1. Chọn kem đánh răng

Sau đây là một số điều bạn cần biết để lựa chọn kem đánh răng cho mình.

FLUORIDE – Hiệp hội ngành răng của Mỹ thường khuyên cả người lớn lẫn trẻ em nên dùng kem đánh răng Colgate và kem đánh răng Mc leans vì trong thành phần có chất fluoride.

Ở những nơi nước máy có ít chất fluorìde, các bác sĩ nha khoa thường cho bệnh nhân uống thêm các loại thuốc có fluoride để chống bệnh sâu răng.
Một số thuốc đặc biệt

Trong trường hợp ăn bị ghê, ê răng, hoặc cảm thấy răng buốt khi uống nước lạnh, nước nóng thì nên dùng các loại kem đánh răng có công thức pha chế đặc biệt như Sensodyne, Protect, Denquel và Promise.

Cao răng – Qua việc ăn, uống, thở có những chất bám vào răng của chúng ta, tạo thành nơi phát triển những vi khuẩn có hại. Nếu trong vòng 24 – 36 giờ, các chất đó không được đánh sạch khỏi răng, chúng tạo thành mảng bám răng sau chúng sẽ kết cứng lại như một lớp xi măng mỏng được gọi là cao răng. Cao răng chọc xuống lợi gây viêm lợi và thu hút các vi khuẩn làm sâu răng.

Việc chải răng sạch bằng thuốc đánh răng, súc miệng, xỉa răng, đi khám răng để bác sĩ lấy hết lớp cao răng đều là những biện pháp để giữ răng được bền lâu.

Mài Răng – Những người hút thuốc bị khói bám vào răng thường dùng kem đánh răng có chất làm mòn hoặc nhờ bác sĩ nha khoa dùng máy mài cho trắng răng đều không tốt vì làm mòn men răng.

Xỉa Răng – Xỉa răng có tác dụng cạy bỏ được những chất bẩn bám vào kẽ răng hoặc ở dưới đường lợi chân răng. Nên xỉa răng và đánh răng hàng ngày. Xỉa răng là dùng tăm lùa vào các kẽ răng để cạy hay đẩy các các mẩu thức ăn vướng mắc bên trong ra hoặc dùng tăm cọ vào răng theo mọi chiều như động tác chải răng vậy. Xỉa răng ở chân răng nên nhẹ nhàng. Nhưng nếu có gây ra chảy máu cũng là việc bình thường. Sau khi xỉa răng nên súc miệng để nhổ những chất bẩn ra.

2. Thuốc súc miệng

Thuốc súc miệng gây cho bạn cảm giác miệng sạch thơm và thấy lưỡi, lợi cay cay tê tê trong ít phút. Nếu bạn muốn chống cao răng, nên dùng loại thuốc có cetylpridinium chloride hoặc domiphen bromide. Những chất này hoà tan các chất tạo ra cao. Các vi khuẩn cũng bị trôi đi. Nếu bạn muốn chống sâu răng, nhất là bị sâu ở các kẽ răng, nơi mà bàn chải đánh răng không chạm tới được thì nên dùng loại thuốc có fluoride.
Ðể thuốc súc miệng có tác dụng tốt, nên dùng như sau:

–        Ðánh răng trước, súc miệng sau.

–        Súc miệng bằng nước súc miệng chừng 1 phút rồi nhổ ra (không được nuốt nước súc miệng).

–        Không ăn, uống sau khi súc miệng.

3. Thức ăn làm hại răng

Những thức ăn sánh, dính như kẹo mạch, kẹo cứng thường dính lâu vào răng, dễ phối hợp với các vi khuẩn biến thành chất a xít làm hỏng men răng. Các loại bánh, trái cây để khô, xi rô, bánh kẹo làm từ ngũ cốc, khoai, tác dụng với nước bọt biến thành chất đường, nếu dính lâu ở răng cũng có hại cho răng như vậy. Ðể bảo vệ răng, nên nhớ:

–        Nếu chúng ta ăn bánh hoặc trái cây giàu chất đường, Nên ăn kèm với chất bột hoặc uống nước để làm loãng các chất còn bám vào răng.

–        Không ăn trái cây, bánh kẹo, chất ngọt trước khi đi ngủ. Trong lúc chúng ta ngủ, nước bọt có thời gian biến các chất dính ở răng thành các chất có hại cho răng.

–        Tránh ăn nhiều các loại kẹo mềm, dính.

4. Thức ăn chống sâu răng

Có thức ăn làm hại răng, lại có thức ăn bảo vệ răng, đó là loại thức ăn như pho-mát, bơ làm từ lạc (đậu phộng) làm mất tác dụng của các xít có hại cho men răng trong miệng. Ngoài ra, còn có các loại thức ăn khác như:

–        Các loại hạt

–        Thịt, cá, thịt gia cầm, trứng.

