Đáu tháo đường trẻ em

Khoảng 90% ĐTĐTE là type 1, số còn lại là ĐTĐ type 2, thường gặp ở trẻ bị thừa cân và béo phì hoặc trong hội chứng gây béo khác như HC Prader-Willi, Laurence –Moonbiedl…

1. Nguyên nhân

ĐTĐ ở trẻ em thường do yếu tố di truyền và quá trình viêm tự miễn phá huỷ cấu trúc tế bào beta tuỵ làm giảm sản xuất insulin, gây tăng đường huyết (ĐH) mạn tính.

Vì vậy, liệu pháp điều trị thay thế insulin là bắt buộc và ngay sau khi xác định chẩn đoán ĐTĐ càng sớm càng tốt. ĐTĐTE không được uống các loại thuốc Đông y hoặc các bài thuốc cổ truyền của người lớn, nếu không điều trị bằng insulin, trẻ sẽ bị biến chứng mù loà, suy thận hoặc nhiễm toan ceton dẫn đến tử vong.

2. Triệu chứng

Để khẳng định trẻ có mắc ĐTĐ hay không, cần phải có các xét nghiệm và chẩn đoán chính xác để tránh việc điều trị sai. Việc chẩn đoán gồm 4 giai đoạn:

–        Giai đoạn sớm chưa có biểu hiện lâm sàng: Chính vì chưa có biểu hiện lâm sàng nên bệnh chỉ được phát hiện khi khám và làm các xét nghiệm để chẩn đoán và dự phòng bệnh trong thời gian tới.

–        Giai đoạn bị bệnh đái tháo đường: Đây là giai đoạn đã có những triệu chứng với hai đặc điểm lâm sàng là:

+        Khởi phát đột ngột và cấp tính: đái nhiều, uống nhiều, mất nước, rối loạn nhịp thở Kussmaul, nhiễm toan ceton và hôn mê.

+        Khởi phát từ từ: đái nhiều, uống nhiều, ăn nhiều và gầy sút cân trong vài tuần hoặc vài tháng. Kèm theo các triệu chứng khác như: đái dầm dai dẳng, đau bụng, nôn, nhiễm trùng sinh dục và da tái diễn, mệt mỏi, giảm tập trung khi học.

+        Cần đưa trẻ đi làm xét nghiệm glucose máu và niệu để phát hiện bệnh ĐTĐTE khi có đái nhiều, uống nhiều và gầy sút cân.

–        Giai đoạn thuyên giảm một phần “tuần trăng mật”: Bệnh nhân không cần dùng insulin ngoại sinh vì glucose máu, HbA1C bình thường, nhu cầu insulin thấp < 0.5 u/kg/ngày. Khoảng 30 – 60% trẻ em có giai đoạn thuyên giảm bệnh sau 1 – 6 tháng bắt đầu điều trị insulin. Do đó, với bệnh nhân mới chẩn đoán ĐTĐ, phải giám sát chặt chẽ glucose máu trong 6 tháng đầu điều trị insulin.

–        Giai đoạn ĐTĐ vĩnh viễn, toàn bộ tế bào bêta bị phá huỷ, thiếu insulin toàn bộ: Đái nhiều, uống nhiều, ăn nhiều, giảm cân, mệt mỏi, thị lực giảm, mất nước và có thể đái đường nhiễm toan ceton. Đặc điểm: ít gặp ở trẻ dưới 1 tuổi, tỷ lệ mắc bệnh tăng dần theo tuổi và thường bị ĐTĐ khi dậy thì 10 – 14 tuổi.

3. Điều trị

Mục đích cần đạt được khi điều trị insulin ở trẻ em là đảm bảo đường huyết ổn định trong giới hạn cho phép từ 4 – 7 mmol/l vào ban ngày và 4 – 9 mmol/l vào ban đêm. HbA1C < 7 %; trẻ tăng cân đi học được; phát triển thể lực và sinh dục bình thường; hạn chế những biến chứng xảy ra trong quá trình điều trị. Do đó, cần phải có kế hoạch khám và điều trị rất chặt chẽ cho trẻ.

4. Chế độ ăn cho trẻ mắc ĐTĐ

Chế độ ăn của trẻ bị ĐTĐ không kiểm soát chặt chẽ như người lớn, vì cơ thể trẻ đang phát triển cần ăn đủ chất, đảm bảo phát triển, tăng trưởng trong giai đoạn dậy thì và vị thành niên, nhưng phải kiểm soát glucose máu ổn định.

5.Thiết bị y tế

Đo đường huyết

Máy đo đường huyết One Touch Ultra Easy, Máy đo đường huyết On Call EZ II, Máy đo đường huyết Accu Chek Performa , Máy đo đường huyết Accucheck Active, Máy đo đường huyết OMRON HEA-220, Máy đo đường huyết One Touch Ultra 2 (Huỳnh Ngọc), Máy đo đường huyết One Touch Select Simple (Huỳnh Ngọc).

Đo huyết áp

Máy đo huyết áp Omron HEM-7221, Máy đo huyết áp Omron HEM-7211, Bộ đo huyết áp cơ ALPK2 – Nhật Bản, Máy đo huyết áp bắp tay microlife BP 3AQ1, Máy đo huyết áp cổ tay Microlife BP 3BJ1-4D, Máy đo huyết áp cơ Yamasu, Máy đo huyết áp cổ tay Omron HEM-6111, Máy đo huyết áp cổ tay Omron HEM-6200, Máy đo huyết áp cổ tay Omron HEM-6203, Máy đo huyết áp bắp tay bán tự động HEM-4030, Máy đo huyết áp bắp tay omron HEM-7203, Máy đo huyết áp bắp tay omron HEM-7200, Máy đo huyết áp bắp tay Omron HEM-7111, Máy đo huyết áp bắp tay omron HEM-7117, Máy đo huyết áp cổ tay IN4Care KP – 7270 (Huỳnh Ngọc), Máy đo huyết áp cổ tay ALPK2 WS 910 (Huỳnh Ngọc)