Cho trẻ uống thuốc đúng cách

1. Những điều nên tránh khi cho trẻ uống thuốc

–        Không tự ý dùng thuốc cho trẻ vì có thể gây ngộ độc, lờn thuốc. Luôn tuân theo các hướng dẫn của bác sĩ khi dùng bất kỳ thuốc gì cho trẻ.

–        Không tự ý giảm hoặc tăng liều thuốc. Không sử dụng toa cũ, lấy thuốc của trẻ này cho trẻ khác uống.

–        Không bóp mũi trẻ, đè đổ thuốc. Giải thích và dỗ dành trẻ nếu trẻ khóc hoặc không chịu uống thuốc.

–        Không cho trẻ uống thuốc khi trẻ đang khóc, cười hay đang co giật.

–        Không pha thuốc vào sữa, nước ép trái cây hoặc thức ăn của trẻ.

–        Không nên cho trẻ uống thuốc lúc bụng đói, nhất là các thuốc giảm đau, kháng viêm như: aspirine, corticoide… để phòng ngừa chứng viêm loét dạ dày.

2. Cho trẻ uống những loại thuốc phù hợp với lứa tuổi của trẻ

Để trẻ uống thuốc dễ dàng và không sợ hãi, nên chọn dạng thuốc thích hợp cho trẻ.

2.1 Đối với trẻ nhỏ, trẻ nhũ nhi:

–        Cần chọn dạng thuốc lỏng như: sirô, hỗn dịch, nhũ dịch (hỗn dịch, nhũ dịch là dạng thuốc lỏng có phần trắng đục như sữa, trước khi uống phải lắc kỹ chai để thuốc trộn đều) hoặc thuốc giọt hòa vào nước để uống. Đây là các thuốc đã được bào chế thơm, ngọt nên trẻ thích uống. Cũng có thể chọn những loại thuốc có dạng thuốc bột, thuốc cốm đựng trong gói, khi uống sẽ hòa với nước thành dạng lỏng có mùi thơm, vị ngọt, dễ uống đối với trẻ.

–        Để sẵn tất cả các loại thuốc cần uống trong tầm với tay. Thuốc bột được pha sẵn vào các cốc và một cốc nước nóng ấm. Dùng xilanh hút thuốc và bơm thuốc vào miệng bé. Các mẹ lưu ý không nên bơm trực tiếp vào cổ họng bé mà bơm vào thành má thôi để bé không bị sặc. Đây là cách mà các bác sỹ, y tá vẫn thường áp dụng cho bé uống thuốc.

2.2 Đối với những trẻ lớn, thường từ 5 tuổi trở lên, có thể nuốt được viên thuốc:

–        Có thể cho trẻ uống thuốc dạng viên nén hoặc thuốc hình bao con nhộng. Không nên nghiền nhỏ viên thuốc cho trẻ uống vì có một số loại thuốc chứa dược chất rất đắng, sẽ làm cho trẻ sợ hãi. Điều cần lưu ý nữa là không nên hù dọa, tạo không khí căng thẳng mà cần mềm mỏng, kiên trì thuyết phục khi cho trẻ uống thuốc.

–        Trước khi cho bé uống thuốc, mẹ hãy cho bé ngậm kẹo vị bạc hà và dâu tây. Vì nó sẽ làm giảm vị đắng của thuốc rất nhiều. Tốt nhất, mẹ chuẩn bị sẵn kẹo mút vị này và dỗ bé: “Con uống nước (thực chất là thuốc đã pha) rồi ăn kẹo tiếp nhé”

–        Bé rất thích bắt chước và làm theo người lớn. Mẹ có thể pha thuốc ra một cốc nước và lấy một cốc nước có mầu giống như thuốc của bé đưa cho bố và nói: “Hai bố con cùng thi xem ai uống hết nước trước, sẽ được một phần thưởng là …. (phần thưởng tùy theo sở thích của bé)”. Chắc chắn, bé sẽ cầm cốc và uống một hơi hết liền cốc thuốc

–        Khi cho bé uống thuốc, mẹ hãy nhờ bố hoặc bà vỗ tay hoan hô, khích lệ bé uống nước nhanh và giỏi thế hoặc dùng một vật mà bé thích để thu hút sự chú ý của bé. Mẹ nhanh tay đút thìa nước thuốc cho bé uống.

Lưu ý:

–        Bố mẹ và ông bà cũng tạo tâm lý thoải mái, nói cho bé biết việc uống thuốc là điều bình thường. Chỉ có uống thuốc, con mới có thể hết đau họng, hết sốt… Nếu con không chịu uống thuốc, không khỏi bệnh, sẽ không thể đi học, đi chơi được.

–        Việc bố mẹ dỗ dành, giải thích, khuyến khích bé cũng rất quan trọng, làm cho bé cảm thấy yên tâm và không sợ phải uống thuốc.

–        Khi pha thuốc cho bé, mẹ nên pha bằng nước lọc và pha thêm một chút nước ấm để làm giảm đi vị đắng của thuốc và giúp bé không có cảm giác muốn nôn/trớ khi uống thuốc.

