Nghẽn mạch phổi

1. Khái niệm:

Nghẽn mạch phổi là hiện tượng tắc đột ngột một động mạch phổi hoặc một nhánh của động mạch phổi do một cục đông máu từ tĩnh mạch đưa lên. Bệnh thường gặp ở người có tuổi. Thể bệnh nặng là một cấp cứu nội khoa, có khi cả ngoại khoa.

2. Nguyên nhân:

–       Viêm tắc tĩnh mạch sâu vùng chậu- đùi.

–       Do bóng hơi.

–       Do các phân tử nhỏ mỡ.

–       Do nước ối.

–       Do các mảnh u tế bào nuôi.

Những yếu tố tạo điều kiện nghẽn mạch phổi là:

–       Ứ máu tĩnh mạch: Suy tim, phình giãn mạch tim.

–       Chấn thương: Tai nạn, gẫy xương, phẫu thuật, đẻ.

–       Bất động lâu ngày: Liệt, chỉnh hình do gẫy xương.

–       Các yếu tố khác: Suy kiệt, ung thư, thuốc tránh thai, tuổi già.

3. Triệu chứng lâm sàng:

a. Thể nhẹ:

–       Thở nhanh.

–       Mạch tăng, huyết áp động mạch tụt nhẹ, có thể có loạn nhịp tim thoáng qua.

–       Sốt nhẹ.

b. Thể nặng:

Nghẽn mạch phổi tối cấp, gây ngất hoặc ngạt:

–       Tử vong trong vài phút.

–       Tím da do ngừng tuần hoàn.

–       Có thể biểu hiện dưới dạng ngừng tim đột ngột hoặc suy hô hấp nguy kịch.

–       Phải hồi sức tim tuần hoàn, hô hấp ngay. Việc này chỉ có thể thực hiện được ở các bệnh viện lớn.

Nghẽn mạch phổi tuần tiến:

–       Bắt đầu cũng có thể đột ngột kèm theo thoáng ngất hoặc đau ngực, trụy mạch.

–       Thở nhanh, hồi hộp, lo lắng, tím da.

–       Có khi bệnh cảnh như phù phổi cấp nhưng không có bệnh tim mạch kèm theo.

–       Phần lớn các trường hợp này không có triệu chứng thực thể.

–       Một số trường hợp, bệnh bắt đầu bàng cơn phù phổi cấp đột ngột dữ dội.

–       Nhịp tim nhanh, thường nhịp ba.

–       Tĩnh mạch cổ nổi, phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương tính, tiếng ngực phi tim phải nghe rõ ở vùng mũi ức.

–       Sốc tim, áp lực tĩnh mạch trung tâm tăng.

–       Nhiệt độ thường khoảng 38ºC.

c. Thể khác:

Nghẽn mạch phổi ngoại vi:

–       Nhịp thở nhanh, nhịp tim nhanh, đau tăng lên mỗi khi thở.

–       Đôi khi có ho ra máu.

–       Có tiếng cọ màng phổi, có khi có hội chứng tràn dịch màng phổi.

Nhồi máu phổi:

–       Triệu chứng đầu tiên là các triệu chứng của nghẽn mạch phổi.

–       Sốt, ho ra máu màu rỉ sắt.

–       Tiếng cọ màng phổi hoặc hội chứng tràn dịch màng phổi.

–       Chọc dò màng phổi có thể thấy dịch máu.

d. Các dấu hiệu của huyết khối tĩnh mạch:

–       Có một vài lần khó chịu nhẹ những ngày trước đó.

–       Thở nhanh và tím da.

4. Điều trị:

Ngay khi có các triệu chứng bất thường cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa, thực hiện dung phác đồ điều trị và chỉ định của bác sỹ.

5. Chế độ ăn:

–       Tránh ăn no bằng cách chia ra nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày (5-6 bữa ăn).

–       Thực phẩm nên được chế biến nhừ. Rau, củ có thể xắt nhuyễn, nấu mềm và nhớ uống luôn nước rau để có Kali.

–       Chọn lựa thức ăn chứa nhiều năng lượng, tránh các thức ăn không có năng lượng hoặc cung cấp năng lượng quá ít. Ngay cả với những bữa ăn nhẹ cũng nên chọn những thức ăn có nhiều năng lượng như: Sữa, yaourt…

–       Cố gắng ăn chất đạm và chất béo nhiều hơn đường, ăn những món cung cấp nhiều năng lượng trước.

–       Tuyệt đối không uống rượu. Hạn chế cà phê, trà, các đồ ăn thức uống có gas như nước ngọt, bia…

–       Sử dụng ống hút khi uống nước để tránh nuốt hơi vào bụng.

–       Hạn chế ăn nhiều muối để tránh gây giữ nước, tăng huyết áp, tăng gánh nặng cho tim phổi.

–       Cẩn thận với một số thức ăn dễ gây đầy bụng, sinh hơi như: Những món chiên xào nhiều dầu mỡ, tỏi, hành, tiêu, ớt…

–       Bữa ăn tối: Dùng thức ăn nhẹ, dễ tiêu hóa.