–        Dầu ô liu, lá thìa là trộn giấm.

–        Sữa, pho mát, yaourt.

5. Keo bảo vệ răng

Dù bạn có đánh răng, xỉa răng, súc miệng với fluoride, không ăn kẹo, bạn vẫn có thể bị sâu răng vì răng có những chỗ lồi lõm tạo thành những hốc nhỏ ở những điểm mà bàn chải đánh răng hoặc tăm không đụng tới được. Ðó cũng là những nơi thích hợp cho các thức ăn tụ lại làm mồi cho các vi khuẩn phát triển. Gần đây, các bác sĩ nha khoa đã tìm được một loại chất dùng để dính vào răng như một lớp bọc ngoài bảo vệ cho răng khỏi bị các vi khuẩn tấn công.

90% trẻ em thường bị sâu ở phần sau răng. Ðược dính chất keo bảo vệ răng, tỷ lệ sâu răng ở trẻ em đã giảm rõ rệt. Tuy vậy, lớp keo bảo vệ răng không có tác dụng đối với chiếc răng nào đã bị sâu.

Khi đi khám răng, bạn có thể hỏi bác sĩ để dính lớp keo bảo vệ răng cho mình. Việc làm này đơn giản, không gây đau, và khì cần phải chữa răng, không gây vướng víu gì.

Muốn lớp keo được bền, mỗi lần đi khám răng, nên yêu cầu bác sĩ coi lại và săn sóc nó một chút.

6. Chăm sóc lợi

Răng cắm vào lợi, nên lợi có chắc thì răng mới bền. Thức ăn bị giắt vào chân răng, vật cứng, răng mọc bất thường (lẫy, khểnh…) răng sâu, hàm răng giả không khít với lợi, một số dược phẩm v.v… đều có tác dụng không tốt đối với lợi.

 Giữ vệ sinh răng lợi đều đều hàng ngày là biện pháp tốt nhất để bảo vệ lợi. Sớm phát hiện lợi bị đau để chữa trị là điều rất cần thiết vì nếu lợi bị đau lâu, các tế bào mô lợi bị huỷ hoại sẽ đưa đến kết quả rụng răng.
Bởi vậy, chúng ta phải luôn chú ý tới lợi, mỗi khi:

–        Thấy lợi đỏ, bị đau và chảy máu.

–        Thấy răng bị lệch ra khỏi hàng.

–        Răng lung lay.

–        Hơi thở có mùi hôi và ăn thấy nhạt miệng.

–        Quanh chân răng có mủ.

Ðể chữa trị, cần có sự chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

7. Bảo vệ răng như thế nào

Răng của chúng ta có thể gặp những chuyện không may như: Bị biến màu (trắng thành đen, xám hay vàng…) có khía, cong hoặc sứt mẻ. Ðể tránh những hiện tượng trên, chúng ta phải giữ răng cấn thận:

–        Không được nhai nước đá, cắn đầu bút viết.

–        Không dùng răng thay kìm để nhổ đinh, dù chỉ là chiếc kim nhỏ cắm trong tập giấy.

–        Khi hút tẩu, không cắn vào cán tẩu.

–        Nếu bạn có tật nghiến răng khi ngủ, hãy nói với bác sĩ răng làm một tấm nhựa mỏng để ngậm khi ngủ.

–        Nếu bạn chơi các môn thể thao như đá bóng, hockey, quyền anh, cần phải ngậm tấm nhựa bảo vệ răng.

–        Khi lái xe, nhớ buộc dây an toàn vào người.

–        Không được mút, nhai trực tiếp chanh, thuốc aspirin và Vitamin C. Những chất axít trong trái cây chua và các thứ thuốc đó có khả năng ăn mòn men răng.

8. Làm gì khi đau răng

Ðau nhức, chảy máu ở miệng hoặc hàm dưới là những hiện tượng hệ trọng, cần tới bác sĩ nha khoa ngay, vì đó là những trường hợp đau răng, vỡ hàm, gãy hoặc nứt răng.
Trong khi chưa có bác sĩ, bạn có thể tự săn sóc hoặc giúp đỡ người bệnh:
8.1. Trường hợp bị đau răng:

–        Ðể giảm đau có thể uống thuốc giảm.

–        Không bao giờ nhét aspirin vào chỗ đau vì aspirin sẽ làm loét lợi và mòn men răng.

–        Nên tới gặp bác sĩ để khám, dù cơn đau đã qua.

–        Nếu có chỗ lợi sưng (áp xe) vì viêm, nên tới bác sĩ để được chỉ dẫn dùng thuốc.

8.2. Vỡ rụng- gãy răng:

–        Ðắp một miếng gạc lạnh vào chỗ bị sưng.

–        Thu nhặt mảnh răng vỡ, gãy để đưa tới bác sĩ.

8.3. Răng rụng:

–        Nhặt răng và đánh sạch trong nước lã.

