Cảm lạnh và ngạt mũi ở trẻ nhỏ

1. Khái niệm:

Cảm lạnh là tình trạng lây nhiễm đường hô hấp trên do 1 hoặc nhiều virus. Bé có thể bị nhiễm nhiều lần 1 loại virus. Cảm lạnh thường kéo dài 1 – 2 tuần, nhưng đôi khi có thể lâu hơn.

2. Nhận biết:

Cảm lạnh có thể ảnh hưởng đến mũi hoặc ngực bé. Khi cảm lạnh, bé sẽ bị ngạt mũi và chảy nước mũi. Nước mũi lúc đầu trong, sau đó trở thành màu vàng, đặc và thậm chí trở thành màu xanh. Sau vài ngày, nước mũi trở lại trong và loãng. Cảm lạnh cũng có thể gây ra các triệu chứng khác:

           – Sốt nhẹ trong vài ngày đầu

           – Hắt hơi

           – Ho

           – Giọng khàn

           – Mắt đỏ

Cảm lạnh gây phiền toái là chủ yếu và thường không nguy hại cho sức khỏe. Nhưng cha mẹ cần thận trọng khi bé bị cảm lạnh vì có thể tiến triển thành các bệnh nghiêm trọng hơn, đặc biệt khi bé nhẹ cân hoặc non nớt. Hơn nữa, bé có thể khó thở bên cạnh sự khó chịu, có thể ảnh hưởng đến việc bú.

Theo dõi các dấu hiệu của bệnh nặng hơn như:

           – Sốt kéo dài hoặc tăng

           – Quấy khóc

           – Bé kéo, giật tai mình

           – Khó thở

           – Bỏ bú

           – Ngủ không yên bất thường vào ban đêm

           – Rử mắt đặc

Nếu bé hắt hơi hoặc khụt khịt nhiều và bị ngạt mũi thường xuyên, bé có thể bị thêm một bệnh khác không phải cảm lạnh. Vì mũi của bé khá nhỏ, nên không giữ được nhiều chất nhầy để gây ngạt mũi. Ngạt mũi có thể do tiếp xúc với không khí khô và các chất kích thích như khói thuốc lá.

Cảm lạnh hay lây lan nhất qua các giọt nước chứa virus khi người bệnh ho hoặc hắt hơi, hoặc do tiếp xúc trực tiếp qua bàn tay. Cha mẹ có thể làm một số việc nhằm hạn chế cảm lạnh cho bé như rửa tay thường xuyên và tránh đưa trẻ đến những nơi đông người tụ tập.

3. Điều trị

Không có thuốc chữa khỏi cảm lạnh. Kháng sinh không có tác dụng trong nhiễm virus và không thể chữa khỏi, phòng ngừa hoặc rút ngắn thời gian bị cảm lạnh. Vitamin C và kẽm không chứng tỏ ích lợi gì trong việc phòng và chữa cảm lạnh cho bé.

Cha mẹ và thầy thuốc không thể giúp trẻ hồi phục nhanh hơn, vì hệ miễn dịch của bé cần phải có thời gian để chế ngự cảm lạnh. Nhưng các bậc cha mẹ có thể giúp bé thấy dễ chịu hơn và hạn chế khả năng bệnh diễn biến xấu đi.

Điều tốt nhất có thể làm là cho trẻ uống nhiều nước. Nước sẽ làm giảm ngạt mũi. Vì bé có thể mệt mỏi hoặc ăn ít, nên cho bé ăn nhiều lần hơn. Có thể dùng acetaminophen để hạ sốt trên 39oC hoặc khi trẻ thấy khó chịu.

Nên nhớ rằng ho không phải lúc nào cũng xấu. Ho có tác dụng bảo vệ và giúp thải trừ đờm khỏi đường hô hấp của bé. Ho có thể là ho khan hoặc có đờm loãng và xuất tiết. Đôi khi bé có thể ho thành cơn, thậm chí có thể gây nôn. Ho trở thành vấn đề khi làm cản trở việc ăn uống, hoạt động hoặc ngủ của bé.

4. Khi nào cần đi khám

Gọi bác sĩ trong giờ hành chính nếu bé:

           – Sốt nhẹ hoặc trên 39oC hơn 72 tiếng đồng hồ

           – Ho trên 1 tuần

           – Ho thường xuyên gây nôn

           – Chảy nước mũi đặc, xanh kéo dài trên 2 tuần

           – Ban đóng vảy dưới mũi hoặc miệng, có thể là bệnh chốc lở

Gọi bác sĩ hoặc đi khám ngay nếu bé:

           – Khó thở hoặc xanh tím quanh môi và miệng

           – Không đái hoặc không chịu uống

           – Ho dữ dội kèm theo thay đổi màu da

           – Có đờm lẫn máu

Dùng máy xông hơi hoặc làm ẩm

           Dùng máy xông hơi hoặc làm ẩm không khí có thể làm trẻ thấy dễ chịu hơn. Không có vấn đề gì nếu không khí thở rất khô hoặc ẩm vì không khí trong phổi được làm ẩm đầy đủ khi qua mũi và đường thở. Tuy nhiên, khi trẻ bị ngạt mũi, làm không khí ẩm thêm có thể làm mũi dễ chịu hơn. Làm ẩm thêm không khí cũng có thể hữu ích cho bé bị viêm da dị ứng hoặc eczema.

* Lưu ý những điểm sau khi sử dụng máy giữ ẩm:

           Thay nước và lau rửa máy giữ ẩm hằng ngày. Nếu không thì nấm mốc có thể phát triển và phát tán ra không khí.

