Mụn trứng cá

I. Nguyên nhân:

Mụn là kết quả của nhiều yếu tố tác động lẫn nhau gây nên. Theo nhiều nghiên cứu thì mụn chịu tác động của hai yếu tố chính: nội tiết tố (hormone) và các vi khuẩn sống ở nang lông (vi khuẩn P. ance).

Bình thường, vi khuẩn P. ance không gây hại. Tuy nhiên, khi có quá nhiều chất nhờn và lỗ chân lông bị bít kín sẽ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn này sinh sôi nảy nở, gây viêm nhiễm dẫn đến hình thành mụn mủ và nặng hơn là mụn bọc.

Vào tuổi dậy thì, các hormone sinh dục tăng cao khiến tuyến bã (tuyến nhờn) hoạt động mạnh. Khi có nhiều bã nhờn được tiết ra, miệng tuyến bã có thể bị tắc nghẽn dẫn đến hình thành mụn. Không chỉ ở tuổi dậy thì mà trước chu kì kinh nguyệt, lượng hormone bị xáo trộn nên chị em cũng dễ bị mụn. Ngoài ra, một vài năm trước mãn kinh, một số chị ở tuổi tứ tuần, ngũ tuần có thể bị mụn lại do lượng hormone thay đổi bất thường.

Những nguyên nhân chính gây ra mụn

Mụn không xuất hiện chỉ vì một nguyên nhân riêng rẽ nào. Như trên đã nói, hai tác nhân chính gây nên mụn là nội tiết tố (hormone) và vi khuẩn ở nang lông (P. ance). Tuy nhiên trên thực tế, có hàng chục yếu tố khác nhau làm ảnh hưởng đến nội tiết tố trong cơ thể.

Thường chỉ bị mụn nếu chịu ảnh hưởng từ ít nhất là 4 trong số các nguyên nhân được liệt kê dưới đây:

           Sự mất quân bình hormone (hooc-môn) khiến cơ thể sản xuất quá nhiều chất dầu, gây tắc nghẽn tại lỗ chân lông.

           Sự tích tụ độc tố trong cơ thể: Khi ruột và gan không thể lọc hết chất độc đến từ thực phẩm, lượng chất độc dư ra sẽ được bài tiết qua phổi và da.

           Thiếu chất dinh dưỡng: Có liên quan chặt chẽ đến sự tích tụ độc tố. Các thực phẩm gây hại cho sức khỏe không chỉ khiến ruột và gan bị tắc nghẽn mà còn gây thiếu hụt vitamin và khoáng chất, làm giảm mức độ hấp thụ năng lượng cũng như ảnh hưởng đến sức đề kháng của cơ thể.

           Stress: Một số bác sĩ có thể không đồng tình với quan điểm stress gây ra mụn. Nếu chỉ đề cập đến một yếu tố stress thôi thì họ đúng, nhưng những căng thẳng kéo dài có thể làm ảnh hưởng đến sự cân bằng hormone dẫn đến mụn.

          Thiếu ngủ: Cũng làm mất quân bình hormone. Một giấc ngủ sâu là rất cần thiết để toàn bộ cơ thể nghỉ ngơi, đồng thời là giai đoạn để cơ thể giải độc, rất cần thiết cho sức khỏe.

          Di truyền: Đây là yếu tố không thể thay đổi được. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng nếu chỉ riêng yếu tố di truyền thôi thì chưa đủ để gây nên mụn mà cũng cần sự tác động của các yếu tố khác nữa.

II. Điều trị và ngăn ngừa mụn trứng cá:

Hiện chưa có phương pháp nào giúp phòng mụn trứng cá hoàn toàn. Do vậy, giúp phòng ngừa và điều trị hiệu quả mụn trứng cá cũng như ngăn ngừa mụn mọc thêm, các bác sĩ chuyên khoa da liễu đưa ra phác đồ khuyến cáo chung:

– Chăm sóc da đều đặn mỗi ngày, rửa mặt nhẹ nhàng, rửa sạch mặt trước khi đi ngủ, ngay khi ra đường về không chà xát da quá mạnh và quá thường xuyên, tôn trọng cấu trúc da. Không tự ý cạy, nặn mụn.