–        Gói kỹ răng trong túi hoặc để răng dưới lưỡi, ngậm miệng lại rồi đì tới bác sĩ. Cố gặp bác sĩ trong vòng 30 phút sau tai nạn.

8.4. Vỡ hàm:

8.5. Chứng sái quai hàm:

Khi những bắp thịt, đường gân của xương quai hàm không ở đúng vị trí của mình, bạn sẽ thấy bị đau tai, đau đầu, hàm, mặt, cổ, vai. Tai thì ù lên và mở miệng cũng thấy đau. Ðó là chứng sái quai hàm, bởi nhiều nguyên nhân:

–        Nghiến răng khi ngủ.

–        Nằm ngủ ở tư thế không bình thường, khiến xương hàm bị chệch và các gân cổ bị căng lâu.

–        Các cơ bắp ở cổ và vai bị căng thẳng lâu.

–        Nhai hoặc cắn không đúng vị trí.

Nếu bạn bị sái quai hàm, cần tới bác sĩ nha khoa. Ðể chữa trị chứng sái quai hàm bạn cần uống thuốc giảm đau, đeo một dụng cụ vào hàm để đưa xương hàm vào đúng vị trí và đôi khi cần cả phẫu thuật.
Nếu bạn đã từng bị sái quai hàm, nên tránh:

–        Không nên nhai răng không (khi không có gì trong miệng).

–        Tránh không nên mở to miệng quá khi ăn hoặc ngáp.

–        Ðể các cơ bắp ở hàm không bị chứng co rút, nên chườm vùng hàm bằng khăn tẩm nước ấm.

–        Nếu nguyên nhân vì stress, nên áp dụng các phương pháp giảm stress.

9. Chăm sóc và làm đẹp hàm răng

Ngày nay các bác sĩ nha khoa có thể áp dụng phương pháp bọc răng bạn bằng một lớp men sứ nhân tạo hoặc một lớp nhựa plastic, lớp bọc răng có tác dụng:

–        Che chỗ răng bị biến màu

–        Lấp những lỗ hổng ở răng và các kẽ răng.

–        Bọc kín các chỗ răng bị hàn vì sứt hoặc vỡ

–        Che kín chỗ răng sâu.

–        Bảo vệ răng khỏi bị các vi khuẩn bám vào, gây sâu răng

Nếu bạn đã đi bọc răng:

–        Không nên nhai nước đá và cắn kẹo cứng.

–        Tránh hút thuốc lá, uống cà phê và trà. Vì những thức đó làm phần bọc răng chóng đổi mầu.

–        Nên đi khám lại răng đã bọc 3 – 5 năm, một lần. Phần bọc nhiều khi cần phải sứa lại, hoặc thay mới.

Làm khung cho răng:

Những chiếc răng bị sứt mẻ, bị vỡ, thiếu hoặc có chỗ bị sâu, nhiều khi cần phải có một bộ khung bao bọc chung quanh, vừa để bảo vệ răng, vừa làm cho răng có vẻ đẹp và bền hơn. Khung bọc răng có thể bằng men sứ silicát hoặc kim loại. Khi nào bạn cần làm khung bọc:

–        Khi răng bị sâu và mất nhột phần.

–        Răng bị mẻ, sứt, nứt, vỡ.

Có khoảng hở lớn giữa hai răng:

–        Răng lung lay.

–        Răng yếu vì đã rút tuỷ.

Ðeo khuôn cho răng và hàm răng:

Không phải người Mỹ nào sinh ra cũng có sẵn hàm răng đẹp. Mỗi năm có tới 4 triệu người, phần đông là người lớn phải dùng phương pháp đeo khuôn để chỉnh lại vị trí của một số răng hay cả hàm răng. Phương pháp đeo khuôn có ích cho những trường hợp sau:

–        Răng vẩu hoặc răng sô.

–        Hàng răng không đều.

–        Hai hàm không khớp nhau nên nhai và cắn khó.

–        Kẽ răng rộng quá.

Thường phải đeo khuôn trong 2 năm mới chỉnh được hàng răng. Trong khi đeo khuôn, để tránh hại cho răng:

–        Không nên nhai khi miệng không có thức ăn.

–        Không được cắn các thức ăn cứng như bánh cứng, kẹo cứng, nước đá cục.

–        Không cắn cả quả các loại trái cây như lê, táo và các trái có vỏ cứng khác.

–        Phải gọt vỏ và bổ ra thành miếng.

–        Sau khi ăn, phải phải răng băng thuốc đánh răng có fluoride.

–        Ðánh răng và súc miệng mỗi ngày.

–        Khi răng miệng, lợi, bị đau hoặc dễ chảy máu, cần đi khám bác sĩ.

–        Nếu khuôn răng có chỗ hỏng hoặc không khớp với hàm, cần tới bác sĩ làm lại.

–        Không nên tự sửa lấy.