Phục hồi chức năng trẻ vẹo cổ do xơ hóa, u cơ ức đòn chũm

1. Định nghĩa

Vẹo cổ là một tật thường gặp, do xơ hoá cơ ức đòn chũm bẩm sinh làm trẻ thường nghiêng đầu về một bên đồng thời mặt nhìn về bên đối diện.

2.  Nguyên nhân:

Chưa được biết rõ, có nhiều giả thuyết cho rằng do di truyền, nhiễm khuẩn, chèn ép thai trong tử cung, chấn thương trong khi đẻ (thường do đẻ ngược).

3.  Phát hiện sớm

–        Từ 0 – 3 tháng tuổi: Gia đình trẻ phát hiện được

–        Có khối u vùng cơ ức đòn chũm với các tính chất sau :

–        Phát hiện ngay sau sinh. Cảm giác to nhanh trong những tháng đầu

–        Không nóng, đỏ, đau. Mật độ chắc

–        Trẻ không sốt, ăn uống bình thường

–        Cần đưa trẻ đi khám bác sĩ nhi, phục hồi chức năng ngay khi phát hiện

4. Chẩn đoán

–        Có khối u vùng cơ ức đòn chũm mật độ chắc, không nóng đỏ đau. Không di động hoặc di động nhẹ theo cơ ức đòn chum

–        Hạn chế tầm vận động tại cổ: Thường phát hiện muộn khi trẻ 2 đến 3 tháng tuổi

–        Đầu trẻ nghiêng sang bên có khối xơ, do cơ ức đòn chũm bị xơ cứng nên không thể kéo dài ra như bên lành được

–        Hạn chế nghiêng sang bên lành và xoay hai bên

Dấu hiệu muộn: > 3 tháng tuổi

–        Có khối u như trên nhưng mật độ chắc hơn rất nhiều

–        Hạn chế tầm vận động cột sống cổ rất nhiều, khối xơ khó kéo giãn

–        Vẹo cột sống cổ, vẹo cột sống lưng, biến dạng lồng ngực

–        Lác mắt

–        Siêu âm: Hình ảnh xơ cơ ức đòn chum

5. Điều trị.

Ăn uống dinh dưỡng: Ăn uống bình thường như các trẻ khác

Thuốc

Không có thuốc điều trị khỏi xơ hóa cơ ức đòn chũm Điều trị dự phòng còi xương cho trẻ xơ hóa cơ ức đòn chũm bằng Vitamin D2 500 đơn vị/ ngày ( uống vào buổi sáng)

Phẫu thuật

–        Phẫu thuật: khi phương pháp bảo tồn không có kết quả thì sau 6 tháng phải chuyển sang PT.

–        Phẫu thuật nếu trẻ xơ hóa cơ ức đòn chũm được phát hiện muộn ( khi trẻ trên 2 tuổi, cơ ức đòn chũm xơ chắc, trẻ bị vẹo cổ nặng)

6. Phục hồi chức năng

Nguyên tắc

–        Can thiệp sớm ngay khi phát hiện ra khối u

–        Hướng dẫn cho mẹ bệnh nhân tập tại nhà trong 3 tháng đầu

–        Khám thường quy sau 1,2,3 tháng cho đến khi khỏi

Mục tiêu

–        Làm mềm khối xơ

–        Duy trì tầm vận động của cột sống cổ

–        Ngăn ngừa biến dạng thứ phát xảy ra ở sọ mặt và cột sống cổ

Kỹ thuật phục hồi chức năng

Vận động trị liệu

Bài tập 1: Xoa bóp cơ ức đòn chũm.

Tư thế bệnh nhân

 –  Đặt nằm nghiêng sang bên không có khối xơ để bộc lộ bên có khối xơ

 –  (trên đùi kỹ thuật viên, hoặc trên gối ), đầu bệnh nhân thấp hơn vai

 –  Đầu, vai, hông thẳng hàng theo một trục ngang

Kỹ thuật

 –  Một tay KTV cố định khớp vai, hông

 –  Tay kia ( bên đầu trẻ ) dùng 1 hoặc 2 ngón tay xoa bóp theo chiều kim đồng hồ

 –  Thời gian : 5- 10 phút/lần x 6 – 8 lần / ngày

Bài tập 2: Kéo dãn cơ ức đòn chũm

Tư thế bệnh nhân

 –  Đặt nằm nghiêng sang bên không có khối xơ để bộc lộ bên có khối xơ ( trên đùi kỹ thuật viên, hoặc trên gối ), đầu bệnh nhân thấp hơn vai

 –  Đầu, vai, hông thẳng hàng theo một trục ngang

Kỹ thuật

 –  Một tay KTV cố định khớp vai, hông, kéo nhẹ khớp vai về phía hông

 –  Tay kia ( bên đầu trẻ ) ngón cái tỳ vào góc hàm, các ngón khác đặt vào phần xương chũm, phần dưới bàn tay tỳ nhẹ vào đầu trẻ và kéo xuống từ từ, nhẹ nhàng. Giữ khoảng 30 giây sau đó thả ra và làm lại như trên

 –  Chú ý: Nếu trẻ khóc, chống đối, tím tái thì dừng lại ngay

 –  Thời gian: 5 – 10 phút/lần x 6 – 8 lần/ ngày

 –  Có thể xen kẽ bài tập 1 và 2

Bài tập 3: Đặt nằm nghiêng hai bên

 –  Đặt nằm nghiêng hai bên bằng cách dùng gối dài kê ở phía sau lưng (qua vai, hông) để đảm bảo trẻ nằm nghiêng hoàn toàn (tránh nằm ngửa, nghiêng đầu)

 –  Thay đổi tư thế nằm nghiêng sang từng bên sau mỗi bữa ăn (hoặc 2- 4 giờ / lần)

Những điểm cần lưu ý

 –  Ba bài tập trên được thực hiện cho đến khi trẻ khỏi hoàn toàn

 –  Thực hiện khi khối u không có nóng, đỏ, đau

 –  Kéo dãn nhẹ nhàng, không kéo dãn tối đa ngay tức khắc mà kéo dãn từ từ

 –  Không tập khi trẻ khóc, chống đối

 –  Tập trước khi cho ăn

 –  Theo dõi dấu hiệu khó thở, tím tái thì ngừng tập.