Kiến thức chung về cấu tạo xương và chức năng hệ cơ xương

1. Xương có 3 loại tế bào cơ bản: Nguyên bào xương dùng để tái tạo xương mới hoặc giúp sửa chữa các thương tổn của xương; Tế bào xương dùng để lấy thức ăn từ mạch máu nuôi xương & thải chất bã từ xương ra mạch máu; Tế bào hủy xương có chức năng chỉnh hình cho xương. Các tế bào hủy xương rất linh động ở trẻ nhỏ tuổi mà có rất nhiều sự chỉnh sữa, tổ chức lại xương. Chúng cũng đóng vai trò trong quá trình hàn gắn xương bị gãy.

            Các nguyên liệu cấu tạo nên xương bao gồm calcium, phospho, natri, khoáng chất khác và sợi collagen. Calcium rất cần thiết để cho xương rắn chắc để có thể nâng đỡ được cơ thể. Xương cũng là nơi tích trữ calcium để phóng thích vào dòng máu đến những nơi cần đến. Một lượng lớn vitamin và khoáng chất từ thức ăn, đặc biệt là calcium & vitamin D, ảnh hưởng trực tiếp đến khối lượng xương và lượng dự trữ calium trong xương.

            Xương có phần cốt lõi bên trong xương, gọi là tủy xương, chứa rất nhiều các tế bào gốc sản xuất ra hồng cầu và tiểu cầu cho máu.

            Xương có hai loại là phần xương rắn chắc & phần xương xốp. Xương rắn chắc cứng, bao bọc bên ngoài xương, trông nó giống như cái ngà voi & rất rắc chắc. Xương được bao bọc bởi màng xương. Trên bề mặt xương rắn chắc này thường có những khe rãnh chạy dọc theo chiều dài xương để tạo ra những chổ trú ẩn cho dây thần kinh & mạch máu. Xương xốp trông giống như tổ ong hoặc các loại xốp bọt biển, cấu trúc này nằm bên trong xương. Lấp đầy các hang hốc trong xương xốp là tủy xương, tủy xương thường có màu đỏ (chứa nhiều tế bào máu) ở gần các đầu xương & có màu vàng (chứa nhiều mỡ) ở phần thân xương.

            Xương được gắn nối với các xương khác theo chiều dài bởi các hệ thống dây chằng. Sụn là một lớp giống như cao su có tính đàn hồi chêm giữa các đầu xương trong các khớp để tránh ma sát và giảm chấn động mỗi khi các đầu xương chuyển động va chạm vào nhau.

2. Cấu tạo cơ & chức năng của cơ:

            Xương không thể hoạt động một mình mà phải cần sự hỗ trợ của cơ & khớp. Cơ dùng để kéo đẩy các khớp để thực hiện ra các cử động. Cơ thể người có khoảng 650 cơ, chiếm 1/2 trọng lượng cơ thể. Cơ đính vào xương bởi gân cơ, mọi hoạt động co cơ đều dẫn đến động tác gập khớp, hoặc duổi khớp tùy theo vị trí tương đối của cơ đối với bề mặt khớp

Ở cơ thể người có 3 nhóm cơ chính sau:

            Nhóm cơ vân: Các cơ này gắn đính vào xương, hầu hết ở chân, tay, bụng, ngực, cổ & mặt. Nhóm cơ này có chức năng giữ các xương lại với nhau, tạo nên hình dáng cơ thể & tạo ra các cử động thường nhật theo chủ ý. Một khi nhóm cơ này hoạt động nhanh & nặng, chúng cần thời gian để thư giãn sau đó.

            Nhóm cơ trơn: Cũng có cấu trúc từ sợi cơ, tuy nhiên nhìn trơn láng dưới kính hiển vi & không có vân cơ. Cơ trơn hoạt động không theo chủ ý chúng ta điều khiển. Cơ trơn hoạt động suốt ngày đêm không ngơi nghỉ. Các cơ này có hình dạng giống như một vòng thắt, cho nên có thể gọi là cơ vòng.

