Viêm lợi

1. Khái niệm:

Viêm lợi và viêm quanh răng là hai bệnh thường gặp nhất trong bệnh quanh răng, có đặc điểm là dễ tái phát và thường là mạn tính.

2. Nguyên nhân gây bệnh:

–       Vi khuẩn: Vi khuẩn trong hốc miệng, đặc biệt vi khuẩn ở mảng bám trên bề mặt răng và lợi, bản chất của nó là mảng vi khuẩn. Độc tố vi khuẩn và sản phẩm của nó phá vỡ tế bào gây viêm, thường gặp ở người vệ sinh răng miệng kém.

–       Bỏng khi ăn thức ăn quá nóng.

–       Những người làm ở phòng thí nghiệm hóa học, tiếp xúc với các hóa chất như thủy ngân, chì, các axit,… làm rộp và đổi màu lợi.

–       Chấn thương: Các sang chấn ở lợi như thức ăn cứng, va đập vào lợi, thức ăn dắt vào kẽ răng, khớp cắn sâu…

–       Do thuốc: Aspirin gây bỏng lợi, điều trị tủy dùng oxy già 56 – 100V nong rửa ống tủy gây rộp lợi, hàn thừa vào kẽ răng, răng giả làm sai kỹ thuật, bệnh nhân tinh thần kinh dùng thuốc điều trị có Dilantin Phenyltonic.

–       Do nội tiết tố ở tuổi dậy thì: Làm giãn nở và xung huyết mạch máu, thay đổi nội tiết ở phụ nữ có thai và nuôi con bú, những người dùng phương tiện phòng tránh thai lâu ngày.

–       Do bệnh toàn thân: Bệnh toàn thân gây ảnh hưởng rất nhiều như bệnh đái đường, tuyến giáp…

–       Ngoài ra ở những người suy dinh dưỡng và thiếu sinh tố, đặc biệt là sinh tố C, mạch máu dễ ròn và vỡ gây chảy máu và viêm, đặc biệt là ở lợi.

3. Triệu chứng:

Có nhiều loại bệnh viêm lợi, nhưng về mặt tiến triển, người ta chia làm 2 loại: Viêm lợi cấp và viêm lợi mạn.

a. Triệu chứng  viêm lợi cấp tính:

–       Sưng: Lợi phù nề, các mạch máu xung huyết và tăng sinh làm bờ lợi phồng lên, đôi khi quá sản màu đỏ và bề mặt lợi căng, nhẵn, không thấy sần lấm tấm như vỏ cam, trương lực giảm, mất độ săn chắc.

–       Đau: Vì xung huyết máu ép vào các mạt đoạn thần kinh (plexus) cảm giác gây đau. Đau tại vùng viêm và đau lan, đau nhức.

–       Có dịch rỉ viêm trong hoặc đục.

–       Chảy máu khi thăm khám, đôi khi chảy máu tự nhiên khi mút chíp, khó đánh giá.

–       Phản ứng toàn thân: Thường là ít khi sốt, đôi khi có sốt nhẹ đến trung bình như trong viêm lợi Herpès cấp.

–       Tình trạng vệ sinh răng miệng kém, khám thấy nhiều cao răng và bựa răng, miệng hôi.

b. Triệu chứng viêm lợi mạn tính:

Khi viêm cấp không được điều trị triệt để và dự phòng tốt, bệnh chuyển sang mạn tính:

–       Lợi phù nề ít, màu đỏ tươi ở đường viền quanh răng hoặc tái nhạt, trương lực kém, bờ lợi bong, có khi lợi phì đại.

–       Có dịch rỉ viêm đặc hoặc mủ, miệng hôi.

–       Đau ít hoặc không.

–       Thăm túi lợi có chảy máu và chảy máu khi mút chíp, không chảy máu tự nhiên.

–       Toàn thân: Không sốt.

–       Vệ sinh răng miệng kém, có nhiều cao răng và bựa răng.

–       X quang: Xương ổ răng bình thường.

4. Biến chứng của viêm lợi:

–       Bệnh viêm quanh răng.

–       Nghiên cứu cho thấy bệnh viêm lợi có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ tim,  hoặc bệnh phổi. Và phụ nữ có mắc bệnh viêm lợi có thể có nhiều khả năng sẽ sinh non hoặc trẻ sơ sinh có cân nặng lúc sinh thấp hơn là phụ nữ với lợi khỏe mạnh.

