Giãn tĩnh mạch tinh hoàn

1. Khái niệm

Giãn tĩnh mạch thừng tinh là sự giãn và xoắn bất thường của tĩnh mạch tinh đoạn đi trong thừng tinh. Các tĩnh mạch trong tinh hoàn, cũng như tĩnh mạch ở chân, có những valve giúp đỡ cho máu đi về tim, nếu những valve này không hoạt động hoặc bị suy yếu thì dòng máu sẽ chảy ngược vào trong các tĩnh mạch.

Theo Tổ  chức y tế thế giới, giãn tĩnh mạch thừng tinh gặp ở 11,7% người đàn ông có tinh dịch đồ bình thường. Nhưng có khoảng 40% vô sinh nam có nguyên nhân là giãn tĩnh mạch thừng tinh. Do đó giãn tĩnh mạch thừng tinh là nguyên nhân thường gặp nhất ở vô sinh nam và có thể điều trị được bằng phẫu thuật.
2. Triệu chứng

Giãn tĩnh mạch tinh làm ứ đọng máu ở trong hệ tĩnh mạch xung quanh tinh hoàn làm cho nhiệt độ tăng lên khoảng 2-3 độ C quanh tinh hoàn gây ảnh hưởng cho tinh hoàn và chức năng của nó.  Từ đó gây ra các triệu chứng sau :

–        Đau tức âm ỉ vùng tinh hoàn bị bệnh. Đau không nhiều nhưng tạo cảm giác nóng rát tưng tức gây khó chịu cho người bệnh.

–        Bìu bên bị bệnh ngày càng to lên, các tĩnh mạch tinh giãn to tạo thành các bíu quấn lấy nhau gọi là hình ảnh “túi giun”

–        Khi sờ vào thấy ” túi giun” nổi gợn dưới tay.

–        Bìu giãn to do máu ứ đọng trong tĩnh mạch tinh thì khi sờ vào lại thấy tinh hoàn bị teo nhỏ.

3. Biến chứng/Nguy cơ

Teo tinh hoàn:

Có cảm giác nhỏ và mềm hơn, do các van không hoạt động tốt nên máu không dồn vào các tĩnh mạch, kết quả là tăng áp lực ở các tĩnh mạch và bị nhiễm độc tố của máu ứ đọng.

Vô sinh:

Không rõ vì sao giãn tĩnh mạch tinh hoàn lại ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, có thể do các tĩnh mạch tinh hoàn làm cho máu ở các động mạch tinh hoàn mát, giúp duy trì nhiệt độ thích hợp cho sản xuất tinh trùng. Khi dòng máu tĩnh mạch bị nghẽn tắc thì sự cố giãn tĩnh mạch có thể làm cho nhiệt độ tăng và ảnh hưởng đến sự tạo thành cũng như sự di chuyển của tinh trùng. 

Giãn tĩnh mạch thừng tinh làm gia tăng nhiệt độ ở bìu, điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất của tinh trùng, cũng như độ di động và/hoặc hình dạng của tinh trùng. Nó cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng của tinh trùng. Tuy nhiên cho đến thời điểm hiện tại cơ chế gây vô sinh của giãn tĩnh mạch thừng tinh vẫn chưa được biết rõ.

4. Chẩn đoán

Bác sĩ  sẽ thực hiện thăm khám lâm sàng để đánh giá  mức độ giãn. Khi khám bệnh nhân sẽ đứng trong một phòng ấm vài phút. Trường hợp điển hình sẽ nhìn thấy tĩnh mạc tinh rất to và ngoằn ngèo phía trên tinh hoàn, sờ có cảm giác như búi giun. Trong những trường hợp giãn nhẹ thì cần khám cẩn thận và làm nghiệm pháp Valsava mới phát hiện được. (Nghiệm pháp Valsava sẽ làm tĩnh mạch thừng tinh to lên và hiện rõ dưới da).

5. Điều trị

Không phải tất cả bệnh nhân có giãn tĩnh mạch thừng tinh đều cần phải phẫu thuật. 

Nếu đau, hay nếu tĩnh mạch giãn xấu hay nếu cả 2 bạn tình cảm thấy xấu, có thể được phẫu thuật hay các phương pháp khác để làm giảm bớt giãn tĩnh mạch thừng tinh.

Chờ đợi theo dõi.

Nếu bạn không đau, bạn và bạn tình không cảm thấy khó chịu thì có thể theo

dõi  trong 1 thời gian. 

Nếu tĩnh mạch thừng tinh không giãn to hơn và không gây khó chịu thì không cần điều trị. 
 
Phẫu thuật (cột tĩnh mạch thừng tinh giãn)

Bác sĩ có thể đề nghị  phẫu thuật (cột tĩnh mạch thừng tinh giãn) để cột các tĩnh mạch giãn chung quanh tinh hoàn. 

