Rối loạn phân liệt cảm xúc

1. Nguyên nhân:

            Hiện nay nguyên nhân gây bệnh chưa được biết rõ ràng. Một số tác giả cho rằng thể bệnh này có nguyên nhâ, giống như bệnh tâm thần phân liệt hoặc rối loạn cảm xúc. Một số giả thuyết về nguyên nhân như di truyền, sinh hóa, miễn dịch, môi trường xã hội…nhưng cho tới nay, chưa có giả thuyết nào có tính thuyết phục mà còn nhiều tranh cãi.

2. Triệu chứng:

– Tiến triển từng cơn.

– Các triệu chứng rối loạn cảm xúc của bệnh tâm thần phân liệt xuất hiện gần như đồng thời hay chỉ cách nhau một vài ngày.

– Các giai đoạn có rối loạn tâm thần thường kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Thời gian ổn định giữa các cơn cũng thay đổi tùy theo mỗi bệnh nhân và từng thời kỳ của bệnh, nó có thể kéo dài từ vài tuần, vài tháng, đến vài năm.

– Diến biến của bệnh ( mức độ nặng, nhẹ), bệnh cảnh lâm sàn ở thời kỳ rối loạn tâm thần, khả năng hòa nhập xã hội ở thời kỳ thuyên giảm… thay đổi tùy theo mỗi bệnh nhân.

– Bệnh cảnh không đặc trưng cho bệnh nhân tâm thần phân liệt cũng như rối loạn cảm xúc.

– Thể bệnh rối loạn cảm xúc loại hưng cảm thường tiến triển tốt hơn so với rối loạn cảm xúc loại trầm cảm.

3. Chẩn đoán:

 –    Triệu chứng phân liệt và RLCX phải rõ rệt, nổi bật như nhau trong bệnh cảnh. Các triệu chứng này xuất hiện đồng thời hoặc chỉ cách nhau một vài ngày trong cùng một giai đoạn bệnh.
–    Giai đoạn của bệnh không đáp ứng tiêu chuẩn chẩn đoán hoặc của bệnh TTPL hoặc giai đoạn trầm cảm hay giai đoạn hưng cảm.

–    Không chẩn đoán là RLPLCX trong các trường hợp sau:

            + Các triệu chứng phân liệt và cảm xúc xuất hiện ở những giai đoạn khác nhau của bệnh.
            + Giai đoạn RLPLCX xảy ra xen kẽ của các giai đoạn hưng cảm và trầm cảm điển hình

4. Điều trị:

a. Nguyên tắc điều trị:

–    Điều trị triệu chứng trong giai đoạn cấp của bệnh tại bệnh viện

–    Điều trị dự phòng lâu dài tại cộng đồng

b. Điều trị cụ thể:

–    Phân liệt cảm xúc lại hưng cảm:

            + Thuốc chỉnh khí sắc: Lithium, Valproate: liều trung bình 20 mg/kg cân nặng, Carbamazepine: 200 mg – 600 mg

            + Thuốc an thần kinh: Chọn lựa đơn trị liệu hoặc phối hợp các thuốc sau: Haloperidol: 5 mg – 40 mg, Tisercin: 25 mg –  250 mg, Olanzapine: 5 mg – 60 mg, Risperidone: 1 mg – 16 mg,

Amisulprid: 100 mg – 1200 mg.

–    Phân liệt cảm xúc loại trầm cảm:

            + Thuốc chống trầm cảm: Fluoxetine: 20 mg – 80 mg, Amitriptylin: 25 mg – 150 mg, Mirtazapine: 15 mg – 45 mg, Venlafaxine: 37,5 mg – 150 mg

            + Thuốc an thần kinh: Haloperidol: 5 mg – 40 mg, Tisercin: 25 mg –  250 mg, Olanzapine: 5 mg – 60 mg, Risperidol: 1 mg – 16 mg, Amisulprid: 100 mg – 1200 mg.

            +  Thuốc chỉnh khí sắc: Lithium, Valproate: 20 mg/kg cân nặng, Carbamazepine: 200mg-600 mg

– Nâng cao thể trạng, bổ não: piracetam, cerebrolysine …

– Liệu pháp sốc điện: chỉ định trong trường hợp trầm cảm nặng, kích động.

– Liệu pháp tâm lý: Tái thích ứng xã hội, liệu pháp nâng đỡ.

– Điều trị lâu dài: tại cộng đồng bằng các thuốc chỉnh khí sắc kết hợp với các thuốc chống trầm cảm hoặc an thần kinh phù hợp với từng giai đoạn bệnh.