cảm và hỗ trợ giống như những người mắc chứng bệnh thể lý vậy. Bệnh tâm thần cũng không khác gì – không ai đáng bị quy lỗi vì căn bệnh này.

            Rủi ro tự tử tăng cao đối với những người mắc một số bệnh tâm thần, đặc biệt là ngay sau khi có chẩn đoán hay được xuất viện về.

4. Các điều ngộ nhận, hiểu lầm và sự thực về bệnh tâm thần

Các điều ngộ nhận, hiểu lầm, thành kiến và thái độ xấu vây quanh lấy bệnh tâm thần. Những điều này gây ra nỗi mặc cảm, kỳ thị và cô lập cho những người bệnh tâm thần, cũng như gia đình và người chăm sóc cho họ.

5. Các câu hỏi thường gặp về bệnh tâm thần

Câu 1: Các bệnh tâm thần có phải là một dạng của thiểu năng trí tuệ hoặc hư hại não bộ không?

            Không phải. Chúng cũng là các căn bệnh như bao căn bệnh khác, như bệnh tim, tiểu đường và hen suyễn vậy. Tuy nhiên người mắc bệnh tâm thần thường không được nhận được sự cảm thông, hỗ trợ như đối với những người mắc các chứng bệnh thể lý.

Câu 2: Các bệnh tâm thần có phải là không chữa lành được và kéo dài suốt đời không?

            Không phải. Khi được chữa trị sớm và thích hợp, nhiều người bình phục hoàn toàn và không còn bị thêm các cơn bệnh nữa. Đối với những người khác, bệnh tâm thần có thể tái diễn trong suốt cuộc đời của họ và cần chữa trị trường kỳ. Chuyện này cũng giống như những căn bệnh thể lý khác, như bệnh tiểu đường hoặc bệnh tim vậy.  Giống như các căn bệnh lâu dài khác, bệnh tâm thần có thể chữa trị được.

Câu 3: Người ta có bị mắc bệnh tâm thần bẩm sinh không?

            Không. Khuynh hướng dễ mắc bệnh đối với một số bệnh tâm thần, như chứng loạn tâm thần hưng trầm cảm, có thể lưu truyền trong gia đình. Nhưng có những người khác mắc bệnh tâm thần mà không có tiền sử bệnh trong gia đình.  Nhiều yếu tố đóng góp vào thời kỳ khởi phát của căn bệnh tâm thần. Các yếu tố này bao gồm căng thẳng tinh thần, nỗi buồn tang chế, đổ vỡ trong mối quan hệ, bị hành hạ thể xác và hãm hiếp làm nhục, thất nghiệp, cô lập trong xã hội và bệnh thể lý và khuyết tật nặng. Hiểu biết của chúng ta về nguyên nhân gây bệnh tâm thần đang mở rộng thêm.

Câu 4: Bất cứ ai cũng có thể mắc một căn bệnh tâm thần sao?

            Đúng vậy. Người nào cũng dễ bị những vấn đề về sức khỏe tâm thần. Tuy nhiên, điều quan trọng là nên trò chuyện cởi mở về bệnh tâm thần, bởi vì làm như thế sẽ giảm bớt được nỗi mặc cảm và giúp cho người bệnh sớm hồi phục.

Câu 5: Những người mắc bệnh tâm thần có thường nguy hiểm không?

            Không. Ý thức sai lầm này ẩn tàng trong một số những thành kiến tai hại nhất. Những người mắc bệnh tâm thần hiếm khi nào nguy hiểm. Thậm chí những người bị bệnh tâm thần trầm trọng nhất hiếm khi nào nguy hiểm một khi đã được chữa trị và hỗ trợ thích hợp.

Câu 6: Người mắc bệnh tâm thần có nên được cách ly khỏi cộng đồng không?

            Không. Hầu hết người mắc bệnh tâm thần đều bình phục nhanh chóng và thậm chí không cần được bệnh viện chăm sóc . Những người khác được nhập viện trong thời gian ngắn để chữa trị. Các tiến bộ trong việc chữa trị qua những thập niên gần đây giúp cho hầu hết người bệnh sinh sống trong cộng đồng của họ, và không cần phài bị nhốt hoặc bị cách ly như vẫn thường làm trước đây.