–        Thời gian phẫu thuật chỉ từ 30-60 phút.

–        Vô cảm để có thể gây mê hay gây tê.

–        Đường mổ ở vùng bẹn hay bụng dưới. Tĩnh mạch sau đó được cắt và cột.

–        Sau mổ, thời gian hồi phục là 2-3 giờ.

Cần phải có người thân đi theo, nếu muốn xuất viện ngay vì tác dụng của thuốc mê hay thuốc tê vẫn còn.

Các phương pháp khác

–        Trong phòng mổ, bác sĩ có thể đề nghị bệnh nhân thực hiện kẹp hay làm tắt các tĩnh mạch giãn.

–        Dũng cần gây mê hay gây tê và rạch 1 đường nhỏ ở vùng bẹn hay bụng dưới.

–        Sử dụng 1 dụng cụ đặc biệt dùng trong phẫu thuật nội soi để kẹp tĩnh mạch.

–        Cách khác, dùng thuốc để chích vào tĩnh mạch và làm tắc các tĩnh mạch.

Các biến chứng có thể gặp

–        Chảy máu

–        Nhiễm trùng 

–         Tràn dịch màng tinh: bìu sưng to và ứ dịch

–        Tái phát

–        Tổn thương động mạch thừng tinh, gây teo tinh hoàn.

6. Sau điều trị
 
Cần khoảng 5-7 ngày để bạn có thể trở lại với công việc hàng ngày (thí dụ như thể thao).

–        Bạn có thể tắm sau 24 giờ, tuy nhiên không nên ngâm trong bồn tắm trong vòng 5 ngày.

–        Có thể đi làm sau 48 giờ.

–        Có thể đau vừa, sưng vừa bìu và có thể rỉ dịch trong đường mổ. Nếu rỉ dịch dùng gạc vô trùng để băng lại.

–        Tránh hoạt động mạnh trong vòng 48 giờ sau phẫu thuật bao gồm: nâng vác nặng  và hoạt động tình dục. Sau 48 giờ bạn có thể tiếp tục các hoạt động bình thường  nếu không thấy khó chịu, kể cả hoạt động tình dục.

–        Bạn cứ tiếp tục chế độ ăn thường ngày.

–        Có thể dùng thuốc giảm đau. Dùng liên tục 48h và sau đó nếu thấy đau khó chịu  thì có thể tiếp tục sử dụng.

–        Tái khám sau mỗi 2 tuần để đánh giá vết mổ có lành tốt hay không.

–        Phân tích nhiều mẫu tinh dịch sau khi phẫu thuật. Mẫu đầu tiên số lượng tinh trùng không tăng, nhưng sau đó số lượng tăng dần.

Liên hệ với bác sĩ điều trị ngay nếu: Đau kéo dài sau mổ và không giảm khi dùng thuốc.

–        Đen và xanh chung quanh vết mổ, chảy máu vết mổ.

–        Có mùi hồi.

–        Bìu sưng to.

–        Sốt cao 380C hay và có kèm lạnh run.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh không những ảnh hưởng đến sinh hoạt do đau, khó chịu khi vận động mà còn có thể gây vô sinh, ảnh hưởng ảnh phúc gia đình. Do vậy nếu phát hiện thấy có những bất thường vùng bìu nên đi khám để phát hiện kịp thời bệnh lý giãn tĩnh mạch thừng tinh để được xử trí. Trường hợp vô sinh nam giới việc phát hiện và xử trí giãn tĩnh mạch thừng tinh sớm cũng góp phần tích cực điều trị bệnh.

7. Câu hỏi tham khảo

Câu 1: Phẫu thuật giãn tĩnh mạch thừng tinh có hiệu quả hay không?

Có thể  là không. Nhiều năm qua chúng ta thường nghĩ rằng, nếu phẫu thuật những bệnh nhân giãn tĩnh mạch thừng tinh có thể làm tăng khả năng có thai tự nhiên, nhưng theo  các nghiên cứu mới nhất cho thấy không có bằng chứng nào làm hỗ trợ ý kiến trên.

Câu 2: Không phải tất cả bệnh nhân có giãn tĩnh mạch thừng tinh đều cần được phẫu thuật.

Thường chỉ phẫu thuật đối với các trường hợp điển hình (độ III) kèm theo có đau, tức bìu kéo dài. Tuy nhiên cũng có một số nghiên cứu thấy phẫu thuật giúp 30% các cặp vợ chồng có thai tự nhiên sau điều trị.

Câu 3: Phẫu thuật được thực hiện như thế nào?

Xu hướng hiện nay bác sĩ sẽ thực hiện phẫu thuật vi phẫu (dùng kính phóng đại để nhận biết động mạch, tĩnh mạch, hệ bạch mạch…) để cột các tĩnh mạch giãn.

