1. Định nghĩa

Xuất huyết dạ dày (còn gọi là chảy máu dạ dày) là một dạng xuất huyết tiêu hóa trên. Biến chứng này là hậu quả của quá trình xuất hiện các bệnh lý bao tử kéo dài, không được điều trị đến nơi đến chốn, gây chảy máu niêm mạc dạ dày dẫn đến ói ra máu, đi cầu ra máu.

2. Nguyên nhân

–          Loét bao tử là nguyên nhân hay gặp nhất, gây tình trạng ói ra máu, đi cầu phân đen.

–          Nguyên nhân có thể uống nhiều rượu, bia, dùng các thuốc giảm đau, kháng viêm nhiều, do căng thẳng, buồn phiền, lo âu nhiều, kéo dài. Ngoài ra, do chế độ ăn uống, nghỉ ngơi không điều độ, bỏ ăn, ăn không đúng giờ, để quá đói hoặc ăn quá no.

–          Do viêm loét thực quản.

–          Chảy máu do u dạ dày hay ung thư.

–          Hội chứng Mallory Weiss: Hội chứng ói nhiều do bất kỳ nguyên nhân gì, khi ói quá nhiều, niêm mạc dạ dày trầy xước, gây chảy máu.

3. Triệu chứng

–          Biểu hiện của bệnh xuất huyết dạ dày bệnh nhân có cơn đau dữ dội ở vùng thượng vị, sau lan khắp bụng, bụng cứng, nôn  ra máu đỏ tươi hoặc bầm đen.

–          Đại tiện phân đen, sệt, hôi, trường hợp nặng đi cầu phân màu đỏ do có lẫn máu.

–          Kèm theo đó là triệu chứng toát mồ hôi, choáng váng, chóng mặt, đau hay nóng rát vùng bụng trên rốn.

4. Điều trị

–          Khi gặp những trường hợp có dấu hiệu biểu hiện như trên, bệnh nhân cần phải nhập viện ngay lập tức, không nên tự ý điều trị ở nhà bởi nếu chậm trễ, máu ra nhiều có thể gây tử vong.

–          Tại bệnh viện, bệnh nhân sẽ được chẩn đoán có phải chảy máu dạ dày hay không, nếu do loét dạ dày tá tràng sẽ được điều trị theo phác đồ của bệnh viện.

–          Với một số trường hợp bệnh nhẹ, bác sĩ sẽ cho theo dõi thêm ở khoa phòng trong 24-48 giờ đồng hồ, nội soi dạ dày và nếu không còn chảy máu thì có thể xuất viện, uống thuốc theo đơn của bác sĩ.

–          Trường hợp bệnh nhân bị chảy máu dạ dày do loét có nhiễm vi trùng Hp thì sau khi điều trị ngưng chảy máu sẽ được điều trị bằng thuốc kháng sinh trong 10-14 ngày, sau đó sẽ điều trị bằng thuốc làm lành vết loét trong 6-8 tuần. Nếu bị loét không phải do vi trùng mà do nguyên nhân khác thì chỉ cần điều trị bằng thuốc từ 6-8 tuần. Bệnh nhân sau khi điều trị đủ phác đồ nên đi khám và nội soi dạ dày lại để biết được đã hết bệnh hay chưa.

5. Phòng bệnh

–          Để phòng tránh bị nhiễm vi trùng Hp, nên ăn uống hợp vệ sinh, ăn chín uống sôi vì vi trùng này lây nhiễm qua đường tiêu hóa, ăn uống. Nếu trong gia đình có người bị nhiễm vi trùng Hp phải điều trị dứt điểm để tránh lây qua cho người khác.

–          Sử dụng các thuốc chống viêm, giảm đau theo đúng chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý mua thuốc dùng.        

–          Có chế độ ăn uống hợp lý, luyện tập thể dục thể thao tăng cường sức khỏe. Cần có cuộc sống thoải mái về tinh thần, tránh bị stress, căng thẳng.

–          Hạn chế uống rượu bia.

–          Khi có tình trạng khó chịu, đau vùng trên rốn, ợ hơi, ợ chua… nên đi khám bệnh, làm xét nghiệm, nội soi và điều trị theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

6. Chế độ dinh dưỡng

a. Sử dụng các loại thực phẩm có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày và chống tăng tiết acid dịch vị:

–          Thức ăn giảm tiết acid dịch vị: Mật ong, đường, bánh quy, dầu thực vật…

–          Thức ăn trung hòa acid dịch vị: Sữa, trứng.

