Ung thư vòm họng

1. Khái niệm

            Ung thư vòm họng là loại ung thư ác tính do lớp niêm mạc ở cổ họng tạo nên, loại ung thư vòm họng thường gặp nhất là ung thư vòm họng tế bào vảy, thường gặp ở nam giới tuổi trung niên trở đi. Ung thư vòm họng quan hệ mật thiết với việc hút thuốc, uống nhiều rượu bia, hít phải những khí độc hại sẽ có thể nhiễm vi rút HPV. Dựa vào các bộ phận có khối u mà phân thành 3 loại: loại trên thanh đới, thanh đới và dưới thanh đới.

2. Những yếu tố gây ra ung thư vòm họng

            – Hút thuốc lá : thuốc lá và khói thuốc lá sẽ làm sưng niêm mạc và xuất huyết,

            – Ô nhiễm không khí: hít phải các khí có hại cho sức khỏe trong thời gian dài cũng có thể dẫn đến ung thư vòm họng

            – Uống quá nhiều bia, rượu: nếu tác động vào niêm mạc trong thời gian dài có thể làm thay đổi tính chất của nó mà dẫn đến ung thư.

            – Tác động của chứng viêm họng mãn tín: ví dụ như viêm họng mãn tính hay viêm đường hô hấp
            – Uống nhiều rượu cùng với hút thuốc làm tăng nguy cơ phát triển ung thư vòm họng. Khi hút thuốc kết hợp với tăng tiêu thụ rượu, cồn và nicotine có lợi trực tiếp cho sự phát triển của các tế bào ác tính ở niêm mạc cổ họng, sau đó tiếp tục phát triển mất kiểm soát và dẫn đến bệnh ung thư vòm họng hình thành.

3. Những biểu hiện, tình trạng bệnh của ung thư vòm họng

* Trên thanh đới:
            Loại ung thư này thường phân hóa kém, phát triển thì khá nhanh. Giai đoạn đầu sẽ có cảm giác có vật lạ trong cổ họng nên thấy khó chịu. Giai đoạn sau thì khối u sẽ tác động từ cổ họng đến tai, nuốt thức ăn gặp khó khăn. Giai đoạn cuối sẽ xuất hiện những triệu chứng như đờm có máu, đờm có mùi khó chịu, khan giọng và khó thở.

* Thanh đới:
            Loại u này chỉ xuất hiện ở thanh đới, phát triển khá chậm. Triệu chứng chủ yếu là khan giọng, và ngày càng trầm trọng. Khi khối u lớn thêm, làm tắc thanh đới, sẽ dẫn đến triệu chứng khó thở, giai đoạn cuối sẽ xuất hiện triệu chứng đờm có máu và tắc cổ họng.

* Dưới thanh đới:
            Loại u này nằm ở dưới thanh đới, trên xương sụn. Giai đoạn đầu không có triệu chứng gì rõ rệt, chỉ có ho và đờm có máu.Giai đoạn cuối thì có triệu chứng khó thở. Tế bào ung thư sẽ di căn đến tuyến giáp, thực quản….

3. Phân biệt cách chẩn đoán

* Phân biệt ung thư vòm họng chính xác

            Rất nhiều bệnh nhân vì không có sự hiểu biết vể ung thư vòm họng nên thường có những chẩn đoán sai lầm. Dưới đây là những bệnh thường bị chẩn đoán nhầm:

            – Viêm họng có khối u : Biểu hiện lâm sang biểu hiện có vết loét khản giọng, bệnh thường nặng hơn khi về đêm, ban ngày bệnh nhẹ hơn một chút. Biểu hiện chính là khô cổ và đau nhẹ,các màng dày của khối u nhẵn sưng mọng nước, kich thước to nhỏ,bên dưới có khoảng tụ máu.

            – Họng kết hạch : Yết hầu xuất hiện các cơn đau khác nhau, đồng thời có bệnh hạch.Bệnh sẽ xuất hiện yết hầu màu hồng hoặc có nang nước màu trắng,có một vài chỗ loét,bao phủ bởi lớp tạp chất dạng mủ,là biểu hiện thường gặp của ung thư vòm họng.

            – Họng bị kết vảy thành từng lớp: biểu hiện là âm thanh bị khản không ăn nhập cùng yết hầu,yết hầu có màu nhạt,xung quanh có nhiểu biểu mô viêm nhiễm phản ứng,nằm nhiều một bên,rất hay bị lặp đi lặp lại.

* Cách kiểm tra ung thư vòm họng

            – Kiểm tra cổ: bao gồm kiểm tra họng ở bên ngoài cũng như dùng tay tìm hạch bện trong, đối với bắt mạch hạch phải theo như quy luật phân bố của cách mạch hạch mà từng bước kiểm tra, làm rõ vị trí to nhỏ của ung bướu.

            – Soi họng kiểm tra : Soi họng kiểm tra là cách kiểm tra lâm sàng được dùng phổ thông,cũng có thể dung soi họng và kính hiển vi càng biết được mức độ bệnh bên trong họng một cách rõ rang.

            – Kiểm tra bằng hình ảnh:

                        + Kiểm tra bằng tia X: Kiểm tra bằng tia X tại các vị trí trên đầu họng và các lớp chính giữa có thể làm rõ được diễn biến của bệnh tại các vị trí, lớn nhỏ, tình trạng, xương mềm, khí quản và các biến hỏa của cơ quan mềm bên trong.