Phẫu thuật có thể thực hiện với gây tê hay gây mê. Thông thường bệnh nhân nằm lại trong bệnh viện một hoặc hai ngày sau phẫu thuật. Tránh hoạt động mạnh trong vòng 48 giờ sau phẫu thuật, sau đó có thể tiếp tục hoạt động bình thường.

Một phương pháp phẫu thuật điều trị khác nữa là thuyên tắc tĩnh mạch. Các bác sĩ sẽ tiêm vào các tĩnh mạch giãn ở vùng bẹn bìu, chụp hình hệ tĩnh mạch tinh, sau đó bơm chất tạo xơ vào các tĩnh mạch giãn. Tỷ lệ tái phát của phương pháp này khá cao 10-15%.

Câu 4: Nguy cơ sau phẫu thuật là gì?

Các nguy cơ có thể xảy ra trong và sau khi mổ bao gồm :

–        Tràn dịch  màng tinh : bìu sưng to và ứ dịch.

–        Tổn thương động mạch thừng tinh gây teo tinh hoàn.

–        Tái phát.

–        Nhiễm trùng.

(Tuy nhiên những nguy cơ này khá là hiếm gặp)

Câu 5: Thắc mắc về chi phí phẫu thuật giãn tĩnh mạch thừng tinh?

Tôi đã mổ giãn tĩnh mạch tinh tại Bệnh viện Việt Đức, trước khi đi khám và mổ tôi cũng băn khoăn giống bạn. Nếu bạn vẫn chưa mổ tôi xin tư vấn cho bạn như sau: Mổ giãn tĩnh mạch tinh ở BV Việt Đức vẫn được thanh toán bảo hiểm. Nếu bạn đăng ký khám bảo hiểm ở tuyến dưới thì phải làm thủ tục chuyển viện lên Việt Đức.

Riêng Khoa điều trị theo yêu cầu chỉ được thanh toán bảo hiểm đối với bệnh nhân mổ. Khám ở Trung tâm nam học bệnh nhân rất đông, 1 tuần chỉ hội chẩn mổ 1 lần vào chiều thứ 5. Khám theo yêu cầu thì bạn sẽ được mổ nhanh và được quyền lựa chọn bác sỹ mổ cho mình. Phương pháp mổ ở BV Việt Đức vẫn là mổ vi phẫu phương pháp ưu việt nhất hiện nay. Nếu bạn mổ và có giấy chuyển viện của bệnh viện tuyến dưới thì được thanh toán theo quy định. Nếu bạn không có giấy chuyển viện thì chỉ cần xuất trình thẻ bảo hiểm thì sẽ được thanh toán 30%.

Thông tin tham khảo: 
Chi phí mổ theo giá tham khảo của bệnh viện là 2.300.000 đồng, ngoài ra còn thêm chi phí thuốc điều trị, vật tư… riêng chi phí tiền giường nằm ở khoa điều trị theo yêu cầu khá đắt khoảng 250.000 đến 750.000 đồng 1 ngày(Riêng chi phí tiền giường nằm ở khoa theo yêu cầu không được thanh toán bảo hiểm). Nếu bạn mổ ở khoa điều trị theo yêu cầu và bạn có bảo hiểm bệnh viện sẽ thu tạm ứng viện phí 7 triệu, không có bảo hiểm tạm ứng 10 triệu. Nói như vậy có thể bạn sẽ hiểu được là: Bệnh viện bao giờ cũng sẽ thu quá số tiền viện phí thực tế, sau khi ra viện thì bệnh viện sẽ hoàn lại số tiền thừa. Cụ thể bạn sẽ phải chi phí bao nhiêu tiền cho 1 ca mổ thì không thể hạch toán trước được vì sẽ còn phụ thuộc những thuốc điều trị bạn sau mổ. Chẳng hạn như khi mổ bạn có những biến chứng hoặc bạn mắc thêm 1 số bệnh khác…? thì trong thời gian điều trị bác sỹ sẽ kết hợp điều trị thì chi phí sẽ phát sinh thêm.

Tóm lại, chi phí cho một ca mổ giãn tĩnh mạch tinh ở khoa điều trị theo yêu cầu của Việt Đức đối với bệnh nhân có bảo hiểm đúng tuyến tổng chi phí dưới 7 triệu(Khoảng 4 – 6 triệu), không có bảo hiểm dưới 10 triệu(Khoảng 7 đến 8 triệu). Nếu mổ thông thường trong bệnh viện không phải mổ theo yêu cầu thì chi phí thấp hơn vì không phải chịu chi phí tiền giường nằm, và dù bạn có bảo hiểm hay không đều phải nộp tạm ứng viện phí 5 triệu, nhưng sẽ không được quyền chọn bác sỹ mổ. Sau mổ 2 ngày sẽ được xuất viện. Sau khi ra viện bác sỹ sẽ kê đơn cho bạn mua thuốc tự túc khoảng 1 triệu đồng.