Bọ chét cắn

1. Bọ chét là gì?

Bọ chét là các con ve li ti hút máu. Một số chỉ bằng khoảng hạt vừng (mè). Các loại bọ chét khác nhau thích các loại thú vật khác nhau. Đôi khi bọ chét cắn người thay vì thú vật. Tuy đa số những vết cắn của bọ chét không gây ra bệnh, một số sẽ gây bệnh.

Bọ chét sống trong cỏ mọc cao và các khu vực nhiều cây cối. Dễ nhìn thấy bọ chét nhất trên cơ thể là khi chúng đang hút máu. Bọ chét lủi vào da một phần, cắn, hút máu, rồi rớt ra. Miệng hút máu của bọ chét chui vào da, nhưng những phần sau của bọ chét sẽ lòi ra ngoài. Chúng hút máu no bụng và có màu xanh xám. Khi no bụng như vậy thì được gọi là bọ chét căng bụng.

2. Phải làm gì khi tìm thấy bọ chét trên da?

Khi thấy bọ chét trên da hãy tìm mọi cách bắt chúng càng sớm càng tốt. Xem xét toàn thân và quần áo. Nhờ người khác giúp đỡ để nhanh chóng tìm ra chúng.

3. Khi nào nhờ bác sĩ bắt bọ chét

Nếu bọ chét đã lủi sâu vào trong da hãy nhờ đến sự giúp đỡ bác sĩ. Khi bọ chét đã lủi sâu vào da thì rất khó mà bắt ra được nguyên con mà thường sẽ sót lại vài phần của miệng bọ chét khiến có thể làm nhiễm trùng.

4. Bắt bọ chét

Hãy theo các chỉ dẫn sau:

– Dùng nhíp kẹp nhẹ bọ chét càng gần phía miệng bọ chét càng tốt. Thân bọ chét lòi ra trên da. Đừng dùng tay chạm vào bọ chét. Đeo bao tay nếu có thể được.

– Đều tay kéo thẳng bọ chét ra khỏi da. Đừng bóp nhíp vào thân bọ chét vì có thể làm phụt những gì trong bụng bọ chét vào trong vết thương và khiến dễ bị nhiễm trùng hơn. Đừng giật, vặn ra hay bẻ quặt bọ chét vì có thể làm bọ chét đứt đầu. Điều thật quan trọng là làm sao lôi ra trọn con bọ chét, gồm cả những phần miệng đang lủi sâu trong da.

– Sau khi lấy bọ chét ra, hãy dùng nước và xà bông rửa sạch chỗ bị cắn. Có thể bôi lên chút thuốc trụ sinh khử trùng. Rửa tay bằng nước và xà bông.

Không nên bắt bọ chét bằng cách tẩm dầu mỡ hoặc xăng lên bọ chét, hoặc dí diêm lửa hoặc thuốc lá vào bọ chét. Cách này không thành công. Làm như vậy chỉ tăng thêm rủi ro bị nhiễm trùng.

5. Phải làm gì sau khi bắt ra được bọ chét

– Nếu bọ chét còn sống, hãy bỏ bọ chét vào một hộp nhỏ có nắp đậy chặt, và một viên bông gòn thấm nước để giữ cho bọ chét không chết. Đừng dùng cồn xoa bóp hoặc bất cứ chất lỏng nào khác. Chỉ có bọ chét còn sống mới thử nghiệm được xem có nhiễm trùng hay không. Bỏ hộp đựng bọ chét vào tủ lạnh. Bọ chét có thể sống đến 8 ngày, nói chuyện với bác sĩ hoặc trạm y tế công cộng để hỏi xem có nên giao bọ chét để thử nghiệm hay không.

– Liên lạc với chuyên viên chăm sóc sức khỏe hoặc cơ quan y tế địa phương để hỏi thêm chi tiết. Chuyên viên chăm sóc sức khỏe có thể thẩm định và gửi bọ chét cho Trung Tâm Kiểm Soát Bệnh Tật BC để thử nghiệm nếu cần.

 6. Làm thế nào để tránh bị bọ chét cắn?

– Đi trên các lối mòn đã dọn dẹp cây cỏ bất cứ chỗ nào có thể khi đi trong cỏ cao hoặc rừng.

– Mặc quần áo màu sáng, nhét áo vào trong quần, và nhét ống quần vào trong giày ủng hoặc vớ.

– Dùng thuốc chống côn trùng có chất DEET trên quần áo và những phần hở da. Bôi lại theo chỉ dẫn trên hộp.

– Kiểm soát quần áo và da đầu khi rời một khu vực có thể có bọ chét. Tìm trong kẽ da.

– Thường xuyên kiểm soát thú nuôi trong nhà nếu thú hay vào cỏ cao và các khu vực cây cối.

7. Bọ chét có thể truyền nhiễm bệnh gì?

Bọ chét có thể truyền nhiễm nhiều bệnh khi cắn người. Bệnh thông thường nhất là bệnh Lyme.

Borrelia burgdorferi, vi sinh vật gây bệnh Lyme, đã được tìm thấy trong bọ chét tại nhiều vùng của British Columbia, và hàng chục trường hợp Bệnh Lyme đã được phát hiện trong 15 năm qua. Nhiều người bị Bệnh Lyme không hề ra khỏi tỉnh bang, và họ có thể đã nhiễm bệnh này trong B.C.

Không phải bọ chét nào cũng có vi trùng này, và rủi ro truyền nhiễm cũng rất thấp. Tuy nhiên, vì bệnh này có thể nghiêm trọng, nên áp dụng những bước tránh bị cắn.

Các bệnh khác do bọ chét truyền nhiễm gồm sốt tái diễn nhiều lần, sốt thỏ (tularemia), Sốt Rocky Mountain Spotted Fever (RMSF), sốt Q và bệnh nhiễm trùng máu (anaplasmosis) trước đây được gọi là Ehrlichiosis.

Môt số bọ chét có thể tiết ra một độc tố làm tê liệt tạm thời. Đây là lý do cần phải bắt ra trọn con bọ chét càng sớm càng tốt.

7.1 Triệu chứng:

Nếu có các triệu chứng sau đây trong vòng vài ngày hoặc vài tuần sau khi bị bọ chét cắn, hãy cho chuyên viên chăm sóc sức khỏe biết ngay. Cho chuyên viên chăm sóc sức khỏe biết bị bọ chét cắn khi nào và ở đâu.

– Các triệu chứng tổng quát là sốt, nhức đầu, nhức mỏi bắp thịt và khớp xương, mệt mỏi hoặc yếu các bắp thịt ở mặt.

– Da nổi đỏ, nhất là chỗ trông như hồng tâm. Chỗ đó có thể là chỗ bị cắn hoặc không phải.

– Trong một số trường hợp, người bị cắn có thể bị tê liệt. Tê liệt thường bắt đầu ở bàn chân và chân và lan dần lên phần trên của cơ thể, cánh tay và đầu. Tình trạng tê liệt này thường bắt đầu trong vòng vài giờ hoặc một hoặc hai ngày sau khi bị cắn.

7.2 Cách điều trị

Hiện không có thuốc chủng ngừa nào có giấy phép tại Việt Nam để ngừa bất cứ bệnh nào do bọ chét truyền nhiễm.

Bệnh Lyme và các bệnh khác liên quan đến bọ chét có thể được điều trị bằng thuốc kháng sinh. Chẩn đoán và điều trị sớm có thể ngừa được biến chứng.