            Cơ tim: Chỉ tìm thấy ở cấu trúc của tim. Cơ tim cũng có thành phần cơ bản là các sợi cơ. Tuy nhiên, cơ tim có hoạt động rất đặc biệt khác hẳn các nhóm cơ vân & cơ trơn. Cơ tim hoạt động rất nhịp nhàng & tự nhiên không theo chủ ý điều khiển tống máu một cách đều đặn với công suất không đổi để tống máu đến nuôi tất cả các bộ phận trong cơ thể.

            Hoạt động của cơ được điều khiển bằng não bộ & hệ thống dây thần kinh. Các cơ hoạt động tự nhiên được điều khiển bằng những cấu trúc nằm sâu bên trong não bộ & phần trên của cột sống, gọi là hệ thần kinh thực vật. Các cơ hoạt động có chủ đích được kiểm soát bởi vùng thần kinh vận động nẳm ở vỏ não & tiểu não.

            Một khi Bạn muốn vận động, vùng thần kinh vận động ở vỏ não gởi các tín hiệu thần kinh xuống cột sống & các dây thần kinh ngoại biên làm cho cơ co giãn. Vùng điều khiển vận động trên vỏ não trái điều khiển các hoạt động ở nửa thân bên phải & ngược lại.

3. Cấu tạo khớp và chức năng của khớp

            Các khớp giúp cho cơ thể có thể vận động theo nhiều cách khác nhau. Một số khớp hoạt động giống như một cái bản lề chỉ cho phép các hoạt động gấp & mở (ví dụ khớp cùi chỏ & khớp gối), một số khớp khác cho các hoạt động phức tạp hơn như khớpkhớp hông, các khớp cột sống cho phép thực hiện các động tác phức tạp hơn như hướng ra trước, ra sau, sang hai bên & xoay tròn. vai,

            Nếu phân loại theo hoạt động thì có hai loại khớp. Nhóm khớp có khả năng di chuyển & nhóm khớp không thể di chuyển. Các khớp ở hộp sọ là tiêu biểu cho nhóm khớp không thể di chuyển khi trưởng thành, các khớp hộp sọ có chức năng nối liền các mảnh xương sọ để tạo ra hộp sọ có hình cầu & có thể thay đổi chút ít thể tích trong hộp sọ khi chúng xếp lại để chui qua tử cung mẹ khi chào đời. Nhóm khớp có thể di chuyển theo nhiều hướng như các khớp ở tay, chân, vai, háng & cột sống.

            Mỗi lúc Bạn muốn chạy thật nhanh do đang trễ giờ học, hoặc những lúc Bạn muốn nhanh hơn đối thủ trong khi chơi thể thao, … Bạn phải dùng đến hệ thống cơ- xương & khớp của cơ thể. Nếu không có các thành phần này, Bạn không thể vận động được ngay cả những hành động nhỏ nhất như việc … ăn uống chẳng hạn.

            Hình dáng của con người được xây dựng cơ bản bởi hệ thống xương.Ngay cả hình dạng của đầu cho đến hình dạng của ngón chân đều được tạc tạo cơ bản từ xương sọ & xương ngón chân. Xương còn có chức năng bảo vệ các thành phần quan trọng bên trong như hộp sọ thì bảo vệ não bộ, cột sống bảo vệ tủy sống, lồng ngực được xây dựng từ các xương sườn, xương ức & cột sống bảo vệ tim, gan, lách, tụy & phổi. Xương chậu tạo nên vùng hố chậu bào vệ các cơ quan sinh dục & bàng quang, trực tràng. Mặc dù xương rất nhẹ, nhưng cấu trúc của chúng rất cứng chắc để có thể nâng đỡ toàn bộ trọng lượng cơ thể.

            Khớp là nơi hai đầu xương khác nhau gặp nhau. Khớp làm cho hệ thống xương linh hoạt hơn & có nhiều động tác đa dạng hơn. Ở mỗi khớp, hai đầu xương được nối với nhau bằng hệ thống dây chằng. Cơ cũng rất cần thiết cho quá trình vận động. Cơ là những thớ thịt co giãn làm xương vận động theo. Phối hợp với nhau, cơ xương & khớp, cũng không quên kể đến các gân cơ, dây chằng & các sụn khớp, tạo ra những hoạt động cơ bản cũng như các hoạt động phức tạp, mang tính khéo léo hàng ngày.