–        Ngoài việc uống thuốc, mẹ nên chú ý đến cả chế độ dinh dưỡng, chế độ tập luyện, chăm sóc và phòng ngừa bệnh tái phát trở lại cho bé.

3. Không pha thuốc vào bất cứ loại nước nào hoặc thức ăn của trẻ

           Chỉ nên pha thuốc với nước đun sôi để nguội để đảm bảo dược tính của thuốc và duy trì hiệu quả điều trị. Thành phần và hiệu quả tác dụng của thuốc sẽ bị thay đổi nếu pha thuốc vào những loại dịch uống hoặc thức ăn sau đây:

           Pha thuốc vào bình sữa cho trẻ bú: sữa công thức (sữa bò) chứa nhiều kali và sắt. Những chất này khi gặp một số thuốc sẽ phản ứng, tạo ra một số tạp chất ổn định hoặc khó tan, gây cản trở cho sự hấp thụ thuốc của lòng ruột và dạ dày. Thậm chí, có những loại thuốc còn bị những chất này phá hủy. Ngoài ra, canxi có trong sữa có thể làm cản trở mức hấp thu của một số loại thuốc kháng sinh, do đó không nên dùng sữa để uống thuốc.

           Pha thuốc vào nước ép trái cây: trong nước trái cây, nhất là nước cam, chanh có thành phần acid tương đối nhiều. Khi dùng nước trái cây để uống thuốc có thể làm xảy ra một số phản ứng hóa học dẫn đến thay đổi tính chất của thuốc. Nếu pha với nước nho ép có thể làm giảm tác dụng và làm tăng phản ứng phụ của thuốc chữa bệnh. Lý do nước nho ép có thể ức chế các men trong quá trình hấp thụ thuốc, chẳng hạn như thuốc điều trị bệnh tim mạch và thuốc chống nấm.

           Pha thuốc vào thức ăn hoặc thức uống của trẻ: mùi vị thơm ngon của thức ăn, thức uống sẽ hòa lẫn với mùi vị lạ của thuốc. Trẻ kén ăn hoặc nhạy cảm mùi vị sẽ phản ứng, từ chối thức ăn, thức uống đã được pha thuốc, dù đó là những thứ mà trước đây trẻ ưa thích. Đối với trẻ lớn hơn, trộn thuốc như thế trẻ sẽ cho là mình bị đánh lừa và mất lòng tin ở cha mẹ.

4. Chuẩn bị tủ thuốc: cần thiết và an toàn cho trẻ

–        Nên có thuốc giảm đau, hạ nhiệt paracetamol (không được dùng aspirin) để hạ sốt cho trẻ; thuốc kháng histamin ở dạng sirô (phénergan, théralène) để trị ho, nôn ói và dị ứng; gói oresol để bù nước và chất điện giải khi trẻ bị tiêu chảy.  

–        Nên có dung dịch nhỏ mũi NaCl 0,9% (nước muối sinh lý) để nhỏ mũi khi trẻ bị nghẹt mũi, sổ mũi; dung dịch sát khuẩn như povidine để sát trùng các vết thương nhỏ ngoài da. Các thuốc thông thường này có thể hỏi dược sĩ tại nhà thuốc hoặc đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng cho trẻ.

–        Tất cả các loại thuốc điều trị tại nhà, tuyệt đối phải để xa tầm tay của trẻ.

–        Điều quan trọng cha mẹ cần ghi nhớ: nếu dùng các thuốc thông thường để trị các rối loạn nhẹ ở trẻ sau 3 ngày không thấy đỡ phải đưa trẻ đến khám bác sĩ càng sớm càng tốt.

5. Làm gì khi trẻ nôn thuốc sau khi uống?

–        Với người lớn, việc uống thuốc rất dễ dàng như mở há miệng, cho thuốc vào và nuốt. Còn đối với trẻ nhỏ, do chức năng nuốt của chúng chưa hoàn thiện, nên rất khó tránh khỏi việc sặc thuốc và nôn ra ngoài. Do đó, cần để cho trẻ uống thuốc một cách thoải mái, đầu trẻ ngẩng cao, mặt hơi nghiêng rồi đưa muỗng thuốc vào phía bên trong cằm, không nên cho thuốc vào quá gấp cũng như lấy muỗng ra quá nhanh mà nên chờ cho trẻ nuốt hết thuốc và hãy từ từ lấy ra.

–        Việc nôn thuốc là điều không mong muốn và nếu trẻ nôn thuốc sau khi uống không lâu, các bậc phụ huynh phải kịp thời bổ sung lại lượng thuốc đó, nếu không sẽ không đạt hiệu quả trong điều trị bệnh.

–        Ngoài ra, cảm giác khó chịu, không thoải mái khi uống thuốc cũng dễ làm trẻ bị nôn thuốc. Vì vậy, có thể kết hợp thuốc pha với các loại nước trái cây ép như nước mật ong, nước nho ép, nhưng đồng thời cần phải lưu ý lượng nước trái cây pha chung với thuốc phải vừa phải, nếu không thuốc sẽ bị mất đi tác dụng của nó. Không nên pha chung thuốc với sữa cho trẻ uống vì sữa có thể phản ứng với thuốc.