– Tránh làm việc gây đổ mồ hôi quá nhiều. Tắm và lau sạch cơ thể sau khi ra nhiều mồ hôi.

– Trường hợp mụn mủ có thể bôi chế phẩm chứa kháng sinh, kháng khuẩn (khi dùng kháng sinh đường uống phải theo chỉ dẫn của bác sĩ), hoặc một số chế phẩm giúp giảm sừng hóa, tan nhân mụn.

– Không thoa các loại mỹ phẩm lên da, nhất là dạng crème (kem), dạng dầu…

– Không dùng corticoide.

– Kết hợp uống các thảo dược có tác dụng từ từ giúp tái lập cân bằng sinh lý da, tăng hiệu quả điều trị mụn trứng cá của các thuốc tác dụng tại chỗ. Từ đó tạo tác dụng hiệp đồng giúp mụn trứng cá nhanh khỏi hơn đồng thời giảm nguy cơ mụn mọc thêm và tái phát.

– Đảm bảo chế độ ăn uống, sinh hoạt điều độ, hạn chế stress. Giảm bớt căng thẳng tinh thần trong cuộc sống.

– Kiêng ăn các thức ăn ngọt – béo như chè, bánh ngọt, chocolate, xoài, sầu riêng…

– Tránh để táo bón.

Trường hợp viêm da nặng, người bệnh nên đến bệnh viện, phòng khám chuyên khoa da liễu để khám và điều trị.

III. Chế độ dinh dưỡng phòng chống mụn:

1. Các loại thực phẩm tốt cho da mụn:

1.1 Acid béo: Các acid béo như: omega-3, omega-6 và omega-9 là những acid thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát nồng độ androgen, ngăn ngừa sự dư thừa bã nhờn ở lỗ chân lông và tuyến nang lông, giúp giảm thiểu nguyên nhân gây ra mụn. Chế độ ăn uống của chúng ta thường có khuynh hướng giàu acid béo omega-6, tuy nhiên, quá nhiều omega-6 lại có hại cho cơ thể, vì vậy cần tăng cường acid béo omega-3 và omega-9.

Những acid này có thể tìm thấy trong các loại cá biển, dầu mè, dầu nành, dầu ô-liu, trứng, sữa…

1.2. Vitamin và khoáng chất:

Bên cạnh những acid béo cần thiết, vitamin và khoáng chất cũng đóng vai trò quan trọng trong chế độ ăn uống đối với da bị mụn.

– Vitamin A được xem là chất quan trọng nhất trong việc trị mụn ở những người thiếu hụt vi chất này, đồng thời cũng đóng vai trò khá lớn trong việc giảm quá trình sản xuất bã nhờn trên da.

Thực phẩm giàu vitamin A: Gan, cá thu, cá trích, cá anchovy, những loại hoa quả có màu vàng và rau có lá xanh sẫm, cà rốt, rau bina, xà lách, nước cam…

-Vitamin E giúp cho da được mịn màng và khỏe mạnh. Những thực phẩm giàu vitamin này là đậu tương, giá đỗ, vừng, lạc, mầm lúa mạch, hạt hướng dương.

– Vitamin B là một vi chất chống ôxy hóa, có thể cải thiện sự lưu thông trong máu, giúp da được thông thoáng. Sự thiếu hụt vitamin B2, vitamin B3 và vitamin B6 được biết tới như nguyên nhân làm mụn trầm trọng thêm và vitamin B5 thì lại giúp giảm mụn một cách gián tiếp, do làm giảm căng thẳng.

