Thuyên tắc ối

1. Khái niệm

            Thuyên tắc ối là một cấp cứu sản khoa hiếm gặp do dịch nước ối, những tế bào thai nhi, tóc hoặc các mảnh tổ chức thai khác lọt vào hệ tuần hoàn máu mẹ thông qua nhau gây ra một phản ứng dị ứng. Phản ứng dị ứng này gây ra suy hô hấp và tuần hoàn cấp tính cho mẹ.

2. Nguyên nhân

            Các chuyên gia cho rằng thuyên tắc ối là kết quả do dịch nước ối vào tĩnh mạch tử cung và điều này xảy ra khi có 3 điều kiện sau đây:

–        Vỡ màng ối.

–        Vỡ tĩnh mạch của tử cung hay cổ tử cung.

–        Áp lực buồng tử cung cao hơn áp lực tĩnh mạch.

–        Những yếu tố nguy cơ bao gồm: nhau bong, tử cung quá căng, thai chết lưu, chấn thương, dùng oxytocin trong chuyển dạ, đa sản, mẹ lớn tuổi, vỡ ối. Tuy nhiên vẫn có 1 số ít trường hợp thuyên tắc ối xảy ra không kèm những yếu tố kể trên.

            Tất cả chủng tộc, màu da và độ tuổi đều có thể bị. Thuyên tắc ối có thể xảy ra trước, trong và ngay sau khi sinh. Nạo hút thai, truyền dịch ối, hay chấn thương bụng cũng có thể xảy ra.

3. Triệu chứng

–        Hạ huyết áp và ngừng tim đột ngột.

–        Hạ oxy huyết cấp, ngưng thở, ngưng hô hấp.

–        Bệnh lý đông máu xảy ra đột ngột, xét nghiệm cho thấy bằng chứng tiêu thụ nội mạch hoặc tán huyết hoặc xuất huyết lâm sàng trầm trọng.

–        Xảy ra trong quá trình nong nạo, chuyển dạ, mổ lấy thai hoặc trong vòng 30 phút đầu sau sinh.

–        Không có bất kỳ bệnh lý nội khoa như tim mạch, hô hấp, bệnh về máu… nào trước đó.

4. Điều trị

Điều trị hỗ trợ là chính, không có điều trị đặc hiệu.

–        Hồi sinh tim phổi.

–        Điều trị rối loạn đông máu.

–        Phẫu thuật lấy thai nếu mẹ ngưng tim không đáp ứng với hồi sức.

Bệnh thuyên tắc ối không thể dự báo, không có cách dự phòng và là một cấp cứu sản khoa không điều trị được. Trong khi chuyển dạ cần nhanh chóng ghi nhận các dấu hiệu và triệu chứng, hồi sức tích cực và điều trị hỗ trợ là điều kiện tiên quyết có thể mang lại hy vọng cứu sống mẹ và thai nhi.

5. Biến chứng

Xảy ra nặng nề, có thể gây chết sản phụ mà không có dấu hiệu báo trước.

6. Phòng bệnh

–        Nên tiêm vacxin phòng rubella trước khi dự định có thai ít nhất 3 tháng, kiểm tra toàn diện sức khỏe trước khi muốn có thai để điều trị kịp thời những căn bệnh mãn tính (nếu có).

–        Trong quá trình mang thai, cần chủ động đi khám thai tại các cơ sở y tế ít nhất 3 lần. Việc khám thai giúp bà mẹ biết được sự phát triển của thai, ngôi thai, rau thai, trọng lượng của con khi ra đời cũng như tiên lượng tương đối về cuộc sinh sắp tới.

–        Chú ý: Các bà mẹ có một trong những yếu tố sau nhất định không được sinh con tại nhà hoặc trạm y tế mà phải được đưa tới các trung tâm y tế có đội ngũ thầy thuốc chuyên khoa, có cơ sở phẫu thuật và trang thiết bị có thể giải quyết tốt mọi cấp cứu sản khoa là: có chiều cao dưới 1m45; cân nặng dưới 35kg; khung chậu hẹp, lệch; trên 35 tuổi mới sinh con đầu hoặc trên 40 tuổi sinh con rạ; đã sinh con trên 3 lần… Ngoài ra, những phụ nữ có tiền sử sinh khó, sinh con chết ngay sau khi sinh, nhiễm độc thai nghén hoặc băng huyết sau sinh, mổ lấy thai lần trước có bệnh tim mạch, tăng huyết áp.