1. Khái niệm:

       – Chứng sa ruột hay thoát vị ruột là hiện tượng một đoạn ruột bị tụt ra ngoài ổ bụng. Đoạn ruột này có thể bị nghẹt do miệng lỗ ruột sa xuống làm ruột thắt lại vì bị kẹp.

       – Ổ bụng là một khoang kín chỉ có một vài lỗ nhỏ để cho các động mạch thông ra ngoài. Những lỗ này cũng là những địa điểm xảy ra hiện tượng thoát vị. 

2. Các loại thoái vị:

       – Thoát vị bẹn: Dạng thoát vị này xảy ra khi một phần của ruột bị đẩy vào trong khe bẹn, là một điểm yếu của cơ thành bụng. Thoát vị này tạo ra một chỗ phình nhìn thấy được ở háng hay bìu dái. Thoát vị này thường ảnh hưởng đến đàn ông nhưng đôi khi cũng xảy ra ở phụ nữ.

       – Thoát vị đùi: Dạng thoát vị này xảy ra ở phần của háng nơi mà động mạch và tĩnh mạch đùi đi từ phần dưới bụng đến đùi. Phụ nữ thừa cân hoặc mang thai nhiều lần có nhiều nguy cơ bị thoát vị này vì các cơ bụng của họ đã bị yếu.
       – Thoát vị rốn: Trẻ sơ sinh có thể được sinh ra có thoát rốn, thoát vị này phát triển phía dưới rốn do thành bụng bị yếu, thoát vị phát triển ở gần rốn được gọi là thoát vị cận rốn (paraumbilical) và thường gặp nhất ở những phụ nữ thừa cân hay mang thai nhiều lần.

       – Các dạng thoát vị khác: Thoát vị thượng vị (epigastric hernia) thường phát triển ở giữa rốn và xương lồng ngực và thường gặp ở đàn ông nhiều gấp ba lần ở phụ nữ. Thoát vị vết mổ (incisional hernia) thường phát triển sau một phẫu thuật vùng bụng vì các cơ xung quanh vết sẹo mổ bị yếu. Các nguy cơ của dạng thoát vị này là thừa cân và đã mổ nhiều lần qua cùng một chỗ rạch. 

3. Triệu chứng và cách ứng phó:

       – Hiện tượng thoát vị có thể đã xảy ra rồi mà bệnh nhân vẫn không hề hay biết. Tới một lúc nào đó, do một động tác liên quan tới bụng, một cơn ho hoặc sau một chuyến đi nhọc mệt,… người bệnh bỗng cảm thấy đau nhói ở điểm thoát vị kèm theo hiện tượng buồn nôn hoặc nôn ói, không đại tiện và trung tiện (đánh hơi) được.

       – Nếu gặp người có triệu chứng như trên, phải đưa tới nơi cấp cứu ngay. Sau khi khám bệnh, bác sĩ sẽ loại trừ trường hợp đau ruột thừa, tắc ruột,… để quyết định cách xử trí với hiện tượng thoát vị.

       – Nếu cần mổ, bác sĩ phẫu thuật sẽ thực hiện việc giải phẫu để giải thoát đoạn ruột bị nghẹt, đưa đoạn ruột này trở lại ổ bụng, hoặc nếu cần, phải cắt bỏ lớp cơ bao quanh ruột hoặc một khúc ruột đã bị hoại thư, thực hiện các công việc sát trùng rồi khâu để nối ruột lại.

       – Hiện tượng thoát vị ở người cao tuổi có thể xảy ra từ từ do các cơ ổ bụng giãn đều ra vì lão hóa. Người bệnh cảm thấy nặng nặng ở một bên háng sau khi đứng lâu tại chỗ hoặc cảm thấy đau ở đó trong khi đi bộ, sau một cơn ho hoặc bị đi táo.

       – Khi thấy các triệu chứng này, cần đi khám bệnh ngay. Bác sĩ sẽ dùng ngón tay đội lớp da của túi bìu lên và tiếp cận với đim đau ở háng để xác định đúng là hiện tượng thoát vị.

       – Việc giải phẫu ngay lúc này để tránh cho đoạn ruột khỏi bị kẹt rất dễ dàng và đơn giản, có khi chỉ cần gây tê ở chỗ mổ.

       – Vậy mà những trường hợp thoát vị ở người già thường chỉ được điều trị khi đã muộn, một phần vì bệnh nhân coi thường do hiện tượng này chưa làm cho họ bị đau nhiều, một phần vì ngại mổ.

       – Nhiều người lúc đầu chỉ có một vài triệu chứng rất nhẹ như thấy có một chỗ ở háng hơi phồng lên gây đau âm ỉ, cảm thấy buồn nôn và hơi bị táo bón. Tới khi chịu đến bác sĩ thì đoạn ruột bị kẹt đã sưng to hoặc bị vỡ rồi nên không tránh được tử vong.