Dị ứng thực phẩm (hải sản , bia , rượu )

1. Khái niệm

Dị ứng thực phẩm là phản ứng dị ứng miễn dịch của cơ thể với một loại protein trong thức ăn đó.  Khi vào hệ tiêu hóa, chúng sẽ được vận chuyển lên máu, kết hợp với một loại kháng thể nằm sẵn trên bề mặt tế bào bạch cầu.

Thực phẩm hay gây dị ứng là sữa bò, trứng, lạc, vừng, đậu nành, lúa mỳ, hạt quả cứng, kiwi, táo, cà rốt, cá, nghêu, sò, tôm, cua, bia, rượu, nước ngọt…

Sự kết hợp này làm vỡ tế bào bạch cầu và phóng thích các hóa chất trung gian histamin và gây ra dị ứng.

Mỗi độ tuổi hay bị dị ứng với một loại thức ăn nhất định, có thể kéo dài nhưng cũng có thể khỏi ở một độ tuổi nào đó:

–        Dị ứng có thể xảy ra với trẻ từ 1 – 7 tuổi với hạt cứng, 6 – 36 tháng tuổi với hạt mè, tuổi trưởng thành với nghêu sò, tôm, cua, cá và dai dẳng.

–        Trong khi đó, trẻ em 6 – 24 tháng tuổi thường bị dị ứng lòng trắng trứng gà, sữa bò, lúa mỳ, đậu nành.

–        Dị ứng thức ăn còn lưu hành theo từng địa phương. Nếu dị ứng trứng gà, sữa bò gặp hầu hết trên thế giới, thì dị ứng mù tạt hay gặp ở Pháp, hạt vừng lại thường gặp ở Israel, dị ứng cá hay gặp ở các nước ăn nhiều cá ngừ trong đó có nước ta.

–        Dị ứng ở người lớn thường là do hải sản, bia, rượu, nước uống có gas….

2. Triệu chứng

–        Mẩn ngứa (mặt, cổ, chân, tay)  nổi phồng như muỗi đốt, thành từng đám màu đỏ.

–        Ngứa và sưng vùng quanh môi, miệng.

–        Người bứt rứt, khó chịu.

–        Đau bụng, nôn.

–        Đi lỏng, phân có lẫn máu…

3. Nguyên nhân gây dị ứng thực phẩm

–        Do protein và các phân tử không thay đổi khi đi vào tuần hoàn.

–        Do hệ miễn dịch tại ruột và tính miễn dịch của niêm mạc ruột.

–        Do một số chất gây tăng tính thấm của niêm mạc ruột: rượu, aspirin, nhiễm virut, ký sinh trùng, nấm.

–        Ngoài ra dị ứng thức ăn còn do di truyền, do nhiễm siêu vi, tổn thương niêm mạc ruột…

Nguyên nhân gây dị ứng do protein và các phân tử không thay đổi khi đi vào tuần hoàn 

4. Những người dễ bị ứng thực phẩm

–        Tất cả mọi người: già, trẻ, lớn, bé.

–        Những người có cơ địa dị ứng: viêm da dị ứng, viêm mũi dị ứng, hen phế quản…

5. Những loại thực phẩm dễ gây dị ứng

Đối với người lớn

–        Các loại cá (đặc biệt là cá nóc).

–        Các loại hải sản: tôm, cua, sò, ốc…

–        Mắm tôm, tép, thịt chó.

–        Đậu phộng, quả óc chó, trứng.

–        Các loại hạt: hướng dương, hạt bí…

Đối với trẻ em

–        Trứng.

–        Sữa.

–        Bánh kẹo (nhiều màu sắc).

–        Đậu phộng, đậu nành, lúa mì, quả óc chó…

Dị ứng thực phẩm xảy ra khi nào?

–        Khi chạm vào thực phẩm.

–        Khi hít phải thực phẩm.

–        Sau khi ăn vài phút.

–        Sau khi ăn vài giờ…

Khi bị dị ứng thực phẩm phải làm gì?

–        Đắp nước lạnh lên chỗ ban mọc.

–        Nghỉ ngơi.

–        Mặc quần áo rộng, thoáng.

–        Không nên tắm.

–        Không lau người bằng nước nóng (nhiệt độ cao làm cho tình trạng dị ứng nặng thêm).

–        Hạn chế dùng các thức ăn nguội lạnh (dễ gây tổn thương tỳ vị và hàn thấp).

–        Dùng thuốc chống dị ứng theo hướng dẫn của bác sĩ…

Lưu ý: nếu các triệu chứng ngày càng trầm trọng hơn, cần đi khám để tránh nhầm lẫn dị ứng thức ăn với các bệnh nguy hiểm khác.

