Tiêu chảy do ROTAVIRUS

1. Vi – rút Rota là gì

           Vi-rút Rota là tác nhân gây bệnh tiêu chảy cấp nặng thường gặp nhất. Mặc dù bệnh tiêu chảy do vi-rút Rota thường xảy ra ở trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi, nhưng tất cả chúng ta đều có thể bị nhiễm siêu vi này.

2. Phương thức truyền nhiễm

          – Vi-rút Rota chủ yếu lây lan qua đường phân miệng. Các trẻ nhỏ vốn thích “khám phá” nên thường cho các vật cầm nắm được vào miệng, tạo điều kiện cho bệnh phát triển.

          – Khi trẻ nhiễm vi-rút Rota sẽ đào thải một lượng siêu vi rất lớn, đến 10 ngàn tỷ vi-rút trong 1 ml phân nhưng chỉ cần khoảng 10 vi-rút thì đã gây bệnh nên khả năng lây nhiễm rất cao.

          – Vi-rút Rota có thể sống trên các bề mặt tiếp xúc như đồ chơi, mặt bàn ghế, tay vịn, trong nước hoặc trên da. Người ta rất dễ bị nhiễm vi-rút Rota khi tiếp xúc với nguồn phân của những người đang bị nhiễm. Trẻ em thường bị nhiễm vi-rút Rota qua bàn tay bị nhiễm bẩn của mình.

3. Thời gian phát bệnh

           – Ở miền Bắc nước ta, bệnh thường xảy ra vào mùa đông.

           – Ở miền Nam bệnh xảy ra quanh năm và nhiều nhất vào tháng ba và khoảng tháng Mười (60%).

4. Biểu hiện

           – Sau khi bị lây nhiễm khoảng 12 giờ đến 4 ngày sau bệnh bắt đầu xảy ra. Trẻ thường bị ói sau đó là tiêu chảy và sốt vừa phải. Ói xuất hiện trước tiêu lỏng 6-12 giờ và có thể kéo dài khoảng 2-3 ngày. Bé ói rất nhiều vào ngày đầu và giảm bớt khi bắt đầu tiêu lỏng. Phân lỏng toàn nước, có lúc có màu xanh, có thể có đàm nhớt nhưng không có máu. Trẻ có thể bị tiêu lỏng hơn 20 lần một ngày. Vì vừa bị ói và tiêu lỏng nhiều, trẻ bị nhiễm vi-rút Rota rất dễ bị mất nước, nhanh chóng khô kiệt nếu không được chăm sóc thích hợp trong giai đoạn này.

           – Tiêu chảy ngày càng tăng trong vài ngày sau đó giảm dần. Đa số các trẻ sẽ hết tiêu chảy sau 4 – 8 ngày. Tuy nhiên, có trẻ vẫn còn tiêu lỏng đến 2 tuần dù đã khỏe, chơi, đòi ăn trở lại.

5. Chăm sóc trẻ bệnh

5.1 Bù nước

           Điều quan trọng nhất khi trẻ bị tiêu chảy là bù nước, bù điện giải, tốt nhất là bằng nước oresol. Trên thị trường hiện có nhiều loại dành cho các bé với hương vị rất dễ uống.

Lưu ý:

           – Pha vào nước theo quy định, không pha loãng hay đặc quá vì nếu không sẽ càng gây rối loạn nước và điện giải, tình trạng tiêu chảy càng nặng hơn, trẻ có thể tử vong.

           – Bạn có thể pha cả gói, thể tích nước phải đong thật chính xác đến từng ml.

           – Nên đút từng thìa oserol (dung dịch bù nước qua đường ống) một cho trẻ, 2 phút một lần, không nên cho bé tu hoặc uống liên tục. Uống nhiều và liên tục, oserol không những không hấp thu vào đường ruột mà lượng nước có thể mất nhiều hơn do bị nôn.

           – Nếu trẻ bị nôn thì dừng lại 10 phút, sau đó cho uống lại với tốc độ chậm hơn.

           Bên cạnh đó, nhiều gia đình bù nước, điện giải cho trẻ không hợp lý. Chẳng hạn, có gia đình chỉ cho trẻ uống nước lọc nên không hiệu quả, hoặc cho trẻ uống cháo gạo quá mặn, nước hoa quả pha đường.. Thậm chí, có cha mẹ cho con uống cả coca, soda và các loại nước có ga cấm dùng cho trẻ tiêu chảy…, khiến bệnh của trẻ càng nặng hơn.