5. Điều trị viêm lợi:

Trong tất cả các thể, vệ sinh răng miệng là tối quan trọng

a. Thể cấp tính:

–       Trong giai đoạn cấp: Chống chỉ định can thiệp phẫu thuật.

–       Tại chỗ: Bơm rửa lợi bằng nước ôxy già 3-6% hoặc tím Gential 1%, chấm thuốc giảm đau. Cho bệnh nhân xúc miệng nước muối hoặc Chlohexidine 0,12% ngày 2-3 lần; 2 đến 3 ngày sau tiến hành lấy cao răng và mảng bám răng. Hướng dẫn bệnh nhân chăm sóc răng miệng, đặc biệt là chải răng đúng kỹ thuật.

–       Toàn thân: Cho uống kháng sinh và sinh tố (vitamin).                    

b. Thể mạn tính:

Điều trị đầu tiên là lấy cao răng và mảng bám răng, sửa các chất hàn thừa, hàn kênh gây ép vào kẽ lợi và sang chấn cuống răng, sửa răng và hàm giả làm sai kỹ thuật. Thể viêm mạn tính phì đại sau khi được điều trị bảo tồn mà vẫn còn phì đại sẽ làm phẫu thuật điều chỉnh và hướng dẫn bệnh nhân chăm sóc răng miệng. 

6. Chế độ ăn uống:

a.Những thực phẩm tốt cho răng và lợi:

–       Táo: Táo giúp ngăn ngừa răng không bị sâu do chứa nhiều vitamin C và khoáng chất. Ngoài hai yếu tố này, táo cũng là nguồn cung cấp chất xơ rất lớn, rất tốt trong việc làm cho răng và lợi sạch.

–       Cá: Các loại chất đạm là những thành phần quan trọng đối với độ chắc khỏe của răng và lợi. Cá là một trong những loại thực phẩm rất giàu đạm.

–       Nước: Nước có công dụng giúp vận chuyển những dưỡng chất chủ yếu như canxi và các chất khác đến với các màng tế bào, các màng này có nhiệm vụ tăng cường sự khỏe mạnh cho răng và lợi. Nếu bạn không có điều kiện chải răng sau khi ăn, hãy nhớ uống nước để giữ cho răng miệng sạch.

–       Sữa và các thực phẩm từ sữa: Sữa là nguồn canxi lớn và tốt cho răng và lợi.

–       Đậu: Các loại đậu rất giàu canxi và các khoáng chất thiết yếu khác, các dưỡng chất này rất quan trọng đối với răng và lợi.

–       Cherry và quả nho đen: Chứa bioflavonoid giúp bảo vệ lợi không bị hư hại.

–       Các loại hạt: Các loại hạt như hạt bí ngô, hạt vừng, hạt hướng dương…đều rất giàu canxi, vitamin và khoáng chất, là các loại dưỡng chất tốt cho sức khỏe của răng và lợi.

–       Trà: Trà tốt cho răng và lợi vì chứa chất flavonoid chống sâu răng và ngăn ngừa các mảng bựa răng bám vào răng gây sâu.

b. Rau quả gây ra bệnh răng lợi:

–       Nhiều báo cáo cho biết trái cây có thể gây ra sâu và mục răng. Nguyên do là những thực phẩm này có nhiều axit làm phá huỷ men răng sau đó vi sinh vật dễ dàng thẩm thấu sâu hơn vào mô răng. Các loại này bao gồm: Chà là, dứa, cà chua, quả vả, quả sung, quả lựu, quất, rau diếp, mùi tây, cần tây, me chua thuộc nhóm có hại cho răng do chứa nhiều carbohydrate.

–       Tuy nhiên, sẽ hoàn toàn sai lầm nếu “đoạn tuyệt” với nhóm thực phẩm này vì chúng cũng có nhiều yếu tố có lợi cho răng miệng như làm sạch và có chứa florua.

–       Do đó, cách tốt nhất để bảo vệ răng là vệ sinh răng miệng sau khi ăn, đánh răng, súc miệng bằng nước đun sôi để nguội, nước súc miệng diệt khuẩn.

–       Ăn kết hợp các loại trái cây và ăn trong bữa chính, không ăn vặt. Nước trái cây nên uống bằng ống hút để tránh tiếp xúc với răng.

