U màng não

1. Khái niệm

     U màng não chiếm khoảng một phần năm của tất cả các khối u nội sọ. U màng não thường phát triển chậm. Khoảng 1/4 bệnh nhân xuất hiện  bệnh động kinh, triệu chứng cũng có thể gặp là do tác động của áp lực của khối u  phát triển (nhức đầu, nôn ….)

2. Sinh bệnh học

     Năm 1922, nhà giải phẫu thần kinh người Mỹ Harvey Cushing lần đầu tiên giới thiệu thuật ngữ “meningioma”. Sau đó bác sĩ Cushing xuất bản lần đầu vào năm 1938, Cushing mô tả sự phát triển (histogenesis) của các khối u này:

     Các khối u phát sinh từ các cụm tế bào chủ yếu liên quan với các lông nhung màng nhện phát triển thành granulations Pacchionian. Bản chất chính xác của các tế bào này vẫn còn trong tranh cãi.

3. Chuẩn đoán

     U màng não là khối u phát sinh từ các màng não mềm (màng nhện). Chúng thường là khối u lành tính, hiếm khi  biến đổi ác tính. U màng não chiếm  khoảng  15% của tất cả các khối u não. Với tính chất lành tính của các khối u, u màng não phát triển rất chậm, thường xuyên trong nhiều năm qua. Bởi vì các khối u phát triển rất chậm, đôi khi phát hiện muộn nên khối u rất lớn.

     Triệu chứng lâm sàng:

        – Phần lớn là động kinh chiếm tỉ lệ 60%

        – Các triệu chứng khác tùy vào vùng tổn thương cũng như tăng áp lực nội sọ : đau đầu, nôn ,buồn nôn, mờ mắt, mất cảm giác…

        – Ngoài ra, u màng não được phát hiện  là “ngẫu nhiên” phát hiện khi bệnh nhân được chụp MRI, CT.

     Cận lâm sàng:  Chụp CT não cản quang, MRI não cản từ. 

     Ngày nay, với nhiều máy MRI và CT scan, u màng não thường được phát hiện khi họ là tương đối nhỏ. MRI quét hiện đang là công cụ chẩn đoán tốt nhất để phát hiện và xác định u màng não.

4.   Điều trị   

     – Phẫu thuật mở từ lâu đã được coi là điều trị chuẩn cho u màng não lớn hoặc có triệu chứng. 

     – Phẫu thuật vi phẫu mang lại kết quả rất tốt.

     – Gần đây,  một phương pháp điều trị mới ra đời giúp điều trị u màng não đó là xạ phẫu dao gamma như điều trị u nguyên bào mạch máu não (ÐIỀU TRỊ U NGUYÊN BÀO MẠCH MÁU NÃO BẰNG DAO GAMMA QUAY). Một nỗ lực điều trị cho bệnh nhân với một phương pháp an toàn hơn không xâm lấn  do bác sĩ Lars Leksell, một nhà giải phẫu thần kinh Thụy Điển, phát triển kỹ thuật ban đầu của xạ phẫu dao gamma hơn 50 năm trước đây. Trong thập kỷ qua, phần mềm máy tính công nghệ cao cùng với chi tiết hình ảnh MRI đã làm cho việc sử dụng xạ phẫu dao gamma chính xác.

     Xạ phẫu dao gamma đề cập đến việc sử dụng một phần nhỏ của bức xạ liều cao để điều trị chính xác mục tiêu trong não. Kế hoạch điều trị được tạo ra bằng cách sử dụng phần mềm máy tính. Không có vết rạch phẫu thuật, do đó không có rủi ro phẫu thuật chẳng hạn như xuất huyết, nhiễm trùng dịch não tủy bị rò rỉ, chăm sóc hậu phẫu… đều tránh được.

Chỉ định điều trị u màng não bằng xạ phẫu dao gamma:

      Các khối u nhỏ (nhỏ hơn 3,0 đến 3,5 cm trung bình đường kính) đáp ứng tốt nhất điều trị. Tác dụng phụ  của xạ phẫu dao gamma, chẳng hạn như phù nề hoặc rối loạn chức năng thần kinh, cũng được giảm thiểu . Thường điều trị u màng não với một liều từ 11 đến 22 Gray (Gy), với isodose 50%. Để giảm thiểu nguy cơ bức xạ gây ra viêm dây thần kinh thị giác, cố gắng để giữ cho các liều xạ cho các dây thần kinh thị giác và giao thoa thị dưới 8 Gy.

Kết quả và hài lòng của bệnh nhân

     – Xạ phẫu dao gamma quay đã chứng tỏ là một phương pháp điều trị rất thành công u màng não. Hàng ngàn bệnh nhân đã được điều trị trên toàn thế giới. Một công bố gần đây báo cáo của Kondziolka et. Al kết quả  kiểm soát tỷ lệ thành công 93%.

     – Theo dõi chăm sóc theo lịch hẹn mỗi 3 tháng  bằng MRI não để theo sự giảm kích thước của khối u.