           Không chạy máy giữ ẩm quá nhiều đến mức bậu cửa sổ liên tục ướt trong thời tiết lạnh

           Không để hơi nước hoặc sương phun trực tiếp vào người hoặc cũi của bé. Giường có thể trở nên ẩm ướt, và làm cho bé bị lạnh

           Không dùng thêm thuốc. Không cần thiết phải bổ sung thêm thuốc vào không khí qua máy xông hơi hoặc máy giữ ẩm

           Nên nhớ rằng bé có thể bị bỏng khi đến gần máy xông hơi nước nóng.

           Nếu ngạt mũi làm bé khó bú, cha mẹ có thể hút mũi cho bé bằng bơm hút có gắn bầu cao su trước khi cho bé bú hoặc trước khi ngủ. Bóp chặt bầu trước khi đặt đầu bơm sạch vào mũi bé. Đưa đầu hút vào lỗ mũi bé một cách nhẹ nhàng, đẩy ra phía sau mũi hơn là đẩy lên.

           Thả tay bóp bầu để hút mũi trong mũi bé. Rút bơm khỏi lỗ mũi bé và và đổ mũi hút được vào khăn giấy bằng cách bóp bầu nhanh trong khi dốc đầu hút xuống. Làm lại với lỗ mũi bên kia. Đảm bảo rửa sạch dụng cụ hút mũi bằng xà phòng và nước ấm khi xong việc.

           Nếu nước mũi đặc, nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý vào mũi cho bé để làm loãng nước mũi.

5. Phòng bệnh:

5.1 Cảm lạnh:

Không thể phòng tránh hoàn toàn cảm lạnh nhưng những gợi ý dưới đây giúp bé hạn chế được cảm lạnh:

        – Trước tiên, cần đảm bảo người mẹ (hoặc thành viên trong nhà) rửa tay sạch trước khi bế bé (đặc biệt là bé sơ sinh).

        – Cách ly bé khỏi những bé khác (hoặc người lớn) đang bị ốm.

        – Tăng cường chất lỏng cho con. Sữa mẹ với bé 4 tháng tuổi là nguồn dinh dưỡng quan trọng. Tuy nhiên, sau độ tuổi này, bạn cần cho con uống thêm nước lọc, từng chút một.

        – Khói thuốc lá thụ động (trong nhà có người hút thuốc thì khói thuốc lá có thể vương trên bàn ghế, quần áo, chăn màn…) có thể gây trục trặc cho hệ hô hấp của bé. Nhóm bé sống trong nhà có người hút thuốc lá dễ bị cảm lạnh và mắc cảm lạnh kéo dài hơn.

        – Cho bé ti mẹ càng lâu càng tốt. Các nghiên cứu chứng minh, sữa mẹ có chất củng cố hệ miễn dịch, giúp cơ thể bé chống lại virus gây bệnh.

5.2 Để phòng tránh ngạt mũi cho bé, các bác sĩ nhi khoa khuyên bạn:

+ Dùng túi xông, xông mũi cho trẻ

        Mua một gói lá xông được bán sẵn về cho bé sử dụng. Túi lá xông có cấu tạo nhỏ gọn rất dễ sử dụng. Chỉ cần cho túi lá xông vào một túi nhỏ đeo trước ngực trẻ, gần với vị trí mũi nhất để bất cứ lúc nào trẻ cũng có thể được xông mũi bởi các vị thuốc trong túi xông đó. Nếu khi bé ngủ, hãy đặt các túi xông (nhiều nhất là 2 túi) xuống dưới gối, như vậy, ngay cả khi ngủ, trẻ sẽ được xông mũi và việc thở sẽ không còn khó khăn.

+ Sử dụng tinh dầu bạc hà để thông mũi cho trẻ

        Với trẻ bị ngạt mũi, hãy nhỏ một vài giọt tinh dầu bạc hà vào giường, chăn, gối, quần áo… tinh dầu bạc hà sẽ làm trẻ dễ thở hơn. Tuy nhiên, không nên quá lạm dụng vì quá nhiều tinh dầu bạc hà dễ khiến trẻ bị bỏng.

+ Kê gối ngủ cho trẻ cao hơn ngày thường và day cánh mũi cho trẻ khi trẻ ngủ

        Khi trẻ bị ngạt mũi, nếu để gối của trẻ thấp, trẻ sẽ gặp khó khăn hơn khi thở. Vì vậy để dễ dàng hơn cho trẻ, hãy kê gối ngủ của trẻ cao hơn bình thường. Khi trẻ ngủ, dùng 2 mu bàn tay day day cánh mũi cho trẻ sẽ dễ thở hơn.

        Ngoài ra, để ngăn chặn và phòng tránh ngạt mũi, trước khi trẻ bị khò khè khó chịu và viêm mũi, hãy thường xuyên vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý. Tránh dể trẻ sụt sịt và giữ nước mũi trong mũi, có thể giúp trẻ hút mũi bằng những dụng cụ chuyên dụng có bán sẵn tại các cửa hàng thuốc.

5. Thiết bị y tế: (Máy xông khí dung siêu âm KN-9210 , Máy xông mũi họng Omron NE-C28 (Máy xông khí dung), Máy xông khí dung Omron NE-C29 , Máy xông khí dung OMRON NE-C801, Máy xông khí dung Medel MD-01/MD-02 (Huỳnh Ngọc), Máy hút dịch trẻ em 7E – B, Máy hút dịch 7E – D, Máy hút dịch đạp chân 7B, Máy hút dịch 7A – 23D (Huỳnh Ngọc), Máy hút dịch xách tay 7E-A (Huỳnh Ngọc))