–       Không đánh răng ngay sau khi ăn và uống nước trái cây. Lúc này, lớp men răng sẽ mềm hơn dưới tác dụng của axit hữu cơ trong rau và trái cây, bàn chải sẽ làm mài mòn men răng. Các nha sĩ khuyên sau khi ăn trái cây nên đợi khoảng 30 phút, nước bọt sẽ phục hồi và cân bằng chất khoáng của răng, rồi hãy làm sạch chúng bằng bàn chải.

c. Một số bài thuốc dân gian trị bệnh viêm lợi:

–       Trám, xào tái ăn, dùng chữa viêm lợi răng kèm theo hôi miệng.

–       Cải trắng, rửa sạch thái vụn, xào ăn hằng ngày. Dùng chữa viêm lợi răng kèm theo đi ngoài không thông.

–       Rau cần, làm nhân, bọc sủi cảo, dùng ăn. Chữa viêm lợi răng kèm tăng huyết áp.

–       Trứng cá mực, luộc chín, thêm gia vị xì dầu, dầu vừng trộn ăn. Dùng chữa chân răng sưng trướng, răng lung lay.

–       Hành củ 10 đoạn, ép nước, nhỏ vào 10 ml rượu trắng, dùng rượu hành này chấm vào lợi răng, chữa viêm lợi răng chảy máu.

–       Ngó sen tươi, sắc nước uống, mỗi ngày một thang, dùng chữa viêm lợi răng chảy máu.

–       Nấm tươi 250 g, rửa sạch thái lát, xào dầu lạc, thêm 250 g đậu phụ trắng non, chút hành hoa và gia vị dùng ăn. Chữa viêm lợi răng, ăn kém.

7. Phòng bệnh viêm lợi:

–       Luôn giữ vệ sinh và chăm sóc răng miệng tốt, đặc biệt là chải răng, chọn bàn chải và kem đánh răng phù hợp.

–       Về chải răng, phương pháp thích hợp nhất hiện nay là đặt búp lông bàn chải vào cổ răng chếch xuống phía cuống chân răng một góc 45 độ, xoay tròn và chải tới phía thân răng và mặt nhai (hàm trên vuốt xuống dưới và hàm dưới vuốt lên trên), chải mặt ngoài, mặt trong, cuối cùng là chải mặt nhai và rìa cắn. Ngoài chải răng còn dùng chỉ tơ nha khoa để làm sạch các kẽ răng. Nước súc miệng có tác dụng sát khuẩn và làm sạch miệng, loại dung dịch Listerine là được ưa chuộng nhất (dung dịch Chlohexidine gluconate 0,12%).

–       Cần tuyên truyền tác hại của viêm lợi tới răng miệng và toàn thân để nâng cao nhận thức cho cộng đồng về bệnh để họ tự làm các biện pháp phòng bệnh tốt.  

–       Hạn chế rượu bia, thuốc lá.

–       Sinh hoạt điều độ, lành mạnh.

–       Không nên dùng nhiều các loại thức ăn có nhiều đường, nước giải khát có ga…Hạn chế ăn quà vặt.

–       Không ăn thức ăn quá nóng hoặc quá lạnh để tránh làm tổn thương men răng và lợi.

–       Cần khám chữa kịp thời khi bị viêm lợi. Nên khám răng miệng định kỳ 6  tháng/lần để được thầy thuốc tư vấn và phát hiện bệnh răng và viêm lợi cần điều trị.

8. Một số thông tin hỏi – đáp:

Câu hỏi 1: Viêm lợi ở phụ nữ mang thai có ảnh hưởng đến thai nhi không?

=> Bs Trả lời:

Nguyên nhân gây bệnh viêm lợi ở phụ nữ mang thai thường là:

–       Do vi khuẩn phát triển trong mảng bám răng (một màng mỏng, bám vào bề mặt răng, thành phần gồm vi khuẩn, chất nhầy và vụn thức ăn).

–       Do thay đổi các hormone trong thời kỳ thai nghén làm giảm khả năng miễn dịch của lợi đối với vi khuẩn nên khiến lợi trở nên nhạy cảm hơn với những vi khuẩn trong mảng bám. Mức độ viêm lợi nặng hay nhẹ phụ thuộc và tình trạng lợi của bạn trước lúc mang thai.

Bệnh viêm lợi ở phụ nữ mang thai có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, phụ nữ mang thai bị viêm lợi nặng có thể làm tăng nguy cơ sinh non và tiền sản giật.