–          Thức ăn bọc hút niêm mạc dạ dày, ít mùi vị: Gạo nếp, bột sắn, khoai, bánh mỳ.

–          Ít xơ sợi: Rau củ non.

–          Đồ uống: Nước chín, nước chè loãng.

–          Chế biến thức ăn nên hấp luộc, nấu chín hầm nhừ, nghiền nát hoặc xay nhuyễn để giảm kích thích tiết dịch vị và được vận chuyển nhanh qua dạ dày.

b. Hạn chế hoặc không sử dụng thức ăn, nước uống gây kích thích niêm mạc dạ dày.

–          Các loại nước sốt, nước luộc thịt, dăm bông, lạp xường, xúc xích.

–          Thức ăn cứng dai, nhiều xơ sợi: Thịt có gân, sụn, rau sống, rau quả nhiều chất xơ.

–          Thức ăn chua, dưa cà, hành muối, hoa quả chua.

–          Gia vị, dấm ớt, tỏi, hạt tiêu.

–          Rượu, chè, cà phê đặc.

c. Cách ăn uống để tránh kích thích niêm mạc dạ dày.

–          Chia thức ăn làm nhiều bữa trong ngày để nương nhẹ chức năng tiêu hóa của dạ dày.

–          Ăn điều độ, không để quá đói hoặc ăn quá no.

–          Không ăn thức ăn quay, rán.

–          Thức ăn không quá nóng hoặc quá lạnh vì làm cho dạ dày co bóp mạnh.

7. Người bệnh hỏi Bác Sĩ trả lời

Câu hỏi:

Tôi có tiền sử bệnh loét dạ dày, tôi nội soi phát hiện bị viêm xung huyết hang vị dạ dày, đó là là bệnh gì và hướng điều trị ra sao?

Trả lời:

Dạ dày là nơi phình to nhất trong hệ thống đường tiêu hóa của con người, nó nối phần cuối thực quản với phần đầu ruột non (tá tràng). Dạ dày có hình dạng chữ J, được chia làm nhiều phần, bắt đầu từ tâm vị, phình vị, thân vị, hang vị và tận cùng là môn vị. Dạ dày có 2 bờ là bờ cong lớn và bờ cong nhỏ. Hang vị là phần nằm ngang của dạ dày, từ góc bờ cong nhỏ tới lỗ môn vị.

Viêm loét dạ dày là chẩn đoán chung dựa trên thăm khám lâm sàng, qua nội soi sẽ thấy rõ vị trí tổn thương nằm ở đoạn nào của dạ dày và tình trạng, mức độ tổn thương…Tùy theo hình ảnh nội soi mà viêm dạ dày có 7 thể bao gồm viêm dạ dày trợt lồi, viêm dạ dày trợt phẳng, viêm dạ dày phì đại, viêm teo dạ dày, viêm dạ dày trào ngược dịch mật, viêm dạ dày xuất huyết và viêm dạ dày xung huyết.

Viêm hang vị xung huyết là tình trạng niêm mạc vùng hang vị dạ dày viêm, các mạch máu vùng viêm dãn nở do ứ máu nhiều. Thường xuất hiện sau khi dùng rượu, bia, hóa chất, thuốc (nhất là các thuốc giảm đau chống viêm không streroid), các chất kích thích như cà phê, ớt…

Biểu hiện chủ yếu là đau bụng cồn cào, kèm theo ợ hơi, ợ chua, có thể có cảm giác buồn nôn hoặc nôn.

Bạn không cho biết có bị nhiễm vi trùng HP (Helicobacter Pylori) không, nếu có thì phải dùng kháng sinh diệt vi trùng. Ngoài ra, cần sử dụng thêm các thuốc băng niêm mạc dạ dày, trung hòa dịch vị, nuôi dưỡng niêm mạc dạ dày, an thần.

Bạn nên khám ở bệnh viện có chuyên khoa Tiêu hóa để được điều trị thích hợp nhé. Bên cạnh đó cần kiêng ăn uống chua, cay, rượu bia, thuốc lá… Tránh căng thẳng lo lắng, cần ăn ngủ điều độ.