            Một số rất nhỏ những người mắc bệnh tâm thần cần được bệnh viện chăm sóc, đôi khi trái với ý muốn của họ. Các tiến bộ trong việc chữa trị đã khiến cho chuyện này ngày càng ít thấy hơn, và cứ trong 1000 người bệnh mới có chưa tới một người phải bị chữa trị theo cách này.

Câu 7: Có phải nỗi mặc cảm là một trong những trở ngại lớn nhất cho người mắc bệnh tâm thần không?

            Phải. Một trong số những trở ngại lớn nhất cho những người hồi phục sau căn bệnh tâm thần là phải đương đầu với các thái độ tiêu cực của những người khác. Điều này có nghĩa là những người mắc bệnh tâm thần phải đối diện với sự cô lập và kỳ thị chỉ vì mình mắc bệnh.

            Thái độ tích cực và đầy hy vọng của gia đình, bạn bè, cơ quan phục vụ, chủ nhân và những người khác trong cộng đồng đối với người mắc bệnh tâm thần là điều cốt yếu nhằm đảm bảo cho cuộc sống an vui của người bệnh tâm thần và yểm trợ cho việc bình phục bệnh.

Câu 8: Có thể làm được điều gì về sự mặc cảm của bệnh tâm thần?

            Hãy nghĩ tới các căn bệnh tâm thần như bất kỳ các căn bệnh và các tình trạng sức khỏe khác và đưa chuyện này ra công khai.

            Hãy nói chuyện cởi mở về bệnh tâm thần với mọi người mà ta gặp gỡ — thật là ngạc nhiên khi thấy biết bao nhiêu người bị ảnh hưởng bởi căn bệnh tâm thần, đặc biệt là chứng rối loạn có tần xuất cao như bệnh trầm cảm và chứng lo âu.

            Giáo dục cho cộng đồng nhằm vượt qua các thành kiến xấu do dựa vào những quan niệm sai lầm.

            Quảng bá y tế tâm thần và thái độ lành mạnh trong suốt cuộc sống tráng niên và thời thơ ấu.

            Hỗ trợ việc phát triển tính kiên nghị: học hỏi những cách thức xử trí những căng thẳng giữa các mối quan hệ, trong các tình huống và biến cố.

            Trợ giúp cho bạn bè và gia đình người mắc bệnh nhằm nhận được sự chăm sóc và chữa trị càng sớm càng tốt.

            Bảo đảm cho người mắc bệnh tâm thần được phục vụ chữa trị và hỗ trợ toàn hảo nhằm thúc đẩy việc bình phục bệnh.

            Hỗ trợ tích cực cho những gia đình và người chăm sóc cho người mắc bệnh tâm thần, là những người cũng thấm thía nỗi bối rối, đau khổ và nỗi ô nhục có thể gắn liền với bệnh tâm thần.

            Nêu ra vấn đề kỳ thị trong mọi lãnh vực của cuộc sống, bao gồm công việc làm, giáo dục và cung cấp hàng hóa, dịch vụ và các phương tiện.

            Khuyến khích công cuộc nghiên cứu bệnh tâm thần nhằm giúp hiểu biết các căn bệnh này ảnh hưởng đến con người như thế nào và làm thế nào để có thể phòng ngừa và/hoặc chữa trị hiệu nghiệm các căn bệnh này.

Câu 9: Bị bệnh tâm thần có nên sinh con không?

Nếu mẹ hoặc bố có một người thân mắc một số bệnh như chứng máu không đông, tâm thần (do nguyên nhân di truyền) thì đứa trẻ sinh ra có nguy cơ mắc bệnh. Do đó, hãy hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi hai vợ chồng quyết định có con, và nếu cần thiết, bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến một chuyên viên di truyền để đánh giá mức độ rủi ro mà bạn có nguy cơ gặp phải. Tuy nhiên, bạn cũng đừng quá lo lắng, vì chỉ khi nào cả hai vợ chồng bạn đều mang gen gây bệnh thì đứa trẻ mới có nguy cơ rất cao mắc bệnh di truyền ấy thôi.