6. Biện pháp phòng ngừa dị ứng thực phẩm

–        Cần có kiến thức về thực phẩm gây dị ứng và biểu hiện của dị ứng thực phẩm.

–        Tránh sử dụng những thực phẩm, các sản phẩm có nguyên liệu làm từ thực phẩm mà bản thân đã bị dị ứng.

–        Nhận biết sớm các triệu chứng khi bị dị ứng: ngứa, sưng đỏ, đi lỏng..

–        Ghi nhớ các triệu chứng dị ứng thực phẩm trên da, hệ tiêu hóa và hệ hô hấp (để nhận biết khi bị tái dị ứng và phòng tránh).

–        Tránh tiếp xúc với các món ăn dễ gây dị ứng.

–        Khi phản ứng dị ứng thực phẩm có chiều hướng nặng lên, cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Lưu ý: đối với trẻ em, khi nghi ngờ trẻ bị dị ứng thực phẩm: nổi mề đay toàn thân, khó thở… phải đưa trẻ đến ngay bệnh viện để cấp cứu. 

7. Hỏi đáp

Câu hỏi: Mẹ bị dị ứng thức ăn, cho bé bú có sao không?

Tôi ăn tôm và bị nổi mẩn, ngứa ở tay, chân. Tôi lo quá, không biết con tôi bú sữa rồi có bị dị ứng không? 

Trả lời:

Theo chị mô tả thì chị bị dị ứng thức ăn là tôm, có thể trước đó chị chưa từng ăn hoặc do chị đã ăn quá nhiều. Biểu hiện dị ứng không lây cho người khác do cơ thể mỗi người có những phản ứng khác nhau đối với các dị nguyên. Hiện nay, vẫn chưa có kết luận rõ ràng là dị ứng có di truyền hay không nhưng người ta thấy bệnh có tính gia đình.

            Do đó, nếu mẹ bị dị ứng thì bé cũng có thể bị dị ứng với các loại thức ăn mà người mẹ đang dùng.Chị cần chú ý chế độ ăn uống, nếu ăn phải bất kỳ loại thức ăn nào gây dị ứng, thì protein lạ đó sẽ qua sữa xâm nhập vào bé và có thể gây dị ứng cho bé.

            Những món mà mẹ bị dị ứng thì cần tránh, nhất là các loại thức ăn thường gây dị ứng như trứng, bò, gà và đặc biệt là các loại hải sản. 

Dấu hiệu dị ứng thường xảy ra sau khi mẹ cho bé bú vài phút đến vài giờ đồng hồ:

          – Bé bứt rứt, khó chịu, quấy khóc do ngứa.

          – Bị nôn ói, nổi ban rải rác.

          – Có thể bị tiêu chảy.

          – Bé hắt hơi, chảy nước mũi, ho.

         Cách phòng ngừa dị ứng thức ăn tốt nhất ở bé là cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu. Các kháng thể của mẹ truyền cho bé qua sữa mẹ sẽ giúp bé tránh được tình trạng dị ứng.

Câu hỏi: Làm gì khi bị dị ứng do rượu bia?

Trả lời:

         Dị ứng là hiện tượng cơ thể phản ứng lại với một số tác nhân thâm nhập vào cơ thể nhưng không được tiếp nhận. Có nhiều nguyên nhân gây dị ứng, dị ứng do rượu bia là một trong những trường hợp thường gặp, gây khó chịu và phiền toái cho bệnh nhân trong cuộc sống.

         Bệnh nhân dị ứng với các loại thức uống có chứa cồn như rượu, bia… thường nổi mẩn đỏ và ngứa ngáy toàn thân sau khi uống các loại thức uống này. Tùy vào hàm lượng cồn trong máu mà triệu chứng dị ứng có thể nặng hơn, như sau:

         – Bệnh nhân sốt cao, ngứa ngáy dữ dội

         – Buồn nôn, thậm chí nôn mửa

          – Các vết mẩn đỏ sẫm màu hơn và có kích thước to hơn, lan rộng trên các vùng da toàn thân

         – Bệnh nhân có thể cảm thấy khó thở…

         Nếu bệnh nhân có nhiều triệu chứng trầm trọng, nên đưa đi cấp cứu tại các cơ sở y tế hoặc bệnh viện.        

  Nếu các triệu chứng đơn giản có thể cho bệnh nhân uống thuốc trị dị ứng, nghỉ ngơi và tuyệt đối không gãi các mẩn đỏ. 

          Để tránh bị dị ứng, bệnh nhân nên kiêng các thức uống có chứa cồn.