                        + Kiểm tra PET/CT: kiểm tra PET/CT sẽ giúp ích cho việc xác đinh phạm vi phát triển của khối u trong vòm họng, khối u có bị tác đông.

4. Điều trị

            Sau khi được chẩn đoán, các bác sỹ sẽ xác  định giai đoạn của bệnh, căn cứ vào giai đoạn bệnh cùng một vài yếu tố khác để quyết  định kế hoạch điều trị và tiên lượng bệnh. Các biện pháp điều trị chính hiện nay gồm có:

            – Tia xạ: Với ung thư vòm hiện nay, xạ trị là phương pháp điều trị quan trọng nhất, chiếu tia cả khối u và hạch cổ nếu có. Với tiến bộ của khoa học kỹ thuật, các bác sỹ có thể xác định chính xác trường chiếu tia dựa vào các hình ảnh không gian 3 chiều nhằm tăng tối đa tác dụng của tia xạ trên khối u đồng thời hạn chế làm tổn thương mô lành.

            – Hóa chất: Trước đây hóa chất chỉ được sử dụng khi ung thư vòm có di căn xa hoặc khi điều trị tia xạ thất bại, xu hướng mới hiện nay là điều trị tia xạ kết hợp với hóa chất ngay từ đầu để làm tăng hiệu quả điều trị triệt để khối u.

            – Phẫu thuật: Do vòm họng nằm ở vị trí giải phẫu chật hẹp và sâu nên trước đây phẫu thuật không có  vai trò quan trọng trong điều trị triệt để mà chỉ có vai trò trong việc lấy bệnh phẩm để chẩn đoán bệnh. Ngày nay với sự  tiến bộ của phẫu thuật nền sọ, kết hợp với nội soi đã mở ra cơ hội chữa khỏi bệnh cho những bệnh nhân ung thư vòm thể kém đáp ứng với tia xạ như thể sừng hóa hoặc tái phát. Ngoài ra phẫu thuật còn có thể loại bỏ các hạch di căn ở vùng cổ giai đoạn còn khu trú.

            Ngoài các phương pháp điều trị cơ bản như  trên, các nhà khoa học hiện nay đang nỗ lực nghiên cứu các biện pháp điều trị mới dựa trên sinh học phân tử, công nghệ gen, miễn dịch học…  và bước đầu đã cho thấy hiệu quả điều trị  tích cực.

            Tiên lượng bệnh phụ thuộc chủ yếu vào giai đoạn bệnh khi được phát hiện, nếu được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm tỷ lệ sống trên 5 năm sau điều trị có thể lên tới trên 70%, nhiều trường hợp khỏi hẳn. Với ung thư vòm giai đoạn muộn, tỷ lệ tái phát và di căn sau điều trị rất cao, tỷ lệ sống thêm trên 5 năm thấp từ 10% tới 40%. Tiên lượng bệnh còn phụ thuộc nhiều vào thể ung thư, ung thư biểu mô không biệt hóa có tiên lượng tốt nhất vì rất nhạy cảm với tia xạ, ung thư mô liên kết có tiên lượng kém nhất. 

5. Cách phòng chống ung thư vòm họng

            1. Tránh bệnh biến ung thư vòm họng giai đoạn đầu: bệnh biến thường gặp ở giai đoạn đầu ung thư vòm họng là có những đốm trằng trong cổ họng, viêm họng mãn tính… Nếu có bất cứ triệu chứng thì phải được điều trị kịp thời để tránh những yếu tố này dẫn đến ung thư.

            2. Tránh bị ảnh hưởng của ô nhiễm không khí: không khí ô nhiếm là 1 trong những nguyên nhân dẫn đến ung thư vòm họng, ví dụ như hít phải khí độc hại trong không khí sẽ dễ dàng mắc ung thư vòm họng.

            3. Tránh hút thuốc và uống bia rượu: nghiên cứu đã cho thấy, những người hút 40 điếu thuốc một ngày sẽ có nguy cơ tử vong do ung thư vòm họng gấp 20 lần so với người không hút thuốc lá. Nếu như hút thuốc, lại uống rượu bia thì khả năng ung thư sẽ tăng lên nhiều lần.

            4. Tránh những thói quen ăn uống không tốt: thói quen ăn uống không tốt, lại liên tục hút thuốc, không chỉ có hại cho cổ họng, mà còn có hại cho mắt, khí quả, phổi… thậm chí có thể mắc bệnh và diến biến xấu thành ung thư.

6. Cách chăm sóc ung thư vòm họng

            Sau khi chữa trị ung thư vòm họng, cấn phải có cách chăm sóc và chế độ ăn uống tốt, làm thể sẽ có tác dụng làm giảm nguy cơ tái phát ung thư vòm họng.

            – Trạng thái tinh thần thoải mái, tránh áp lực, không nên làm việc quá sức

            – Tăng cường tập luyện thể dục thể thao, tăng cường thể chất, tập luyện nhiều dưới ánh sáng mặt trời, ra nhiều mồ hôi sẽ giúp bài trừ những chất độc trong cơ thể.

            – Ăn những đồ ăn thanh đạm, nên chọn những đồ ăn như quả la hán, mật ong, bì lợn, rau chân vịt, mướp đắng.