U mi mắt’

1. Các loại u:

1.1 Một số u mi mắt lành tính thường gặp:

            – Ban vàng ở người lớn tuổi là do thâm nhiễm mỡ ở biểu bì. Biểu hiện mảng màu nâu vàng, mềm, bằng phẳng hoặc gồ cao hơn mặt da, thường xuất hiện ở da mi góc trong, có thể ở cả mi trên, mi dưới, gặp ở nữ nhiều hơn nam.

            – U nhú thường là một  khối mới xuất hiện, có nhiều thuỳ, phát triển lên bề mặt, có nhiều quai mạch, có cuống, có thể ở da mi, bờ mi hay kết mạc, dễ nhầm với ung thư  biểu mô kết mạc.

            – U ống tuyến mồ hôi  là những nốt mềm, đường kính một vài mm, màu vàng nhạt, gồ cao hơn mặt da, có nhiều ở mi dưới, gặp ở nữ nhiều hơn nam.

            – Nốt ruồi  là hiện tượng tăng tế bào sinh sắc tố hay tăng tiết sắc tố, có thể ở da mi hoặc kết mạc. Biểu hiện là những nốt màu hồng hoặc màu đen, mặt nhẵn, gồ cao hơn mặt da, nốt ruồi ở bờ mi có lông mi mọc. Một số ít có thể chuyển thành ác tính.

1.2 Một số u ác tính cần chẩn đoán phân biệt:

            – Ung thư biểu mô tế bào đáy, tế bào vảy  thường có liên quan đến tia tử ngoại, gặp ở người trên 40 tuổi, nam  nhiều hơn nữ, biểu hiện có khôi u có sắc tố, loét, bờ loét gồ cao, đáy cứng, ranh giới không rõ, thâm nhiễm và có u vệ tinh và xâm lấn mạnh.

            – U hắc tố ác tính thường xuất phát từ nốt ruồi ranh giới hoặc hỗn hợp, ranh giới không rõ ràng, thâm nhiễm, phát triển nhanh về chiều sâu và rộng, da đổi màu, ngứa, chảy máu, rụng lông.

2. Nguyên nhân:

            Cũng như nhiều bệnh u khác, nguyên nhân gây u mi chưa được xác định rõ, nhưng qua nhiều nghiên cứu người ta thấy rằng: Các yếu tố nguy cơ gây unói chung và un mi nói riêng có thể kể đến tia tử ngoại (tia cực tím) có trong ánh nắng mặt trời, một số hóa chất như các chất chiết xuất từ dầu mỏ nhựa đường, xăng, các muối arsenic…

3. Triệu chứng:

Triệu chứng của u mi còn phụ thuộc vào loại u mi, tuy nhiên các triệu chứng của bệnh có thể là:

            – Một vết loét ở da mi, bờ xung quanh nổi gồ đen, lâu lành mặc dù đã được điều trị, có thể tạm khỏi rồi lại tái phát, thường nghĩ đến ung thư biểu mô tế bào đáy.

            – Xuất hiện thành cục ở da mi, có thể có loét hay không có loét da mi, có sắc tố hoặc màu trắng nhợt, có giãn mạch…

            – Một mảng da mi cứng như “tờ bìa”, ranh giới với vùng xung quanh không rõ.

            – Khi một nốt ruồi thay đổi tính chất như: To nhanh, ngứa, thay đổi màu sắc hoặc loét rỉ máu thì phải nghĩ đến u hắc tố ác tính.

            – Đôi khi, bệnh biểu hiện như một “chắp” tồn tại dai dẳng, tái đi tái lại nhiều lần hoặc một lần hoặc một cục làm loét kết mạc mi (mặt trong của mi). Trường hợp này cần nghĩ đến một ung thư biểu mô tuyến bã.

            – Các trường hợp u lymphô ác tính ở mi mắt thường làm cho mi dày lên mà không gây loét da mi cũng như không gây loét kết mạc mi.

4. Chẩn đoán:

            Để chẩn đoán xác định bệnh u mi, cần làm sinh thiết cắt một mẩu nhỏ mô vùng tổn thương và làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.

            Xét nghiệm giải phẫu bệnh không những có thể chẩn đoán xác định tổn thương đó có phải là ung không mà còn xác định được loại u để từ đó đưa ra phương pháp điều trị thích hợp.

            Riêng đối với các trường hợp nghi ngờ u hắc tố ác tính, vì tính chất dễ di căn của bệnh, để có chẩn đoán xác định thì tốt nhất là phẫu thuật lấy bỏ rộng tổn thương với mục đích chẩn đoán và điều trị luôn.

5. Điều trị

            Điều trị u mi mắt thường được áp dụng là: phẫu thuật, đốt điện, áp lạnh, hóa chất, … Với cơ chế tác dụng: đun sôi nước trong tổ chức làm bốc hơi tổ chức, Laser CO2 có ưu điểm hơn các phương pháp khác là: tạo một trường mổ sạch, không gây chảy máu, cắt chính xác toàn bộ tổ chức u hoặc lấy u theo từng lớp, bảo toàn tối đa tổ chức lành xung quanh, làm sẹo đẹp, thời gian phục hồi nhanh.

            Hiện nay tại Khao Tạo hình- thẩm mỹ  Bệnh viện Mắt Trung Ương đang sử dụng máy Laser siêu xung  công suất 45W, với các thông số:

            – Bước sóng 10.600nm

            – Đường kính chùm tia tại tiêu điểm 0,2 mm

            – Ánh sáng dẫn đường Lade Diode ánh sáng đỏ (365nm)

            – Phát xung liên tục, xung đơn, xung chuỗi, siêu xung

            – Thời gian phát xung 0,1-0,5s (phát siêu xung 0,001s)

Tiến hành:

            Với nốt ruồi , u ống tuyến mồ hôi, u mỡ vàng, u mềm lây: dùng Laser CO2 công suất 10-15w, thời gian xung 0,1-0,2s, đường kính chùm tia 0,3-0,5 mm bốc bay từng lớp đến hết tổn thương .

            Với nốt ruồi có kích thước lớn, cao hơn bề mặt da, đặc biệt nốt ruồi bờ mi: có thể bốc bay hoặc cắt bỏ cả khối tổ chức.

            Với sẹo xấu mi trên: thường do di chứng chắp, nhọt tự vỡ. Tổn thương có hình thái bề mặt gồ ghề, các cầu da co kéo, đôi khi có màu nâu làm ảnh hưởng đến chức năng và thẩm mỹ. Dùng Laser CO2 công suất 20W, đường kính chùm tia 1mm, thời gian xung 0,1s bốc bay các vùng gồ ghề, cắt đứt cầu da, giải phóng co kéo.

Chăm sóc sau laser:

            – Sau Laser bôi mỡ kháng sinh

            – Sau 5-7 ngày bong lớp vảy mỏng trên bề mặt tổn thương, để bong vảy tự nhiên.

            – Sau 2 tuần tổn thương ổn liền sẹo, hơi lõm hơn bề mặt da, màu hồng nhạt.

            – Sau 4-6 tuần tổn thương ổn định, bề mặt, màu sắc tương đồng với vùng da xung quanh.

            – Tránh nắng, không bôi nghệ.

            Laser CO2 là lựa chon số một cho điều trị  u lành tính vùng mắt và mặt. Tuy nhiên    đưa ra chẩn đoán và quyết định phương pháp điều trị phải được các bác sỹ chuyên khoa cân nhắc thận trọng.