5.2 Dinh dưỡng

           – Cần đảm bảo cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho trẻ, cho bú bình thường, ăn các thức ăn dễ tiêu hóa như cháo loãng, chuối tiêu, uống sữa… và ăn nhiều bữa nhỏ. Nếu trẻ dùng sữa mà bị tiêu chảy nhiều thì nên dùng loại không có lactose.

           – Lưu ý: Không cho trẻ ăn các loại lá và quả chát có nhiều chất tanin như lá nhọ nồi, lá ổi xanh, quả ổi xanh, quả hồng xiêm xanh… Chất tanin có tác dụng làm săn màng ruột, có tác dụng ngay tức khắc, nên trẻ cầm tiêu chảy ngay lập tức. Tuy nhiên, cách điều trị này có thể gây hại cho trẻ. Bệnh chỉ đỡ giả tạo, còn các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn, nấm… thải hồi rất chậm do màng ruột bị săn, làm cho bệnh càng thêm kéo dài, thậm chí nặng hơn.

5.3 Khi nào thì cần truyền dịch

           – Trẻ bị tiêu chảy, nôn trớ nhưng uống nước oresol, ăn được, chơi bình thường… thì cha mẹ không nhất thiết phải truyền dịch.

           – Nếu bé đi ngoài, nôn nhiều, mệt mỏi, không ăn uống, không chơi, nằm li bì, có hiện tượng mất nước như mắt lõm, da nhăn nheo thì cha mẹ cần đưa con đến bệnh viện để được truyền dịch kịp thời.

5.4 Tuyệt đối không dùng kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy

           – Khi bé bị tiêu chảy do virus, cha mẹ tuyệt đối không được cho con uống thuốc kháng sinh. Bệnh không khỏi mà trẻ có nguy cơ bị rối loạn vi khuẩn đường tiêu hóa, làm bệnh nặng hơn hoặc gây tình trạng tiêu chảy kéo dài, chưa kể các tác dụng phụ do thuốc gây ra.

           – Không cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy vì chúng không có tác dụng tiêu diệu virus mà còn làm giảm nhu động ruột, làm liệt ruột khiến phân không được thải ra ngoài. Do đó, trẻ vẫn tiếp tục bị tiêu chảy, mà phân không được bài xuất ra ngoài, ứ đọng lại trong ruột gây chướng bụng, thủng ruột, tắc ruột, thậm chí dẫn đến tử vong.

           – Trẻ đang bệnh thải ra phân một lượng rất lớn vi-rút vì vậy có thể dễ dàng lây sang trẻ khác và người chăm sóc. Cần phải tách riêng nhóm trẻ bệnh và có người chăm sóc riêng. Nhà trường, các cơ sở nuôi trẻ và gia đình cần đặc biệt lưu ý điểm này. Cần tuân thủ các biện pháp vệ sinh phòng ốc, đồ chơi và các đồ vật, vật dụng trong phòng. Người chăm sóc cần chú ý rửa tay sạch trước khi chuẩn bị thức ăn cho trẻ, sau khi thay tã.

6. Phòng ngừa

           – Để phòng bệnh tốt nhất nên đưa trẻ đi tiêm vắcxin.

           – Giữ vệ sinh tay sạch sẽ là biện pháp cơ bản để phòng bệnh. Tập cho trẻ thói quen rửa tay trước khi cầm thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

           – Cần đảm bảo đủ dinh dưỡng trong khẩu phần ăn của trẻ để trẻ có đủ sức chống đỡ bệnh, cơ thể chóng phục hồi, không bị suy sụp vì thiếu dinh dưỡng sau tiêu chảy.

7. Lưu ý:

         – Mọi lứa tuổi đều có thể nhiễm rotavirus, tuy nhiên bệnh thường xảy ra ở trẻ từ 6 tháng đến 2 tuổi. Khi mắc bệnh lần đầu trẻ thường bị rất nặng và nhẹ dần ở các lần sau.

         – Trẻ dù đã mắc tiêu chảy do Rotavirus hay tiêu chảy do các tác nhân khác thì cũng nên uống vaccine Rotarix vì cơ thể không tự sản xuất ra sức đề kháng bền vững để kháng lại Rotavirus.