Những thực phẩm giàu vitamin B như rau xanh (đặc biệt là rau chân vịt), cá, ngũ cốc.

– Vitamin C là một vi chất chống oxy hóa khác, có những chức năng cải thiện và phục hồi những hư tổn trong mô và biểu bì. Những thực phẩm giàu vitamin C các loại ớt, rau cải, tỏi, hẹ, rau cần, rau muống..các loại quả táo tươi, bưởi, cam, quít…

– Vitamin P có thể giúp ngăn ngừa mụn, thông qua những tác dụng chống khuẩn. Thực phẩm chứa nhiều vitaminP là cà tím.

– Kẽm là một vi khoáng có thể giúp chữa lành vết thương và phục hồi mô nhanh chóng. Sự thiếu hụt kẽm có thể làm gia tăng quá trình sản xuất androgen, làm da nhờn hơn và gây mụn. Thức ăn chứa nhiều kẽm là sò, ngao, củ cải…

– Crôm là một vi khoáng có khả năng kiểm soát lượng đường trong máu. Chứng thèm ăn ngọt thường có liên quan đến việc thiếu hụt crôm, do đó sẽ có nhiều tác hại lên da. Những người bị nhiều mụn thường có lượng đường trong máu không ổn định. Đồng thời, crôm còn giúp giảm tỉ lệ nhiễm trùng trên da, giúp điều trị mụn dễ dàng hơn.

Thực phẩm chứa nhiều crôm: Gan bê và các loại gia cầm, gia vị, ngũ cốc các loại chưa qua tinh chế và cải xoong. Hãy ăn những thực phẩm chứa nhiều crôm ít nhất 1 lần/tuần. Ngoài ra, còn có trứng, men bia, hạt đậu nành và mầm yến mạch cũng chứa nhiều crôm.

2. Các loại thực phẩm không tốt khi da nổi mụn:

2.1 Thực phẩm giàu chất béo:

Sự thừa thãi chất béo làm tuyến bã nhờn hoạt động mạnh, gia tăng hiện tượng tiết bã nhờn ở nang lông khiến da dễ bị nổi mụn. Vì vậy, nên hạn chế ăn thịt rán, thịt hun khói, pho-mát mềm bởi những thức ăn này là giảm sự lưu thông máu dưới da, ngăn cản mồ hôi tiết ra qua các lỗ chân lông.

2.2 Thực phẩm giàu đường:

Nếu sử dụng thực phẩm quá nhiều đường, có thể làm da mặt trở nên nhăn nheo, nhiều tàn nhang. Đường có tác động tới chất collagen trong cơ thể làm da chuyển màu nâu, xuất hiện các đốm lão hóa, đồng thời các sợi collagen bị kết dính khiến da nhăn và mất tính đàn hồi. Sô-cô-la, kẹo hay những đồ ống chứa nhiều đường đều không tốt cho da.

2.3 Caffein:

Cà phê, sô-cô-la, trà là những món có trong thực đơn ăn uống của nhiều phụ nữ hiện đại, nhưng chất caffein trong các thực phẩm, đồ uống này nếu hấp thụ quá 300mg/ngày sẽ làm da bạn khô, xạm, nổi mụn và sớm bị lão hóa. Cà phê còn làm cho các mạch máu trong cơ thể giãn ra và để lại những mao mạch đỏ trên mặt.

2.4 Chất cồn:

Tiêu thụ nhiều rượu, đồ uống chứa cồn rất có hại cho làn da. Chất cồn sẽ phá hủy các vitamin A, B, C trong cơ thể, khiến cho da bị khô.

2.5 Gia vị cay nóng:

Những thức ăn cay có tính hút ẩm và làm giảm độ ẩm trên da, làm da trở nên thô ráp. Ăn quá nhiều đồ cay sẽ gây kích thích lên da, làm da nóng và dễ nổi mụn. Những người da khô nên hạn chế thức ăn mặn, nóng cũng như nhiều thịt.