Viêm da tiết bã nhờn

1 Khái niệm

Viêm da tiết bã nhờn là bệnh về da gặp ở hai nhóm bệnh nhân riêng biệt. Thể trẻ nhỏ được đặc trưng bằng những vẩy lớn màu vàng trên da đầu, mặt, vùng quấn tã và thường tự khỏi. Thể người lớn ảnh hưởng đến da đầu, mặt, trước ngực kèm theo ngứa không tương xứng với mức độ tương đối nhẹ của vẩy và hồng ban.

2. Nguyên nhân viêm da tiết bã nhờn

Chưa hoàn toàn sáng tỏ song có nhiều giả thiết có tính thuyết phục:

Do thiếu, rối loạn hormone: bằng chứng: viêm da tiết bã và vẩy phấn da dầu thường gặp ở lứa tuổi rất nhỏ (10% ở trẻ trai, 95% ở trẻ gái). Trẻ dưới 3 tháng mắc nhiều, giảm nhanh khi 1 tuổi, giảm chậm hơn trong 4 tuổi tiếp theo, rồi hết hẳn. Bệnh lại tái hiện rầm rộ ở tuổi trưởng thành (có tỷ lệ cao hơn ở người lớn tuổi). Ứng với thời kỳ mắc nhiều là thời kỳ thiếu hay rối loạn hormone.           

Do nấm : bằng chứng: ở nơi có chủng nấm Malsssezia tăng sinh mạnh, thì ở đó có viêm da tiết bã (theo Mastrolonardo M – 2003, Schwartz RA- 2004). Loài nấm này thường chiếm ưu thế ở những vùng có nhiều tuyến bã (đầu thân, lưng trên). Dùng kháng nấm chống lại sự tăng sinh của vi nấm, bệnh được cải thiện (Heng MC -1990).           

Do suy giảm miễn dịch : bằng chứng: một số bệnh làm suy giảm miễn dịch ở trẻ nhỏ hay suy giảm miễn dịch do AIDS làm bệnh dễ xuất hiện (DunicI – 2004).          

Do nguồn gốc thần kinh : bằng chứng: bệnh thường biểu hiện dưới dạng vẩy da đầu (gàu) hoặc hồng ban ở vùng nếp gấp mũi, môi trong giai đoạn bị stress, mất ngủ. Tìm thấy một số mối liên hệ giữa viêm da tiết bã với bệnh Parkinson, động kinh, chấn thương hệ thần kinh trung ương, liệt dây thần kinh mặt, bệnh rỗng tủy sống do các thuốc liệt thần kinh gây ra kèm theo chứng ngoại tháp, các rối loạn thần kinh khác, bao gồm sau tai biến mạch máu não. Tuy nhiên, chưa tìm thấy chất dẫn truyền thần kinh gây bệnh.

3. Biểu hiện viêm da tiết bã nhờn

Ở thanh thiếu niên và người lớn: bắt đầu bằng những vảy mỡ nhờn ở da dầu kèm nổi hồng ban và đóng vảy ở vùng rãnh môi – mũi hoặc vùng da sau tai. Cũng có ở vùng khác như: vùng lông mày, vùng râu mọc, vùng dưới vú, chỗ nếp gấp vùng thân, trên ngực, có khi cả ở giữa mặt. Có khi dạng hình cánh hoa, kèm theo có sần nang lông và quanh nang lông màu đỏ nâu, có khi dạng hình vẩy phấn, thành từng dát và mảng khắp người như vảy phấn hồng.

Ở trẻ nhỏ: vùng đỉnh đầu sẽ có đóng vảy nhờn như mỡ nhưng không gây ngứa, không gây nứt, rịn nước (như viêm da cấp), vẩy có màu trắng, trắng xám hay vàng, hay xuất hiện vào tuần thứ 3 – 4 sau sinh.           

Tuy dễ nhận thấy, nhưng những dấu hiệu này cũng làm nhầm sang một số bệnh khác (như vẩy nến, chàm thể tạng, nấm tóc, nấm candida, mụn trứng cá).

4. Điều trị       

Điều trị có thể dùng dầu gội đầu phù hợp với từng bệnh nhân, dùng xà phòng nhẹ nếu tổn thương ở mặt và các vùng da khác để vệ sinh hằng ngày, tránh kích ứng da. Thuốc dùng là kem hay dung dịch steroid nhẹ bôi lên tổn thương.           

Tuy nhiên loại bệnh này không thể điều trị dứt điểm mà bệnh sẽ tái đi tái lại suốt cuộc đời, mỗi đợt tái phát kéo dài hàng tuần, hàng tháng, hàng năm. Bạn nên tuân thủ điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

5. Hỏi đáp:

Câu hỏi: Làm sao để viêm da tiết bã không tái phát?

Biểu hiện bệnh là da đỏ ở 2 cánh mũi, rồi lan rộng ra hai má, trán và giữa 2 lông mày.

Trả lời:         

Những biểu hiện ở da như mô tả là phù hợp với chẩn đoán viêm da tiết bã. Đây là bệnh da mạn tính, hay tái phát. Nguyên nhân gây bệnh chưa rõ nhưng có vai trò của vi nấm Pityrosporum ovale, thường gây bệnh trong những điều kiện đặc biệt nhất là da nhờn.           

Việc điều trị cần kiên trì, tái khám để BS theo dõi và dùng thuốc theo đơn, tránh việc sử dụng lại toa thuốc cũ kéo dài do thuốc có nhiều tác dụng phụ không mong muốn. Medrol thuộc nhóm Corticoid có thể gây viêm loét dạ dày, loãng xương, ứ muối nước, suy tuyến thượng thận,…Việc bổ sung các vitamine hay dầu cá cũng nên theo hướng dẫn của BS.           

Để hạn chế tái phát, ngoài việc dùng thuốc, em cần chú ý tránh làm việc quá sức, tránh thức khuya, hạn chế bia rượu, cà phê, thuốc lá, giảm stress. Tránh ăn dầu mỡ, các thức ăn gây ngứa như cá biển, thịt bò, cua, ghẹ, các thức ăn lên men… Nên ăn nhiều rau quả, tránh táo bón. Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Tạo thói quen vận động, tập thể dục đều đặn giúp điều hòa thần kinh, nội tiết, tiêu hóa…. sẽ hạn chế sự tăng tiết bã nhờn ở da.           

Về bệnh viêm gan B, em nên tiếp tục uống thuốc theo toa và theo dõi tái khám theo hướng dẫn của BS điều trị nhé.