1. Khái niệm:

Gan đứng vị trí cửa ngõ, nối liền ống tiêu hóa với toàn bộ cơ thể. Các chức năng gan: Tuần hoàn, chuyển hoá, cấu tạo và bài tiết mật, khử độc , tạo và đông máu. Các chức năng gan có liên quan chặt chẽ với nhau.

Rối loạn chức năng của gan: Bao gồm (Có thể rối loạn 1 hay nhiều chức năng)

Rối loạn tuần hoàn gan.

Rối loạn chuyển hóa: Protid, lipid, glucid.

Rối loạn chức năng chống độc cho cơ thể.

Rối loạn chức năng cấu tạo và bài tiết mật.

Rối loạn chức năng tạo máu và đông máu.

2. Nguyên nhân:

– Yếu tố bên ngoài: Nhiễm khuẩn (E.Coli, amip…), nhiễm virus (HBV, HCV..), nhiễm độc (chì, rượu)…

Cơ thể nhiễm độc hóa chất bảo vệ thực vật.

Môi trường ô nhiễm, nguồn nước uống không đảm bảo.

Sử dụng nhiều rượu bia, café, thuốc lá.

Sử dụng thuốc và các loại hormone có hại cho gan.

Ăn uống không điều độ, không hợp vệ sinh.

Làm việc quá sức…

Stress trong cuộc sống hàng ngày.

Sử dụng các loại thuốc gây nghiện.

– Yếu tố bên trong: Ứ mật (sỏi mật…), ứ trệ tuần hoàn (tắc tĩnh mạch trên gan…), rối loạn chuyển hóa (Bệnh di truyền gây rối loạn chuyển hóa sắt…)

– Tuổi già chức năng gan suy giảm.

3. Hậu quả:  

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể gây xơ gan, ung thư gan, đe dọa sức khỏe và tính mạng của con người.

4. Biểu hiện:

Đau hạ sườn phải, mệt mỏi, chán ăn, tiêu chảy, đi ngoài phân sống, đặc biệt là không tiêu hóa được các thức ăn có nhiều mỡ.

Cơ thể bệnh nhân trở nên gầy yếu, suy kiệt, trong giai đoạn nặng có thể bị hôn mê do cơ thể bị nhiễm độc.

Những rối loạn và suy giảm chức năng gan còn biểu hiện ra bên ngoài cơ thể như dị ứng nổi mề đay, mụn nhọt, mần ngứa, trứng cá, vàng da, sạm da, nám má…

5. Các rối loạn chức năng của gan:

5.1. Rối loạn tuần hoàn gan:

– Giảm lưu lượng tuần hoàn tại gan:

            + Nguyên nhân: Giảm lưu lượng tuần hoàn chung và cục bộ

            + Hậu quả: Gan thiếu oxy gây dãn mạch làm giảm HA

– Ứ máu tại gan:

            + Nguyên nhân: Cản trở dòng máu về tim phải

            + Hậu quả: Gan to đàn xếp gây gan to, rắn, bờ sắc, không đau

5.2. Rối loạn chuyển hóa:

5.2.1. Rối loạn chuyển hóa protid:

Giảm tổng hợp protid: Albumin giảm, tỷ lệ A/G đảo ngược, Yếu tố II VII IX X, prothrombin,fibrinogen…

Giảm phân hủy Protid: Nhất là protid từ ống tiêu hóa đến  dị ứng…

5.2.2. Rối loạn chuyển hóa lipid:

Thiếu muối mật gây đầy bụng, khó tiêu

Tế bào gan nhiễm mỡ: Do giảm sản xuất appoprotein, lượng acid béo quá lớn

Triglycerid, lipoprotein giảm.

Giảm hấp thu vitamin A,D,E,K.

5.2.3. Rối loạn chuyển hóa glucid:

Giảm khả  năng dự trữ Glucose, trong và sau bữa ăn: Glucose chậm được hấp thu làm Glucose tăng kéo dài trong máu. Xa bữa ăn: Glycogen dự trữ giảm nên dễ hạ đường huyết.

Tăng các sản phẩm chuyển hóa trung gian acid lactid, acid pyruvic…

5.3. Rối loạn chưc năng chống độc:

Chống độc bằng 2 cách: cố định và thải trừ nhờ tế bào nhu mô gan và Kuffer

Giảm phân hủy hormon sinh dục, vỏ thượng thận…

Giảm cố định chất màu, vi khuẩn…

Giảm chuyển chất độc thành không độc như Bilirubin tự do, NH3….

5.4. Rối loạn chức năng cấu tạo và bài tiết mật:

Tổn thương gan:

Do RL vận chuyển Bilirubin tự do đến màng TB gan

Do RL quá trình chuyển Bilirubin tự do sang Bilirubin kết hợp

Do tổn thương TB gan.

Sau gan: Do nguyên nhân  cơ học gây tắc mật…

5.5. Rối loạn chức năng tạo và đông máu:

Gan là nơi tổng hợp:

Protein cần thiết cho sự tạo hồng cầu.

Hấp thu và dự trữ các vitamin tan trong mỡ, vitamin B12, acid folic

Sản xuất các yếu tố đông máu, phức hợp prothrombin, fibrinogen, dự trữ vitamin K…

Do đó, nếu gan suy có thể thấy các biểu hiện thiếu máu và chảy máu.

6. Phòng và điều trị rối loạn chức năng gan:

Khi có những biểu hiện trên cần phải điều chỉnh ngay chế độ ăn uống sao cho hợp lý.

Ăn các loại thực phẩm tốt cho gan như hành, tỏi, các loại quả thuộc họ đậu, lê, táo, bông cải xanh, cải bruxen, cải bắp, atisô, củ cải, cả rốt, bồ công anh, nghệ và cải xoăn.

Giảm stress và không nên ăn kiêng.

Không dùng rượu bia, cafe, thuốc lá, hạn chế ăn thức ăn có dầu, mỡ.

Thường xuyên bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể bằng các vitamin nhóm B,C

Tăng cường vận động, thể dục thể thao.

Làm việc điều độ, tránh làm việc quá sức.

Y học cổ truyền: Thường sử dụng liệu pháp thanh nhiệt tiêu độc, trong đó đặc biệt chú ý giải nhiệt và bồi bổ tạng can từ những thảo dược như: Diệp hạ châu, Biển súc, Bồ công anh, Cỏ nhọ nồi, Rau má…